Zadanie 13
Matura z historii, maj 2025, poziom rozszerzony
Wymaganie: Podstawa programowa historia (PR): XV - rewolucja przemyslowa, kwestie spoleczne XIX w., ludyzm.
Treść zadania
List do fabrykanta, poczatek XIX wieku - autor grozi fabrykantowi zburzeniem jego maszyn wlokienniczych ("nienawistnych"), zapowiada wyslanie 300 ludzi do zniszczenia ich, jesli wlasciciel sam tego nie zrobi. Polecenie CKE: Wyjasnij spoleczne motywy nazwania przez autora listu maszyn parowych nienawistnymi.
Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Maszyny parowe (wlokiennicze) byly nazywane nienawistnymi, poniewaz odbieraly prace tysiacom recznych tkaczy i czesalnikow. Mechanizacja produkcji wlokienniczej (krosna parowe, mechaniczne przedzalnie) sprawila, ze jedna maszyna wykonywala prace kilkudziesieciu osob - rzemiesnicy tracili zrodlo utrzymania, popadali w nedze. List wpisuje sie w ruch luddystow (od Neda Ludda, 1810-1813 w Anglii) - tkaczy niszczacych maszyny w protescie przeciw mechanizacji i bezrobocia. Motywem byla nie nienawisc do techniki jako takiej, ale rozpacz z powodu utraty pracy i zarobku w okresie rewolucji przemyslowej.
Pomylenie z ruchem antynapoleonskim lub politycznym - ludysci protestowali specificznie przeciw mechanizacji produkcji, nie przeciw przemyslowi w ogole. Glowny motyw: ekonomiczny (bezrobocie, glod), nie ideologiczny.
Strona arkusza CKE z trescia zadania
Rozwiazanie
Kontekst. List z poczatku XIX w. od grupy ludzi grozacych fabrykantowi zniszczeniem maszyn wlokienniczych. To dokument z ery ludystow / luddistow (1811-1816 w Anglii, podobne ruchy w innych krajach Europy).
Spoleczne motywy “nienawisci” do maszyn:
-
Bezrobocie masowe - mechaniczne krosna i przedzalnie zastapily prace tysiecy recznych tkaczy. Jedna maszyna parowa wykonywala prace 20-30 ludzi.
-
Spadek plac - ci, ktorzy zachowali prace, dostawali coraz mniej (konkurencja z maszynami, nadpodaz robotnikow).
-
Bieda i glod - tkacze stracili zrodlo utrzymania, rodziny popadly w nedze. Brak systemu opieki spolecznej.
-
Brak alternatyw - przekwalifikowanie sie bylo trudne, manufaktury fabryczne wymagaly innych umiejetnosci.
-
Poczucie krzywdy spolecznej - bogaci fabrykanci bogacili sie kosztem ubozejacych robotnikow.
Wniosek. Maszyny byly “nienawistne” jako symbol odebrania zycia, godnosci i pracy robotnikom. Ludysci niszczyli maszyny w nadziei na powrot do dawnego ladu rzemieslniczego.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „rewolucja przemyslowa, ludyzm, maszyny parowe, robotnicy, XIX wiek" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl