m Matura-Online.pl Rozwiązania zadań maturalnych
MCHP-R0-100-2305 • Otwarte krótkie • 3 pkt • Trudność: ★★☆☆☆

Zadanie 11

Matura z chemii, maj 2023, poziom rozszerzony

Wymaganie:

11.1: VI. Reakcje w roztworach wodnych. Zdający: 9) pisze równania reakcji: […] wytrącania osadów […] w formie jonowej […] skróconej. 11.2: VI. Reakcje w roztworach wodnych. Zdający: 3) interpretuje wartości […] Ks.

Treść zadania

Chlorek ołowiu(II) i jodek ołowiu(II) są solami trudno rozpuszczalnymi w wodzie, ale wartości ich iloczynu rozpuszczalności znacznie się różnią. Aby doświadczalnie potwierdzić, że obie sole są trudno rozpuszczalne w wodzie oraz że rozpuszczalność jodku ołowiu(II) jest znacznie mniejsza niż rozpuszczalność chlorku ołowiu(II), przygotowano zestaw laboratoryjny: probówkę z 2 cm³ wodnego roztworu azotanu(V) ołowiu(II) o stężeniu 0,1 mol · dm⁻³, zlewki z wodnymi roztworami chlorku potasu i jodku potasu (oba o stężeniu 0,1 mol · dm⁻³) oraz wielomiarowe pipety.

Zadanie 11.1. (0–1)

Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji strącania chlorku ołowiu(II).

Zadanie 11.2. (0–2)

Wybierz i zaznacz na schemacie doświadczenia roztwór, który należy dodać do wodnego roztworu azotanu(V) ołowiu(II) (2 cm³, ): jako pierwszy — w I etapie doświadczenia, jako drugi — w II etapie doświadczenia, aby w obu etapach nastąpiły wyraźne zmiany wyglądu zawartości probówki. Opisz zmiany, jakie można zaobserwować podczas I etapu doświadczenia, a następnie — podczas II etapu doświadczenia.

  • I etap: co najmniej 4 cm³ KCl (aq), / co najmniej 4 cm³ KI (aq),
  • II etap: KCl (aq), / KI (aq),

Obserwowane zmiany:

I etap: ............

II etap: ............

Zdjęcia dwóch probówek ze świeżo wytrąconymi osadami: chlorku ołowiu(II) w probówce 1. i jodku ołowiu(II) w probówce 2.
Materiał 1 z 2 Na podstawie: arkusz CKE MCHP-R0-100-2305 Oryginalny PDF CKE, str. 12
Schemat dwuetapowego doświadczenia: do 2 cm³ roztworu Pb(NO₃)₂ o stężeniu 0,1 mol·dm⁻³ dodaje się w I i II etapie roztwór KCl albo KI (do wyboru).
Materiał 2 z 2 Na podstawie: arkusz CKE MCHP-R0-100-2305 Oryginalny PDF CKE, str. 13

Źródło: arkusz CKE MCHP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Chlorek ołowiu(II) jest trudno rozpuszczalny w wodzie. Aby go strącić, łączymy roztwór soli rozpuszczalnej zawierającej (np. ) z roztworem zawierającym jony (np. NaCl, HCl).

Równanie w formie jonowej skróconej:

Strzałka w dół ↓ oznacza wytrącenie się białego osadu.

11.2. I etap: co najmniej 4 cm³ KCl (aq), II etap: KI (aq).

Obserwowane zmiany (zasady oceniania CKE 2023, s. 18):

  • I etap: wytrąca się biały osad (PbCl₂),
  • II etap: wytrąca się żółty osad (PbI₂).

Kolejność ma znaczenie: jodek ołowiu(II) jest znacznie słabiej rozpuszczalny niż chlorek, więc po dodaniu KI biały osad PbCl₂ przechodzi w żółty PbI₂. Przy odwrotnej kolejności po dodaniu KCl do osadu PbI₂ nie byłoby wyraźnej zmiany. Według zasad oceniania odczynniki dobrane w odwrotnej kolejności dają 0 pkt; 1 pkt — poprawny wybór odczynników bez poprawnego opisu zmian albo poprawny opis zmian bez zaznaczenia odczynników.

Typowy błąd / pułapka
  • Forma jonowa skrócona zawiera tylko te jony, które rzeczywiście biorą udział w reakcji (nie zawiera jonów obserwujących typu , ).
  • Stosunek 1:2 (Pb²⁺ do 2 Cl⁻) wynika ze stechiometrii .
  • jest osadem białym, słabo rozpuszczalnym w zimnej wodzie, lepiej rozpuszczalnym w gorącej.

Strona arkusza CKE z trescia zadania

Zadanie 11 - chemia 2023 PR
Arkusz CKE 2023 PR chemia - zadanie 11 (strącanie chlorku ołowiu(II)). Na podstawie: CKE 2023 Oryginalny PDF CKE, str. 12

Klucz: rozpuszczalność soli

SólRozpuszczalność
Chlorki — wszystkieRozpuszczalne z wyjątkiem AgCl, ,
AzotanyWszystkie rozpuszczalne
Siarczany(VI)Rozpuszczalne z wyjątkiem , , , (słabo)
WęglanySłabo rozpuszczalne (oprócz alkalicznych i )

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „reakcje strącania, równania jonowe skrócone, sole nierozpuszczalne” zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl