Zadanie 5
Matura z historii, maj 2025, poziom rozszerzony
Wymaganie: II. Analiza i interpretacja historyczna. 1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega zależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego; 2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego. IX. Polska w okresie wczesnopiastowskim. 2) opisuje zmiany terytorialne państwa polskiego w X–XII w. (PP); 1) charakteryzuje organizację państwa wczesnopiastowskiego. (PR) X. Polska w okresie rozbicia dzielnicowego. 3) charakteryzuje proces przezwyciężenia rozbicia politycznego ziem polskich, ze wskazaniem na rolę władców i Kościoła. (PP)
Treść zadania
Źródło 1. Fragment tablicy genealogicznej dynastii Przemyślidów – m.in.: Brzetysław I (książę Czech 1034–1055), Wratysław II, Brzetysław II, Władysław I, Sobiesław I, Władysław II, Przemysł Ottokar I, Wacław I, Przemysł Ottokar II (król Czech 1253–1278), Wacław II (król Czech 1283–1305, król Polski 1300–1305), Wacław III (król Węgier i Chorwacji 1301–1305, król Czech i Polski 1305–1306).
Źródło 2. Fragmenty opracowań historycznych: Fragment A: „Koronacji dokonał arcybiskup Jakub Świnka, a w samej Wielkopolsce jego kandydatura zyskała uznanie. Trudno więc mówić tu o uzurpacji, zwłaszcza że po gwałtownej śmierci Przemysła II idea królewskiej korony polskiej znów przeszła w sferę wizji i planów, a nie faktów. […] Pod bezpośrednim władaniem nowego króla znajdowały się Małopolska i większość ziem Wielkopolski. Wkrótce też rozciągnął swą władzę na Pomorze Gdańskie, gdzie poparł go najbardziej znaczący ród Święców”. Fragment B: „Z wielkim wojskiem uderzył wprost w serce piastowskiego państwa. Spotkał wprawdzie opór, ale zbyt słaby, aby powstrzymać najeźdźców. Giecz i Kruszwica poddały się bez walki, padły Gniezno, Poznań i Ostrów […]. W Poznaniu zbezczeszczono groby Piastów, z Gniezna wywieziono [relikwie świętego], a także ogromne skarby”.
Zadanie 5.1. (0–1) Każdemu wydarzeniu opisanemu we fragmentach A–B (źródło 2.) przyporządkuj władcę ze źródła 1., który był związany z tym wydarzeniem.
Zadanie 5.2. (0–1) Rozstrzygnij, o którym świętym – Stanisławie czy Wojciechu – jest mowa we fragmencie B ze źródła 2. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do treści źródła.
Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Zadanie 5.1: Fragment A – Wacław II (koronacja na króla Polski w 1300 r.); Fragment B – Brzetysław I (najazd czeski na Polskę w latach 1038/1039).
Zadanie 5.2: chodzi o św. Wojciecha. W źródle jest mowa o wywiezieniu relikwii świętego z Gniezna – a tam spoczywały relikwie św. Wojciecha. Relikwie św. Stanisława znajdują się w Krakowie.
Punktacja CKE: 5.1 – 1 pkt za dwa poprawne wskazania; 5.2 – 1 pkt za rozstrzygnięcie z uzasadnieniem odwołującym się do źródła.
Uwaga: w 5.1 punkt jest tylko za oba poprawne przyporządkowania. W 5.2 rozstrzyga miejsce, z którego wywieziono relikwie – Gniezno (św. Wojciech), a nie Kraków (św. Stanisław).
Strona arkusza CKE z treścią zadania
Rozwiązanie
Zadanie 5.1.
- Fragment A: koronacja przez arcybiskupa Jakuba Świnkę po śmierci Przemysła II, władza nad Małopolską, większością Wielkopolski i Pomorzem Gdańskim – to koronacja Wacława II na króla Polski (w tablicy: król Polski 1300–1305).
- Fragment B: najazd „z wielkim wojskiem” na „serce piastowskiego państwa”, zdobycie Gniezna i Poznania, wywiezienie relikwii świętego i skarbów – to najazd czeskiego księcia Brzetysława I (w tablicy: książę Czech 1034–1055) w latach 1038/1039.
Zadanie 5.2. Chodzi o św. Wojciecha:
- Relikwie wywieziono z Gniezna – tam spoczywały relikwie św. Wojciecha (zm. 997 r.).
- Relikwie św. Stanisława znajdują się w Krakowie; poza tym św. Stanisław zginął dopiero w 1079 r., kilkadziesiąt lat po najeździe Brzetysława.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „Przemyślidzi a Polska, Brzetysław I, Wacław II, relikwie św. Wojciecha” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl