Zadanie 15
Matura z historii, maj 2025, poziom rozszerzony
Wymaganie: Podstawa programowa historia (PR): XVII - wojna secesyjna w USA, abolicjonizm, gospodarka XIX w., zwiazki Polski/Europy z USA.
Treść zadania
Fragment opracowania historycznego o "glodzie bawelnianym" w Anglii w czasie wojny secesyjnej (1861-1865). Port Liverpool byl glownym osrodkiem importu bawelny do Wielkiej Brytanii. 80% importu pochodzilo ze Stanow Zjednoczonych. Przywodcy konfederatow wierzyli, ze jest to skuteczne narzedzie nacisku, ktore pozwoli im skonic Wielka Brytanie do udzialu w wojnie, i nalozyli embargo na dostawy bawelny. Ceny bawelny wzrosly 6,25-do-27,25 pensow za funt, import spadl z 2,6 mln bel w 1860 do niecalych 72 tys. w 1862 r. Pozbawieni dostaw bawelny robotnicy nie mieli zadnego zajecia. Pod koniec 1862 r. zostalo bez pracy 331 tys. ludzi, a 268 tys. znalazlo sie na bruku. Blisko jedna czwarta wszystkich mieszkancow hrabstwa zyla dzieki dotacjom finansowanym ze srodkow publicznych. Ten okres nazwano "glodem bawelnianym". Zadanie 15.1. (0-1) Ocen prawdziwosc ponizszych stwierdzen. Zaznacz P, jesli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jesli jest falszywe.
- Glod bawelniany byl spoleczno-gospodarcza konsekwencja wybuchu wojny secesyjnej.
- Autor tekstu tlumaczy wysokie bezrobocie zmiana technologii produkcji wlokienniczej. Zadanie 15.2. (0-1) Rozstrzygnij, czy - zdaniem autora - o wprowadzeniu zakazu eksportu bawelny do Wielkiej Brytanii zdecydowala strona zwolennikow czy strona przeciwnikow abolicjonizmu. Odpowiedz uzasadnij, odwolujac sie do tresci zrodla.
Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Zadanie 15.1:
- P - glod bawelniany byl bezposrednia konsekwencja wojny secesyjnej (embargo Konfederatow + blokada Polnocy).
- F - autor tlumaczy bezrobocie brakiem surowca (bawelny), nie zmiana technologii. Embargo + blokada przerwaly dostawy bawelny do Anglii.
Zadanie 15.2: O wprowadzeniu zakazu zdecydowala strona PRZECIWNIKOW abolicjonizmu - czyli Konfederacja (Poludnie). Uzasadnienie: tekst mowi, ze "przywodcy konfederatow wierzyli, ze jest to skuteczne narzedzie nacisku" i "nalozyli embargo". Konfederacja byla przeciwnikiem abolicjonizmu - jej gospodarka opierala sie na pracy niewolniczej na plantacjach bawelny. Wprowadzenie embarga mialo wymusic na Wielkiej Brytanii uznanie Konfederacji i przystapienie do wojny po stronie Poludnia.
Stw. 2: pomylka z luddyzmem (gdzie problemem byla technologia) - tu chodzi o brak surowca z powodu wojny. Stw. 15.2: pomylka kierunku - to nie strona abolicjonistow (Polnoc), tylko anty-abolicjonistow (Poludnie) wprowadzila embargo na bawelne.
Strona arkusza CKE z trescia zadania
Rozwiazanie
Zadanie 15.1.
Stw. 1: PRAWDA. Tekst wyraznie pokazuje przyczynowo-skutkowy zwiazek: wojna secesyjna -> embargo i blokada -> brak bawelny w Anglii -> bezrobocie robotnikow wlokienniczych -> “glod bawelniany”. Wszystkie liczby (spadek importu z 2,6 mln do 72 tys. bel, 331 tys. bezrobotnych) potwierdzaja to.
Stw. 2: FALSZ. Autor nie mowi o zmianie technologii. Tlumaczy bezrobocie wylacznie brakiem surowca - embargo Konfederatow + blokada Unii spowodowaly, ze do Liverpoolu nie docieraly dostawy bawelny. Brak surowca = brak pracy w fabrykach wlokienniczych. (To inny mechanizm niz luddyzm.)
Zadanie 15.2. Strona przeciwnikow abolicjonizmu = Konfederacja Stanow Skonfederowanych (Poludnie).
Dlaczego:
- Tekst wprost mowi: “Przywodcy konfederatow wierzyli… nalozyli embargo”.
- Konfederacja byla obronca niewolnictwa (gospodarka plantacyjna na bawelne wymagala niewolnikow) - przeciwna abolicjonizmowi.
- Cel embarga: zmusic Wielka Brytanie do uznania Konfederacji i poparcia jej politycznie/militarnie - W. Brytania potrzebowala bawelny dla swojego przemyslu.
Plan jednak nie zadzialal - W. Brytania nigdy oficjalnie nie uznala Konfederacji.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „wojna secesyjna, bawelna, glod bawelniany, Wielka Brytania, abolicjonizm" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl