Zadanie 16
Matura z historii, maj 2025, poziom rozszerzony
Wymaganie: II. Analiza i interpretacja historyczna. 1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega zależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego. XXXV. Ziemie polskie pod zaborami w II połowie XIX i na początku XX w. 3) porównuje programy nowoczesnych ruchów politycznych […]. (PR – zad. 16.1); 5) porównuje przyczyny i przebieg rewolucji w latach 1905–1907 w Rosji i Królestwie Polskim. (PR – zad. 16.2)
Treść zadania
Źródło 1. Fragment artykułu: „A gdym się zastanowił nad narodem, z którym mię wiązało wszystko, co cieszy, i wszystko, co boli, wszystko, co we mnie myśli, i wszystko, co czuje, przychodziłem do przekonania, że moje dziecinne marzenia i rojenia zespalają się z moim młodzieńczym światopoglądem. Socjalista w Polsce dążyć musi do niepodległości kraju, a niepodległość jest znamiennym warunkiem zwycięstwa socjalizmu w Polsce”.
Źródło 2. Strony tytułowe czasopism: A – „Robotnik. Organ Polskiej Partii Socjalistycznej”, Warszawa, czerwiec 1894 r., nr 1; B – „Z Pola Walki. Dodatek do Nru 23 «Czerwonego Sztandaru» organu Socjaldemokracji Królestwa Polskiego i Litwy”, nr 1, 25 stycznia 1905 r., z nagłówkiem „Rewolucya w Petersburgu!”.
Zadanie 16.1. (0–1) Rozstrzygnij, które z czasopism ukazanych w źródle 2. – A czy B – prezentowało treści zbieżne z poglądami autora źródła 1. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do informacji z tekstu i właściwej strony tytułowej czasopisma.
Zadanie 16.2. (0–1) Rozstrzygnij, czy rewolucja, o której informuje czasopismo B, zakończyła się obaleniem monarchii w Rosji. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do faktografii.
Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Zadanie 16.1: czasopismo A. Autor źródła 1. łączy socjalizm z koniecznością walki o niepodległość Polski. Takie stanowisko prezentowała Polska Partia Socjalistyczna, której organem był „Robotnik”. Czasopismo B wydawała SDKPiL, która nie miała w programie walki o niepodległość Polski.
Zadanie 16.2: nie. Czasopismo B (styczeń 1905 r.) informuje o rewolucji 1905 r. w Rosji, która nie obaliła caratu. Do obalenia monarchii doprowadziła dopiero rewolucja lutowa w 1917 r.
Punktacja CKE: 16.1 – 1 pkt za rozstrzygnięcie z uzasadnieniem odwołującym się do obu źródeł; 16.2 – 1 pkt za rozstrzygnięcie z uzasadnieniem odwołującym się do faktografii.
Uwaga: obie partie odwoływały się do socjalizmu – różnił je stosunek do niepodległości Polski (PPS miała ją w programie, SDKPiL nie). W 16.2 rozstrzyga data na stronie tytułowej B (1905); rewolucja lutowa, która obaliła monarchię, wybuchła w 1917 r.
Strona arkusza CKE z treścią zadania
Rozwiązanie
Zadanie 16.1. Autor źródła 1. uważa, że niepodległość Polski jest warunkiem zwycięstwa socjalizmu. Takie stanowisko prezentowała PPS (Polska Partia Socjalistyczna), której organem był „Robotnik” – na stronie tytułowej A: „Organ Polskiej Partyi Socyalistycznej”.
Czasopismo B to dodatek do „Czerwonego Sztandaru”, organu Socjaldemokracji Królestwa Polskiego i Litwy (SDKPiL) – partii, która nie miała w programie walki o niepodległość Polski.
Odpowiedź: czasopismo A.
Zadanie 16.2. „Rewolucya w Petersburgu!” w numerze z 25 stycznia 1905 r. to rewolucja 1905 roku w Rosji.
Nie – ta rewolucja nie obaliła monarchii. Car Mikołaj II zachował tron; w październiku 1905 r. wydał manifest zapowiadający m.in. zwołanie Dumy Państwowej.
Monarchia w Rosji upadła dopiero w wyniku rewolucji lutowej 1917 r. – Mikołaj II abdykował w marcu 1917 r.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „PPS i SDKPiL, „Robotnik”, rewolucja 1905 r.” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl