Zadanie 22
Matura z historii, maj 2025, poziom rozszerzony
Wymaganie: I. Chronologia historyczna. 1) porządkuje i synchronizuje wydarzenia z […] dziejów ojczystych. II. Analiza i interpretacja historyczna. 1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega zależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego. L. Działalność władz Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie i w okupowanym kraju. 2) ocenia znaczenie układu Sikorski-Majski dla obywateli polskich, znajdujących się pod okupacją sowiecką. (PP); 3) charakteryzuje działania polskich formacji wojskowych na różnych frontach II wojny światowej. (PR)
Treść zadania
Źródło 1. Fragment dokumentu traktatowego: „30 lipca 1941 […]. Rząd Związku Socjalistycznych Republik Rad oświadcza swą zgodę na tworzenie na terytorium Związku Socjalistycznych Republik Rad Armii Polskiej, której dowódca będzie mianowany przez rząd Rzeczypospolitej Polskiej w porozumieniu z rządem Związku Socjalistycznych Republik Rad. Armia Polska na terytorium Związku Socjalistycznych Republik Rad podlegać będzie w sprawach operacyjnych Naczelnemu Dowództwu Związku Socjalistycznych Republik Rad, w składzie którego będzie się znajdować przedstawiciel Armii Polskiej”.
Źródło 2. Fragment opracowania historycznego: „Nikt się nie spodziewał, że ocena udziału 1. dywizji w bitwie pod Lenino do południa drugiego dnia stanowiła podstawę do podjęcia przez Wodza Naczelnego Radzieckich Sił Zbrojnych, marszałka Józefa Stalina, decyzji o wycofaniu kościuszkowców z dalszej walki. Marszałek Stalin w rozmowie z Wandą Wasilewską uznał, że kościuszkowcy w ciągu dwóch dni pokazali już, że nie tylko chcą walczyć u boku Armii Radzieckiej przeciwko wspólnemu wrogowi, ale także umieją walczyć”.
Polecenie: Rozstrzygnij, czy źródło 2. przedstawia losy formacji wojskowej, która powstała na mocy traktatu przytoczonego w źródle 1. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do obu źródeł.
Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Rozstrzygnięcie: nie.
Uzasadnienie: w bitwie pod Lenino (1943) walczyli żołnierze 1. Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki, podlegli komunistom i walczący u boku Armii Czerwonej. Na mocy układu Sikorski–Majski (źródło 1.) powstała natomiast Armia Polska pod dowództwem gen. Władysława Andersa, która nie walczyła u boku Armii Czerwonej – w 1942 r. została wyprowadzona z ZSRR.
Punktacja CKE: 1 pkt za rozstrzygnięcie z uzasadnieniem odwołującym się do obu źródeł.
Uwaga: w ZSRR powstały dwie różne polskie formacje – armia gen. Andersa (na mocy układu z 30 lipca 1941 r.) i 1. Dywizja im. Tadeusza Kościuszki (1943 r., pod kontrolą komunistów). Pod Lenino walczyła ta druga.
Strona arkusza CKE z treścią zadania
Rozwiązanie
Źródło 1 – identyfikacja. Układ z 30 lipca 1941 r. między ZSRR a rządem RP w Londynie to układ Sikorski–Majski. Na jego mocy:
- wznowiono stosunki dyplomatyczne między ZSRR a Polską;
- zwolniono Polaków z łagrów i więzień (tzw. amnestia);
- utworzono Armię Polską w ZSRR pod dowództwem gen. Władysława Andersa.
W 1942 r. armia Andersa została wyprowadzona z ZSRR do Iranu; później jako 2. Korpus Polski walczyła we Włoszech (m.in. pod Monte Cassino).
Źródło 2 – identyfikacja. Bitwa pod Lenino (październik 1943 r.) to pierwsza bitwa 1. Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki (dowódca: gen. Zygmunt Berling). Dywizję utworzono w 1943 r., po zerwaniu przez ZSRR stosunków z rządem RP, pod kontrolą komunistów (Związek Patriotów Polskich, Wanda Wasilewska).
Odpowiedź: nie. Źródła dotyczą dwóch różnych formacji: armii Andersa (na mocy źródła 1.), która nie walczyła u boku Armii Czerwonej, i 1. Dywizji im. Kościuszki, która walczyła pod Lenino u boku Armii Czerwonej.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „układ Sikorski–Majski, armia Andersa, bitwa pod Lenino” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl