Zadanie 26

26.1. Stali członkowie Rady Bezpieczeństwa ONZ (P5) – wymienieni
na wykresie wprost: USA, ZSRR/Rosja. „Pozostałe państwa" stałych
członków RB ONZ z prawem weta to:

• Chiny (Chińska Republika Ludowa),
• Francja (Republika Francuska),
• Wielka Brytania (Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii
  Północnej).

Razem 5 stałych członków RB ONZ (P5) z prawem weta, członkostwo
bezterminowe – ustalone Kartą Narodów Zjednoczonych z 1945 r.

26.2. Rozstrzygnięcie: większa liczba wet towarzyszyła ładowi
dwubiegunowemu (bipolarnemu) – okres zimnej wojny 1945–1991.

Uzasadnienie z wykresu:

• 1976–1985 (zimna wojna): 60 wet ogółem – w tym 34 USA, 20 pozostałe,
  6 ZSRR – największa liczba wet.
• 1986–1995 (schyłek zimnej wojny i transformacja): 36 wet – 24 USA,
  11 pozostałe, 2 ZSRR/Rosja.
• 1996–2005 (świat unipolarny / hegemonia USA): zaledwie 13 wet –
  10 USA, 2 pozostałe, 1 Rosja.
• 2006–2012 (ład wielobiegunowy, powrót Rosji): 14 wet – wzrost
  głosów Rosji i pozostałych przy spadku USA.

Wniosek: ład dwubiegunowy (1945–1991) generował największą liczbę
wet, ponieważ konfrontacja USA–ZSRR przekładała się na blokowanie
decyzji RB w niemal każdej istotnej sprawie międzynarodowej. Po 1991 r.
liczba wet drastycznie spadła, ale po 2005 r. znów rośnie wraz
z odradzaniem się ładu wielobiegunowego (asertywne weta Rosji
i Chin w sprawach Syrii, Ukrainy, Korei Płn.).