Zadanie 16
Matura z historii, maj 2025, poziom rozszerzony
Wymaganie: Podstawa programowa historia (PR): XVIII - ruchy spoleczne XIX/XX w., PPS, SDKPiL, rewolucja 1905 w Rosji i na ziemiach polskich.
Treść zadania
Zrodlo 1. Fragment artykulu - autor wyznaje, ze socjalisci w Polsce dazyli mu do niepodleglosci kraju, a niepodleglosc jest niezbednym warunkiem zwyciestwa socjalizmu (Mysli, mowy i rozkazy, Warszawa 1989, s. 75). Zrodlo 2. Strony tytulowe czasopism: A - "Robotnik. Organ Polskiej Partii Socjalistycznej" (Warszawa, czerwiec 1894 r., Nr 1). B - "Z Pola Walki. Dodatek do Nru 23 'Czerwonego Sztandaru' organu Socjaldemokracji Krolestwa Polskiego i Litwy" (Rewolucya w Petersburgu!). Zadanie 16.1. (0-1) Rozstrzygnij, ktore z czasopism ukazanych w zrodle 2. - A czy B - prezentowalo tresci zbiezne z pogladami autora ze zrodla 1. Odpowiedz uzasadnij, odwolujac sie do informacji z tekstu i wlasciwej strony tytulowej czasopisma. Zadanie 16.2. (0-1) Rozstrzygnij, czy rewolucja, o ktorej informuje czasopismo B, zakonczyla sie obaleniem monarchii w Rosji. Odpowiedz uzasadnij, odwolujac sie do faktografii.
Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Zadanie 16.1: Czasopismo A ("Robotnik" PPS) prezentowalo zbiezne pogladay. Uzasadnienie: autor zrodla 1. opowiada sie za niepodleglosc Polski jako warunkiem socjalizmu - to typowa linia Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS), ktorej organem byl "Robotnik" (zalozony w 1894 przez Jozefa Pilsudskiego). PPS lacyzlo socjalizm z hasłem niepodleglosci. Z kolei SDKPiL Rozy Luksemburg (czasopismo B - "Czerwony Sztandar") odrzucalo idea niepodleglosci jako "burzazyjna" i opowiadalo sie za rewolucja w ramach Rosji.
Zadanie 16.2: NIE, rewolucja, o ktorej informuje czasopismo B (Rewolucya w Petersburgu) - to rewolucja 1905-1907 r. w Imperium Rosyjskim, ktora nie obalila monarchii. Car Mikolaj II zachowal tron (wydal jedynie Manifest Pazdziernikowy 1905, powolal Dume). Monarchia w Rosji upadla dopiero w rewolucji lutowej 1917 r. (abdykacja Mikolaja II).
Zad. 16.1: pomylenie PPS z SDKPiL - oba byly socjalistyczne, ale roznily sie podejsciem do niepodleglosci. PPS = niepodleglosc; SDKPiL = rewolucja bez niepodleglosci. Zad. 16.2: pomylenie rewolucji 1905 (nie obalila monarchii) z rewolucja 1917 (obalila Mikolaja II).
Strona arkusza CKE z trescia zadania
Rozwiazanie
Zadanie 16.1. Autor zrodla 1. uwazal, ze niepodleglosc Polski jest warunkiem zwyciestwa socjalizmu. To linia PPS (Polska Partia Socjalistyczna), ktorej dziennikiem byl “Robotnik” (czasopismo A) - zalozony w 1894 r. przez Jozefa Pilsudskiego (jego artykul mogl byc w tym czasopismie cytowany).
SDKPiL (“Czerwony Sztandar”, czasopismo B) - kierowana przez Roze Luksemburg i Juliana Marchlewskiego - odrzucala niepodleglosc Polski jako “nacjonalistyczna ideologie burzuazyjna” i opowiadala sie za rewolucja socjalna w skali Imperium Rosyjskiego (potem swiata).
Odpowiedz: czasopismo A.
Zadanie 16.2. “Rewolucya w Petersburgu” w czasopismie SDKPiL to rewolucja 1905 roku (zwana takze pierwsza rewolucja rosyjska).
NIE, ta rewolucja nie obalila monarchii. Skutki:
- Car Mikolaj II zachowal tron;
- Wydal Manifest Pazdziernikowy (17 X 1905) gwarantujacy pewne wolnosci;
- Powolano Dume Panstwowa (parlament) - ale rzeczywista wladza pozostawala u cara;
- Monarchia trwala do 1917 r.
Monarchia w Rosji upadla dopiero w rewolucji lutowej 1917 r. - Mikolaj II abdykowal 2/15 marca 1917 r.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „socjalizm, ruch robotniczy, PPS, SDKPiL, "Robotnik", "Czerwony Sztandar"" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl