m Matura-Online.pl Rozwiązania zadań maturalnych
MWOP-R0-100-2405 • Otwarte krótkie • 2 pkt • Trudność: ★★★☆☆

Zadanie 1

Matura z WOS-u, maj 2024, poziom rozszerzony

Wymaganie:

1.1: (ZR) I. Człowiek w społeczeństwie. 5) Zdający wyjaśnia zasady zachowań asertywnych […]; (SP) I. Społeczna natura człowieka. 5) Zdający […] przedstawia różne formy zachowań asertywnych. 1.2: (ZR) I. 5) Zdający wyjaśnia zasady zachowań asertywnych […] i przedstawia wynikające z tego korzyści; (SP) I. 5).

Treść zadania

O jednej z postaw społecznych: „[A]dekwatne, otwarte i uczciwe wyrażanie siebie, które odnosi się do wypowiadania i demonstrowania swoich uczuć (pozytywnych i negatywnych), przekonań […], poglądów oraz potrzeb, pragnień i życzeń, w sposób bezpośredni, uczciwy, spójny oraz w miarę możliwości pełny. [P]oszanowanie dóbr drugiego człowieka jest warunkiem koniecznym [takiej postawy] i oznacza respektowanie praw, przekonań, uczuć, potrzeb innych ludzi […]. [W]iąże się z umiejętnością [wyznaczania granic psychologicznych, ale i respektowania granic wyznaczonych przez innych].” (R. Poprawa, […] Główne założenia, zasady i procedury […], Wrocław 2017, s. 2–3, 6)

1.1. (0–1) Podaj nazwę postawy opisanej w tekście — postawy, która mieści się na skali między uległością a agresją.

1.2. (0–1) Sformułuj pozytywne skutki tej postawy z perspektywy: osoby mającej taką postawę oraz grupy społecznej, w której ta osoba funkcjonuje.

Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

1.1.

Asertywność (postawa asertywna).

1.2.

Przykładowe odpowiedzi według zasad oceniania CKE (s. 3); wystarczy jeden skutek dla każdej perspektywy.

Z perspektywy osoby mającej taką postawę, np.:

  • umożliwia ochronę przysługujących jej praw i budowanie poczucia własnej wartości,
  • sprzyja aktywności, osiąganiu sukcesu i satysfakcji w życiu.

Z perspektywy grupy społecznej, np.:

  • sprzyja prawidłowej komunikacji w grupie, a przez to budowaniu trwałych więzi opartych na zaufaniu,
  • zapobiega narastaniu konfliktów i agresji w grupie, ponieważ przeciwdziała manipulacji, zachowaniom nieszczerym i nieuczciwym.
Typowy błąd / pułapka

W 1.1 nie wpisuj „tolerancja” ani „empatia”. Rozstrzyga wskazówka w poleceniu: postawa między uległością a agresją — to asertywność.

W 1.2 jeden punkt jest za dwa skutki. Według zasad oceniania 1 pkt przyznaje się za sformułowanie dwóch poprawnych skutków, a polecenie wymaga skutku z perspektywy każdego z podanych podmiotów.

Skutek dla grupy to nie skutek dla drugiej osoby. „Rozmówca czuje się szanowany” opisuje relację dwóch osób; polecenie pyta o grupę społeczną — czyli o klimat komunikacyjny, poziom konfliktów, zaufanie.

Asertywność to nie egoizm ani stanowczość za wszelką cenę. Tekst wyraźnie mówi, że poszanowanie dóbr drugiego człowieka jest warunkiem koniecznym tej postawy. Odpowiedź typu „umiejętność postawienia na swoim” mija się z definicją.

Nie myl asertywności z brakiem kompromisu. Osoba asertywna wyznacza granice, ale i respektuje granice innych — to postawa symetryczna, a nie jednostronna.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 1 — WOS 2024, poziom rozszerzony, arkusz CKE
Fragment arkusza CKE MWOP-R0-100-A-2405 — zadanie 1. Na podstawie: CKE, matura maj 2024, WOS PR Oryginalny PDF CKE, str. 4

Trzy postawy na jednej skali

PostawaMoje prawaPrawa innychTypowa wypowiedź
uległośćignorowanerespektowane„Nieważne, zróbcie jak chcecie.”
asertywnośćrespektowanerespektowane„Rozumiem twoje zdanie, ale ja się nie zgadzam i wolę zrobić inaczej.”
agresjarespektowaneignorowane„Będzie po mojemu, koniec dyskusji.”

Spośród tych trzech postaw tylko w asertywności oba zbiory praw są respektowane jednocześnie — tekst mówi o poszanowaniu dóbr drugiego człowieka i respektowaniu granic wyznaczonych przez innych.

Skutki asertywności — dwie perspektywy

PoziomPozytywne skutki
jednostkaochrona przysługujących praw, poczucie własnej wartości, aktywność, osiąganie sukcesu i satysfakcji
grupaprawidłowa komunikacja, więzi oparte na zaufaniu, ograniczenie konfliktów, manipulacji i agresji

(Zestawienie na podstawie przykładowych odpowiedzi z zasad oceniania CKE do zadania 1.2.)

Techniki asertywne warte znajomości

TechnikaNa czym polega
zdarta płytaspokojne powtarzanie własnego stanowiska bez wdawania się w spór
komunikat „ja”mówienie o własnych uczuciach zamiast oceniania drugiej osoby
asertywna odmowa„Nie” + krótkie uzasadnienie
zamiana oceny na opinię„Uważam, że…” zamiast „Jesteś…”
poszukiwanie krytykidopytywanie o konkret, gdy krytyka jest ogólnikowa

Punktacja CKE

  • 1.1. 1 pkt — asertywność (albo: postawa asertywna).
  • 1.2. 1 pkt — dwa poprawne skutki: po jednym z każdej perspektywy.
  • Razem: 2 pkt.

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „asertywnosc, postawy spoleczne, uleglosc i agresja, komunikacja w grupie” zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl