m Matura-Online.pl Rozwiązania zadań maturalnych
MWOP-R0-100-2405 • Otwarte krótkie • 4 pkt • Trudność: ★★★★★

Zadanie 17

Matura z WOS-u, maj 2024, poziom rozszerzony

Wymaganie:

17.1: (ZR) XIV. Integracja europejska. 6) Zdający przedstawia podział kompetencji pomiędzy Komisją i Radą […]. 17.2: (ZR) XI. System prawa w Rzeczypospolitej Polskiej. 6) Zdający […] przedstawia formy prawa wtórnego Unii Europejskiej i ich miejsce w porządku prawnym Rzeczypospolitej Polskiej. (ZP) VII. 8) Zdający wymienia obowiązujące akty prawa pierwotnego Unii Europejskiej […]. 17.3: (ZR) XIV. 6) Zdający przedstawia integrację w ramach Unii Europejskiej […]; (ZP) VII. 8) Zdający lokalizuje jej [Unii Europejskiej] państwa członkowskie […]. 17.4: (ZR) XIII. Ład międzynarodowy. 16) Zdający charakteryzuje […] działania […] Rady Europy. (ZP) IV. Prawa człowieka i ich ochrona. 3) Zdający uzasadnia znaczenie Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności w kontekście Europejskiego Trybunału Praw Człowieka […].

Treść zadania

Fragmenty rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 (RODO):

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, […] stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, a także mając na uwadze, co następuje: (1) […] Art. 8 ust. 1 Karty praw podstawowych […] oraz art. 16 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) stanowią, że każda osoba ma prawo do ochrony danych osobowych jej dotyczących. […] (41) W przypadku gdy w niniejszym rozporządzeniu jest mowa o podstawie prawnej lub akcie prawnym, [to taka] podstawa prawna lub taki akt prawny powinny być jasne i precyzyjne, a ich zastosowanie przewidywalne dla osób im podlegających – jak wymaga tego orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości […] i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. […] PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE: […] Art. 68.1. Niniejszym ustanawia się Europejską Radę Ochrony Danych jako organ Unii […]. 4. Komisja ma prawo udziału w […] posiedzeniach Europejskiej Rady Ochrony Danych […].

(Dz.U. UE 2016, L 119, t. 59; w arkuszu podkreślono nazwy: „Karty praw podstawowych” i „Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej”)

17.1. (0–1) Uzupełnij zdanie: Rozporządzenie zostało przyjęte na wniosek … — instytucji UE inicjującej proces legislacyjny w przypadku aktów prawnych tego typu.

17.2. (0–1) Oceń prawdziwość stwierdzeń (P/F):

  1. Akt prawny jest bezpośrednio stosowany we wszystkich państwach członkowskich UE.
  2. Akt prawny stanowi element tzw. prawa pierwotnego Unii Europejskiej.
17.3. (0–1) Akty prawne, których nazwy podkreślono (Karta praw podstawowych i TFUE), weszły w życie:A. po przystąpieniu Austrii, a przed przystąpieniem Słowenii ·B. po Słowenii, a przed Rumunią ·C. po Rumunii, a przed Chorwacją ·D. po Chorwacji, a przed wystąpieniem Wielkiej Brytanii

17.4. (0–1) Uzasadnij, że nie wszystkie instytucje i organy wskazane we fragmentach rozporządzenia są częścią systemu instytucjonalnego Unii Europejskiej.

Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

17.1.

Komisja Europejska.

W zwykłej procedurze ustawodawczej projekt aktu przedstawia co do zasady Komisja Europejska (art. 294 ust. 2 TFUE; traktaty przewidują nieliczne wyjątki). Parlament Europejski i Rada przyjmują akt wspólnie.

17.2. PF

  1. P — rozporządzenie obowiązuje bezpośrednio i w całości we wszystkich państwach członkowskich, bez potrzeby implementacji do prawa krajowego. To właśnie odróżnia je od dyrektywy.
  2. F — rozporządzenie należy do prawa wtórnego (pochodnego) Unii, czyli aktów wydawanych przez instytucje UE na podstawie traktatów. Prawo pierwotne to same traktaty założycielskie i akcesyjne wraz z Kartą praw podstawowych.

17.3. C — po przystąpieniu do UE Rumunii, a przed przystąpieniem Chorwacji.

Zarówno TFUE (w tym brzmieniu i pod tą nazwą), jak i Karta praw podstawowych (której nadano moc prawną traktatów) weszły w życie 1 grudnia 2009 r. wraz z traktatem lizbońskim. Rumunia przystąpiła do UE w 2007 r., Chorwacja w 2013 r. — data 2009 mieści się dokładnie między nimi.

17.4.

W systemie instytucjonalnym Unii Europejskiej nie funkcjonuje Europejski Trybunał Praw Człowieka, przywołany w motywie (41) rozporządzenia. ETPC jest organem sądowym Rady Europy — odrębnej organizacji międzynarodowej, liczącej więcej państw niż UE — i orzeka na podstawie Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, a nie prawa unijnego.

Pozostałe wymienione podmioty należą do systemu UE: Parlament Europejski, Rada Unii Europejskiej, Komisja i Trybunał Sprawiedliwości to instytucje UE, a Europejska Rada Ochrony Danych jest — zgodnie z art. 68 ust. 1 — organem Unii.

