Zadanie 11
Matura z chemii, maj 2023, poziom rozszerzony
Wymaganie: 11.1: VI. Reakcje w roztworach wodnych. Zdający: 9) pisze równania reakcji: […] wytrącania osadów […] w formie jonowej […] skróconej.
11.2: VI. Reakcje w roztworach wodnych. Zdający: 3) interpretuje wartości […] Ks.
Treść zadania
Chlorek ołowiu(II) i jodek ołowiu(II) są solami trudno rozpuszczalnymi w wodzie, ale wartości ich iloczynu rozpuszczalności znacznie się różnią. Aby doświadczalnie potwierdzić, że obie sole są trudno rozpuszczalne w wodzie oraz że rozpuszczalność jodku ołowiu(II) jest znacznie mniejsza niż rozpuszczalność chlorku ołowiu(II), przygotowano zestaw laboratoryjny: probówkę z 2 cm³ wodnego roztworu azotanu(V) ołowiu(II) o stężeniu 0,1 mol · dm⁻³, zlewki z wodnymi roztworami chlorku potasu i jodku potasu (oba o stężeniu 0,1 mol · dm⁻³) oraz wielomiarowe pipety.
Zadanie 11.1. (0–1)
Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji strącania chlorku ołowiu(II).
Zadanie 11.2. (0–2)
Wybierz i zaznacz na schemacie doświadczenia roztwór, który należy dodać do wodnego roztworu azotanu(V) ołowiu(II) (2 cm³, ): jako pierwszy — w I etapie doświadczenia, jako drugi — w II etapie doświadczenia, aby w obu etapach nastąpiły wyraźne zmiany wyglądu zawartości probówki. Opisz zmiany, jakie można zaobserwować podczas I etapu doświadczenia, a następnie — podczas II etapu doświadczenia.
- I etap: co najmniej 4 cm³ KCl (aq), / co najmniej 4 cm³ KI (aq),
- II etap: KCl (aq), / KI (aq),
Obserwowane zmiany:
I etap: ............
II etap: ............
Źródło: arkusz CKE MCHP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Chlorek ołowiu(II) jest trudno rozpuszczalny w wodzie. Aby go strącić, łączymy roztwór soli rozpuszczalnej zawierającej (np. ) z roztworem zawierającym jony (np. NaCl, HCl).
Równanie w formie jonowej skróconej:
Strzałka w dół ↓ oznacza wytrącenie się białego osadu.
11.2. I etap: co najmniej 4 cm³ KCl (aq), II etap: KI (aq).
Obserwowane zmiany (zasady oceniania CKE 2023, s. 18):
- I etap: wytrąca się biały osad (PbCl₂),
- II etap: wytrąca się żółty osad (PbI₂).
Kolejność ma znaczenie: jodek ołowiu(II) jest znacznie słabiej rozpuszczalny niż chlorek, więc po dodaniu KI biały osad PbCl₂ przechodzi w żółty PbI₂. Przy odwrotnej kolejności po dodaniu KCl do osadu PbI₂ nie byłoby wyraźnej zmiany. Według zasad oceniania odczynniki dobrane w odwrotnej kolejności dają 0 pkt; 1 pkt — poprawny wybór odczynników bez poprawnego opisu zmian albo poprawny opis zmian bez zaznaczenia odczynników.
- Forma jonowa skrócona zawiera tylko te jony, które rzeczywiście biorą udział w reakcji (nie zawiera jonów obserwujących typu , ).
- Stosunek 1:2 (Pb²⁺ do 2 Cl⁻) wynika ze stechiometrii .
- jest osadem białym, słabo rozpuszczalnym w zimnej wodzie, lepiej rozpuszczalnym w gorącej.
Strona arkusza CKE z trescia zadania
Klucz: rozpuszczalność soli
| Sól | Rozpuszczalność |
|---|---|
| Chlorki — wszystkie | Rozpuszczalne z wyjątkiem AgCl, , |
| Azotany | Wszystkie rozpuszczalne |
| Siarczany(VI) | Rozpuszczalne z wyjątkiem , , , (słabo) |
| Węglany | Słabo rozpuszczalne (oprócz alkalicznych i ) |
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „reakcje strącania, równania jonowe skrócone, sole nierozpuszczalne” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl