Zadanie 12

System wyborczy w Wielkiej Brytanii: FPTP (First Past The Post) –
większościowy, jednomandatowe okręgi wyborcze (650 do Izby Gmin),
wygrywa kandydat z największą liczbą głosów (zwykła większość).

"Bezpieczne okręgi" (safe seats): okręgi, w których jedna partia
od lat regularnie wygrywa z dużą przewagą – wynik jest praktycznie
przesądzony, zmiana jest bardzo trudna. W UK ok. 60–70% okręgów uznaje
się za "bezpieczne".

Skutki "bezpiecznych okręgów":

• głosy w okręgach niekonkurencyjnych są de facto "zmarnowane" –
  nadwyżki ponad próg wystarczający do zwycięstwa nie przekładają się
  na mandaty,
• kampania wyborcza koncentruje się na nielicznych swing seats,
• możliwy gerrymandering (kreślenie granic okręgów dla korzyści
  politycznej),
• rozdźwięk między odsetkiem głosów ogólnokrajowych a odsetkiem
  mandatów – partie regionalne (np. SNP) mogą zdobyć dużo mandatów
  przy niskim wyniku ogólnokrajowym, a partie ogólne (np. LibDems)
  odwrotnie.

Polska – wybory do Sejmu 2015: Polska stosuje system proporcjonalny
z 5%/8% progiem i metodą D'Hondta w 41 wielomandatowych okręgach –
inaczej niż w UK. Jednak mapa pokazująca dominację jednej partii
w określonych regionach (np. PiS – Polska wschodnia, PO – Polska zachodnia)
pokazuje analogiczne zjawisko regionalnej koncentracji poparcia
i istnienia "bezpiecznych okręgów" wyborczych dla danej partii.

Wniosek: koncentracja regionalnego poparcia tworzy "bezpieczne okręgi"
niezależnie od systemu wyborczego, ale w FPTP konsekwencje są dotkliwsze
(głosy przegrywających de facto przepadają), w systemie proporcjonalnym
– łagodniejsze (każdy głos liczy się do podziału mandatów).