Typowy błąd / pułapka

W 17.2 stwierdzenie 2.: rozporządzenie to nie prawo pierwotne. Prawo pierwotne to traktaty (plus Karta praw podstawowych i traktaty akcesyjne). Wszystko, co instytucje UE wydają na ich podstawie — rozporządzenia, dyrektywy, decyzje — to prawo wtórne.

Nie myl rozporządzenia unijnego z polskim rozporządzeniem. W prawie polskim rozporządzenie to akt podustawowy wydawany na podstawie ustawy. W prawie UE rozporządzenie to akt prawa wtórnego o zasięgu ogólnym, stosowany bezpośrednio (art. 288 TFUE).

W 17.3 trzeba znać dwie daty naraz: akt i rozszerzenia. Traktat lizboński — 1 grudnia 2009. Rozszerzenia: Austria 1995, Słowenia 2004, Rumunia 2007, Chorwacja 2013, brexit 2020.

W 17.4 nie wskazuj Europejskiej Rady Ochrony Danych. Nie jest ona instytucją UE (tych jest siedem), ale jest organem Unii — mówi o tym wprost art. 68 ust. 1 cytowany w zadaniu. Spośród podmiotów z fragmentów poza systemem UE jest ETPC.

Strasburg czy Luksemburg. ETPC — Strasburg, Rada Europy, Konwencja z 1950 r. TSUE — Luksemburg, Unia Europejska, traktaty. Oba nazywają się „europejskie” i oba orzekają o prawach jednostki, ale należą do dwóch odrębnych porządków prawnych.

W 17.1 nie wpisuj „Parlament Europejski”. Parlament wraz z Radą przyjmuje rozporządzenie, a wniosek w tym przypadku złożyła Komisja Europejska (klucz CKE: „Komisja (Europejska)”).

Treść zadania (CKE)

Zadanie 17 — WOS 2024, poziom rozszerzony, arkusz CKE
Fragment arkusza CKE MWOP-R0-100-A-2405 — zadanie 17. Na podstawie: CKE, matura maj 2024, WOS PR Oryginalny PDF CKE, str. 20

Prawo pierwotne a prawo wtórne UE

RodzajCo obejmujeKto tworzy
pierwotnetraktaty założycielskie (TUE, TFUE), traktaty akcesyjne i rewizyjne, Karta praw podstawowych, ogólne zasady prawapaństwa członkowskie (ratyfikacja)
wtórne (pochodne)rozporządzenia, dyrektywy, decyzje, zalecenia, opinieinstytucje UE na podstawie traktatów

Akty prawa wtórnego — porównanie

AktZasięgSposób obowiązywaniaImplementacja
rozporządzeniewszystkie państwabezpośrednio i w całościniepotrzebna
dyrektywawskazane państwawiąże co do celukonieczna — w wyznaczonym terminie
decyzjakonkretny adresatwiąże w całości adresata—
zalecenie / opiniadowolnyniewiążące—

RODO to rozporządzenie — dlatego obowiązuje w Polsce bezpośrednio od 25 maja 2018 r., bez konieczności „przepisywania” go do polskiej ustawy.

Zwykła procedura ustawodawcza UE

KrokKto
1. inicjatywaco do zasady Komisja Europejska
2. pierwsze czytanieParlament Europejski → stanowisko
3.Rada UE → przyjmuje albo wprowadza własne stanowisko
4. drugie czytaniePE i Rada
5. komitet pojednawczyprzy braku porozumienia
6. przyjęciewspólnie PE i Rada

Parlament i Rada są współprawodawcami, ale projekt aktu przedstawia im co do zasady Komisja (PE i Rada mogą ją jedynie wezwać do przedłożenia wniosku).

Chronologia potrzebna w zadaniu 17.3

RokWydarzenie
1995rozszerzenie o Austrię, Szwecję, Finlandię
2004„wielkie rozszerzenie” — Polska, Słowenia i 8 innych państw
2007Rumunia i Bułgaria
1 XII 2009wejście w życie traktatu lizbońskiego: TWE → TFUE, Karta praw podstawowych uzyskuje moc traktatów
2013Chorwacja
2020wystąpienie Wielkiej Brytanii (brexit)

Dwa europejskie porządki ochrony praw

CechaUnia EuropejskaRada Europy
liczba państw2746
akt podstawowytraktaty + Karta praw podstawowychEuropejska Konwencja Praw Człowieka (1950)
sądTSUE — LuksemburgETPC — Strasburg
kto się zwracam.in. państwa, instytucje, sądy krajowe (pytania prejudycjalne)m.in. jednostka (skarga indywidualna), po wyczerpaniu drogi krajowej

To rozróżnienie jest sednem zadania 17.4.

Punktacja CKE

  • 17.1. 1 pkt — Komisja (Europejska).
  • 17.2. 1 pkt — poprawna ocena obu stwierdzeń (PF).
  • 17.3. 1 pkt — odpowiedź C.
  • 17.4. 1 pkt — wskazanie, że Europejski Trybunał Praw Człowieka należy do systemu Rady Europy, a nie Unii Europejskiej.
  • Razem: 4 pkt.

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „RODO, rozporzadzenie UE, prawo pierwotne i wtorne, traktat lizbonski, Komisja Europejska, ETPC a TSUE” zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl