Zadanie 9
Matura z historii, maj 2025, poziom rozszerzony
Wymaganie: I. Chronologia historyczna. 1) porządkuje i synchronizuje wydarzenia z […] dziejów ojczystych. II. Analiza i interpretacja historyczna. 1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega zależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego; 2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego. XIX. Powstanie Rzeczypospolitej Obojga Narodów. 4) wyjaśnia prawne i kulturowe podstawy tolerancji religijnej na ziemiach Rzeczypospolitej Obojga Narodów w XVI w. (PP) XVI. Reformacja i jej skutki. 4) charakteryzuje najważniejsze wojny religijne. (PR – zad. 9.3)
Treść zadania
Fragmenty dokumentu: „My, Rady Koronne […] jednej a nierozerwalnej Rzeczypospolitej […] oznajmujemy […], iż pod tym niebezpiecznym czasem, bez króla pana zwierzchniego mieszkając, staraliśmy się o to wszyscy pilnie na zjeździe warszawskim, jako byśmy przykładem przodków swych sami między sobą pokój, sprawiedliwość, porządek i obronę Rzeczypospolitej zatrzymać i zachować mogli. […] A iż w Rzeczypospolitej naszej jest dissidium [różność] niemałe in causa religionis christianae [w sprawie religii chrześcijańskiej], zabiegając temu, aby się z tej przyczyny między ludźmi seditio [bunt] jaka szkodliwa nie wszczęła, którą po inszych królestwach […] widziemy, obiecujemy to sobie spólnie […], iż którzy jesteśmy dissidentes de religione [rozróżnieni w wierze], pokój między sobą zachować, a dla różnej wiary i odmiany w kościele krwie nie przelewać […]”.
Zadanie 9.1. (0–1) Dokończ zdanie. Dokument został uchwalony w okresie bezkrólewia po śmierci A. Zygmunta Augusta. B. Stefana Batorego. C. Zygmunta III. D. Władysława IV.
Zadanie 9.2. (0–1) Podaj stosowaną w historiografii nazwę dokumentu zacytowanego w źródle.
Zadanie 9.3. (0–1) Podaj stosowaną w historiografii nazwę wydarzeń we Francji, do których nawiązali autorzy dokumentu.
Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Zadanie 9.1: A – Zygmunta Augusta (zm. 1572).
Zadanie 9.2: akt konfederacji warszawskiej (konfederacja warszawska, 1573 r.).
Zadanie 9.3: noc św. Bartłomieja (rzeź hugenotów w noc św. Bartłomieja, 1572 r.).
Punktacja CKE: po 1 pkt za każde z zadań 9.1–9.3.
Błąd w 9.2: podanie artykułów henrykowskich. Cytowany dokument to zobowiązanie szlachty do zachowania pokoju między różniącymi się w wierze („dla różnej wiary […] krwie nie przelewać”), uchwalone na zjeździe warszawskim w czasie bezkrólewia – czyli akt konfederacji warszawskiej. Artykuły henrykowskie określały prawa i obowiązki króla elekcyjnego.
Strona arkusza CKE z treścią zadania
Rozwiązanie
Zadanie 9.1 – po śmierci Zygmunta Augusta (1572 r.). Wskazówki w tekście: „bez króla pana zwierzchniego mieszkając” (bezkrólewie), „zjazd warszawski”, zobowiązanie do pokoju między różniącymi się w wierze. Dokument uchwalono w pierwszym bezkrólewiu po śmierci ostatniego Jagiellona. Odpowiedź: A.
Zadanie 9.2 – akt konfederacji warszawskiej (1573 r.). Uczestnicy zjazdu warszawskiego zobowiązali się „pokój między sobą zachować, a dla różnej wiary i odmiany w kościele krwie nie przelewać”. To nie są artykuły henrykowskie – te określały prawa i obowiązki króla elekcyjnego.
Zadanie 9.3 – noc św. Bartłomieja (1572 r.). Wskazówka: autorzy chcą zapobiec „seditio” (buntowi), „którą po inszych królestwach […] widziemy”. Chodzi o rzeź hugenotów w Paryżu w noc św. Bartłomieja w sierpniu 1572 r.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „konfederacja warszawska 1573, tolerancja religijna, noc św. Bartłomieja” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl