Zadanie 14
Matura z historii, maj 2025, poziom rozszerzony
Wymaganie: Podstawa programowa historia (PR): XVI - powstania narodowe XIX w. (listopadowe, styczniowe), symbolika, geografia walk.
Treść zadania
Zrodlo 1. Mapa ziem polskich w czasie jednego z powstan narodowych (szlaki powstancze, glowne potyczki, oddzialy partyzanckie, jezeli rok 1863 - powstanie styczniowe). Zrodlo 2. Herby powstancze na szablach: herb A i herb B (orly biale z koronami). Zadanie 14.1. (0-1) Rozstrzygnij, ktory z herbow przedstawionych w zrodle 2. (A czy B) zostal ustanowiony podczas powstania zilustrowanego w zrodle 1. Odpowiedz uzasadnij, odwolujac sie do zrodla 1. i wiedzy wlasnej. Zadanie 14.2. (0-2) Ocen prawdziwosc ponizszych stwierdzen. Zaznacz P, jesli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jesli jest falszywe.
- Dzialania zbrojne ukazane w zrodle 1. toczyly sie m.in. na ziemiach zaboru austriackiego.
- Ukad zostalo wybuchem na nieche byl efektem powstania popelnionego przez carat na Tatru.
- Powstanie ukazane w zrodle 1. trwalo dluzej niz powstanie reprezentowane przez herb z 2.b. Emilia Plater.
Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Zadanie 14.1: Najprawdopodobniej zrodlo 1. przedstawia powstanie styczniowe (1863-1864) - charakter partyzancki, rozproszone potyczki, wiele oddzialow. Herb zwiazany z powstaniem styczniowym to herb trojdzielny: Orzel + Pogoni + Archaniol Michal (Polska + Litwa + Rus). Trzeba wskazac ten herb (A lub B), ktory ma trzy pola.
Zadanie 14.2:
- F (powstanie styczniowe toczylo sie w zaborze rosyjskim, nie austriackim - choc galicyjska szlachta wspierala).
- F (powstanie styczniowe wybuchlo w wyniku branki - nie "popelnienia carat na Tatru", to zniekształcona teza; rzeczywista przyczyna: branka do wojska rosyjskiego).
- P (powstanie styczniowe trwalo ok. 15 miesiecy - 1863-1864; powstanie listopadowe trwalo 10 miesiecy - 29 XI 1830 - 21 X 1831; Emilia Plater jest postacia z powstania listopadowego).
Trudnosc identyfikacji - czy mapa to powstanie styczniowe czy listopadowe. Klucze: charakter partyzancki + wiele rozproszonych potyczek = styczniowe. Emilia Plater (herb B) = listopadowe. Zaznaczyc styczniowe (dluzsze, 1863-1864).
Strona arkusza CKE z trescia zadania
Rozwiazanie
Zadanie 14.1. Mapa przedstawia rozproszone, partyzanckie potyczki na ziemiach byłej Rzeczypospolitej (Kongresowka, Litwa, Ziemie Zabrane) - to charakterystyka powstania styczniowego (1863-1864).
Herb powstancze styczniowy to herb trojdzielny: Orzel Bialy (Polska) + Pogoni (Litwa) + Archaniol Michal (Rus) - symbolicznie odwolanie do trzech narodow Rzeczypospolitej. Manifest TKN z 22 stycznia 1863 r. uznawal rownosc wszystkich tych ziem.
(Herb dwudzielny - Orzel + Pogoni - jest charakterystyczny dla powstania listopadowego.)
Zadanie 14.2.
- F - Powstanie styczniowe toczylo sie w zaborze rosyjskim (Krolestwo Polskie + Ziemie Zabrane), nie austriackim. Galicja byla baza zaplecza, ale samych walk tam nie bylo.
- F - Powstanie styczniowe wybuchlo z powodu branki do wojska rosyjskiego (zarzadzonej przez Wielopolskiego/Berga), a nie z powodu wydarzen na Tatrach. (Polecenie jest nieco zniekształcone, ale “carat na Tatru” w kazdym razie nie jest faktyczna przyczyna.)
- P - Powstanie styczniowe trwalo ok. 15 miesiecy (22 stycznia 1863 - kwiecien/maj 1864). Powstanie listopadowe (z Emilia Plater) trwalo ok. 10 miesiecy (29 XI 1830 - 21 X 1831). Styczniowe bylo dluzsze.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „powstanie styczniowe, powstanie listopadowe, mapy powstan, herby" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl