Zadanie 23
Matura z historii, maj 2025, poziom rozszerzony
Wymaganie: Podstawa programowa historia (PR): XXV - PRL, kultura i propaganda, socrealizm, sztuka XX w.
Treść zadania
W. Dobrowolski - obraz "Armia pokoju" (obraz przedstawia grupe ludzi: robotnikow, mlodziez, kobiety i dzieci, niosacych narzedzia - lopaty, mloty - w stronie kolumny Zygmunta i tablicy z napisami "Walczymy pokoj", "MИP" - rosyjski "pokoj", "vela Paix" - francuski, "PEACE" - angielski. Postacie sa uchwycone w pozytywnym, optymistycznym swietle, w realistycznej manierze). Polecenie CKE: Podaj nazwe stylu w sztuce reprezentowanego przez przedstawiony obraz. Odpowiedz uzasadnij, charakteryzujac jedna widoczna ceche tego stylu.
Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Nazwa stylu: realizm socjalistyczny (socrealizm).
Cecha widoczna: idealizacja postaci ludu pracujacego - robotnicy, mlodziez i dzieci przedstawieni sa w heroicznych, optymistycznych pozach z narzedziami pracy (lopaty, mloty) jako symbolem budownictwa socjalizmu. Postacie sa zdrowe, usmiechniete, ich twarze wyrazaja pewnosc siebie i wiare w lepsza przyszlosc. To typowa propaganda komunistyczna lat 50. XX w. (PRL po Kongresie ZPAP w Nieborowie 1949, "ku czci sztuki socrealistycznej").
Inne mozliwe cechy:
- tematyka pracownicza i polityczna ("Armia pokoju", napisy w roznych jezykach);
- tradycyjna, akademicka technika malarska (figuratywnosc, perspektywa, wyraziste kolory);
- przeslanie ideologiczne - walka o pokoj jako element zimnowojennej propagandy ZSRR.
Pomylka z realizmem XIX-wiecznym (Courbet, Repin) - socrealizm to specyficzny styl panstwowy lat 1949-1955 w bloku komunistycznym, narzucony jako oficjalna doktryna artystyczna. Roznica: socrealizm jest idealizujacy i propagandowy, klasyczny realizm - krytyczny i obiektywny.
Strona arkusza CKE z trescia zadania
Rozwiazanie
Identyfikacja stylu. Obraz W. Dobrowolskiego “Armia pokoju” to klasyczny przyklad realizmu socjalistycznego (socrealizmu) - obowiazujacej doktryny artystycznej w PRL i innych krajach bloku komunistycznego od 1949 r. (Kongres Zwiazku Polskich Artystow Plastykow w Nieborowie).
Charakterystyczne cechy socrealizmu widoczne na obrazie:
-
Idealizacja ludu pracujacego. Robotnicy, mlodziez, kobiety i dzieci ukazani sa w heroicznych pozach, zdrowi, zdeterminowani, dumni z swojej pracy.
-
Symbolika narzedzi pracy. Lopaty, mloty - atrybuty robotnika socjalistycznego, budowniczego nowego ustroju.
-
Optymizm i pogoda. Twarze postaci usmiechniete, postawa pewna - propaganda “swietlanej przyszlosci komunizmu”.
-
Tematyka polityczna. Napisy “Walczymy pokoj”, “MИР”, “vela Paix”, “PEACE” - propaganda zimnowojennego ZSRR/PRL prezentujaca blok komunistyczny jako “obronce pokoju” (przeciw “agresywnej” Ameryce).
-
Tradycyjna technika akademicka. Figuratywnosc, perspektywa, wyraziste kolory - odrzucenie abstrakcji uznanej za “burzazyjny formalizm”.
-
Tlo: kolumna Zygmunta - akcja na Placu Zamkowym w Warszawie, podkreslajaca “polskosc” obrazu pomimo komunistycznego przeslania.
Wniosek. Socrealizm = realistyczna forma + komunistyczna ideologia. Sztuka zamiast krytykowac rzeczywistosc, miala j a propagandowo idealizowac.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „realizm socjalistyczny, PRL, sztuka, propaganda" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl