Zadanie 11
Matura z historii, maj 2025, poziom rozszerzony
Wymaganie: I. Chronologia historyczna. 1) porządkuje i synchronizuje wydarzenia z historii powszechnej oraz dziejów ojczystych (zad. 11.2). II. Analiza i interpretacja historyczna. 1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega zależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego; 2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego. XXV. Rewolucje XVIII w. 2) charakteryzuje ustrój Stanów Zjednoczonych w świetle założeń konstytucji amerykańskiej. (PP) XXVI. Rzeczpospolita w XVIII w. (od czasów saskich do Konstytucji 3 maja). 4) porównuje polskie rozwiązania konstytucyjne z amerykańskimi i francuskimi. (PR)
Treść zadania
Fragmenty dokumentów:
Fragment A: „§1. Wszelka niniejszym przyznana władza ustawodawcza przysługuje Kongresowi […], który składa się z Senatu i z Izby Reprezentantów. §2. W skład Izby Reprezentantów wchodzą członkowie wybierani co dwa lata przez ludność poszczególnych stanów […]”.
Fragment B: „Władzę wykonawczą powierza się Dyrektoriatowi [złożonemu] z pięciu członków, wybieranych przez ciało prawodawcze w celu wykonywania czynności zgromadzenia wyborczego w imieniu narodu”.
Fragment C: „Osoba króla jest święta i bezpieczna od wszystkiego […]. Dochody tak, jak […] i prerogatywy tronowi właściwe, niniejszą konstytucją […] zawarowane, tkniętymi być nie będą mogły. […] Straż, czyli rada królewska, do dozoru całości i egzekucji praw królowi dodana, składać się będzie: I-mo, z prymasa jako głowy duchowieństwa […]; 2-do, z pięciu ministrów […]”.
Zadanie 11.1. (0–2) Każdemu fragmentowi dokumentu (A–C) przyporządkuj nazwę państwa, w którym dokument ten został uchwalony.
Zadanie 11.2. (0–1) Rozstrzygnij, który z dokumentów zacytowanych we fragmentach A–C powstał najwcześniej. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do źródeł i wiedzy własnej.
Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Zadanie 11.1:
Fragment A – Stany Zjednoczone (Kongres złożony z Senatu i Izby Reprezentantów – konstytucja z 1787 r.);
Fragment B – Francja (Dyrektoriat – konstytucja z 1795 r.);
Fragment C – Polska / Rzeczpospolita (Straż – Konstytucja 3 maja 1791 r.).
Zadanie 11.2: najwcześniej powstał dokument A – konstytucja amerykańska z 1787 r. Fragmenty B i C pochodzą z dokumentów późniejszych: konstytucji francuskiej okresu Dyrektoriatu (1795) i Konstytucji 3 maja (1791).
Punktacja CKE: 11.1 – 2 pkt za trzy poprawne wskazania, 1 pkt za dwa; 11.2 – 1 pkt za rozstrzygnięcie z uzasadnieniem.
Uwaga: w 11.2 nie wystarczy wskazać litery A – uzasadnienie musi zawierać odwołanie do źródeł (np. Kongres w A, Dyrektoriat w B, Straż w C), połączone z wiedzą własną: datami dokumentów albo tym, że konstytucja amerykańska była pierwsza.
Strona arkusza CKE z treścią zadania
Rozwiązanie
Zadanie 11.1 – identyfikacja dokumentów.
- Fragment A: Kongres złożony z Senatu i Izby Reprezentantów, wybory co dwa lata przez ludność stanów – konstytucja Stanów Zjednoczonych (1787).
- Fragment B: władza wykonawcza w rękach pięcioosobowego Dyrektoriatu – konstytucja Francji z 1795 r. (okres Dyrektoriatu).
- Fragment C: „Straż, czyli rada królewska”, w której zasiadają prymas i pięciu ministrów – Konstytucja 3 maja 1791 r. (Rzeczpospolita).
Zadanie 11.2 – chronologia.
- USA: 1787 r.
- Polska: 3 maja 1791 r.
- Francja (Dyrektoriat): 1795 r.
Najwcześniej powstał dokument A (konstytucja USA, 1787). Zasady oceniania CKE przyjmują też uzasadnienie, że konstytucja amerykańska była pierwszą konstytucją na świecie, więc pozostałe musiały powstać później.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „konstytucje XVIII w.: USA, Francja (Dyrektoriat), Konstytucja 3 maja” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl