m Matura-Online.pl Rozwiązania zadań maturalnych
MWOP-R0-100-2405 • Otwarte krótkie • 2 pkt • Trudność: ★★★★☆

Zadanie 3

Matura z WOS-u, maj 2024, poziom rozszerzony

Wymaganie:

3.1 i 3.2: (ZP) II. Społeczeństwo obywatelskie. 9) Zdający interpretuje wyniki badań opinii publicznej […].

Treść zadania

Tabela 1. Czy ludzie tacy jak Pan(i) mają wpływ na sprawy kraju? (w %)

Grupa / odpowiedź IV 2015 II 2018 IV 2021
18–24 lata — Tak 32 50 42
18–24 lata — Nie 62 46 50
ogół badanych — Tak 24 38 32
ogół badanych — Nie 73 57 61

Tabela 2. Czy ludzie tacy jak Pan(i) mają wpływ na sprawy swojego miasta lub swojej gminy? (w %)

Grupa / odpowiedź IV 2015 II 2018 IV 2021
18–24 lata — Tak 57 76 58
18–24 lata — Nie 41 20 38
ogół badanych — Tak 49 59 50
ogół badanych — Nie 48 37 44

(Na podstawie: Młodzi Polacy a poczucie wpływu na sprawy publiczne i zaangażowanie w protesty, „Komunikat z Badań CBOS” 2021, nr 95, s. 2, 4)

3.1. (0–1) Rozstrzygnij, czy trafna jest opinia: Młodzi ludzie — na tle ogółu społeczeństwa polskiego — mają mniejsze poczucie wpływu na sprawy lokalne i sprawy kraju. Uzasadnij, przytaczając dane z obu tabel dotyczące 2021 roku.

3.2. (0–1) Oceń prawdziwość stwierdzeń (P/F):

  1. W latach 2015–2021 przekonanie ogółu badanych, że ludzie tacy jak oni mają wpływ na sprawy kraju, systematycznie wzrastało.
  2. W 2021 roku — w porównaniu z 2018 — przekonanie ogółu badanych o wpływie na sprawy swojego miasta lub gminy spadło o 9%.

Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

3.1.

Rozstrzygnięcie: Nie — opinia nie jest trafna.

Uzasadnienie: w 2021 r. odsetek odpowiedzi twierdzących wśród młodych był wyższy, a nie niższy, niż wśród ogółu badanych — i to w obu badanych obszarach:

Obszar (IV 2021) 18–24 lata ogół badanych różnica
sprawy kraju 42% 32% +10 p.p.
sprawy miasta/gminy 58% 50% +8 p.p.

Młodzi mają więc większe poczucie wpływu na sprawy publiczne niż ogół społeczeństwa — zarówno na poziomie lokalnym, jak i krajowym.

3.2. FF

  1. F — odsetek odpowiedzi „Tak” wśród ogółu badanych wynosił kolejno 24% (2015), 38% (2018), 32% (2021). Między 2018 a 2021 rokiem nastąpił spadek, więc wzrost nie był systematyczny.
  2. F — wartości to 59% (2018) i 50% (2021). Spadek wynosi 9 punktów procentowych, a nie „9%”. W ujęciu procentowym spadek wynosi .
Typowy błąd / pułapka

W 3.1 sprawdź opinię w danych, zanim ją przyjmiesz. W każdym z trzech pomiarów młodzi deklarowali wyższe poczucie wpływu niż ogół badanych — w obu tabelach.

Polecenie wymaga danych z obu tabel dotyczących 2021 roku. Liczby z 2015 albo 2018 r. nie realizują polecenia; przytocz konkretne odsetki (jak w przykładowej odpowiedzi CKE: 32% i 50% ogółu wobec 42% i 58% młodych).

W 3.2 stwierdzenie 1. sprawdza słowo „systematycznie”. Wartości skrajne (24% → 32%) rzeczywiście rosną, ale ciąg nie jest monotoniczny — w 2018 r. było 38%, więc po drodze nastąpił spadek. Jeden wyjątek wystarczy, by zdanie było fałszywe.

W 3.2 stwierdzenie 2. sprawdza różnicę między procentem a punktem procentowym. Spadek z 59% na 50% to 9 punktów procentowych, a nie 9 procent. Gdyby faktycznie spadło „o 9%”, wynik wyniósłby ok. 53,7%.

Uwaga: odsetki „Tak” i „Nie” nie sumują się do 100%. Pozostałe odpowiedzi tabele pomijają. Nie należy więc wyliczać jednej wartości z drugiej.

Nie myl poczucia wpływu z faktyczną aktywnością. Tabele mierzą subiektywne przekonanie respondentów, a nie realny udział w wyborach czy w organizacjach. Wysokie poczucie sprawczości młodych nie oznacza automatycznie wyższej frekwencji wyborczej.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 3 — WOS 2024, poziom rozszerzony, arkusz CKE
Fragment arkusza CKE MWOP-R0-100-A-2405 — zadanie 3. Na podstawie: CKE, matura maj 2024, WOS PR Oryginalny PDF CKE, str. 6

Co mówią te dane — trzy prawidłowości

  1. Poczucie wpływu na sprawy lokalne jest we wszystkich pomiarach wyższe niż na sprawy kraju — w obu grupach. W 2021 r. wśród ogółu badanych: 50% wobec 32%.
  2. Młodzi deklarują wyższą sprawczość niż ogół — w każdym z trzech pomiarów i w obu obszarach.
  3. Rok 2018 był szczytowy dla obu grup, po czym nastąpił spadek. Wartości z 2021 r. są jednak wyższe niż z 2015 r. (wśród młodych w sprawach lokalnych różnica jest minimalna: 58% wobec 57%).

Procent kontra punkt procentowy

Zmiana znapunkty procentoweprocent
59%50%−9 p.p.−15,3%
38%32%−6 p.p.−15,8%
24%32%+8 p.p.+33,3%

(Wiersze: ogół badanych — sprawy gminy 2018→2021, sprawy kraju 2018→2021 i 2015→2021.)

Gdy zdanie mówi „spadło o X%”, a dane pokazują różnicę X punktów procentowych — zdanie jest fałszywe (tak jest w stwierdzeniu 2. z zadania 3.2).

Trzy słowa, które trzeba sprawdzać co do litery

SłowoWarunek prawdziwości
systematyczniekażda kolejna wartość rośnie (lub maleje)
większośćwartość przekracza 50%
o X%zmiana względna, nie różnica punktów procentowych

Poczucie sprawczości a partycypacja

PojęcieZnaczenie
poczucie skuteczności politycznejprzekonanie, że moje działanie ma znaczenie
alienacja politycznapoczucie, że polityka jest poza zasięgiem obywatela
partycypacjafaktyczny udział — wybory, konsultacje, organizacje
kultura obywatelskapostawy sprzyjające udziałowi w życiu publicznym

Badania CBOS mierzą pierwsze z tych pojęć. Wysokie poczucie skuteczności sprzyja partycypacji, ale jej nie gwarantuje — to dwie różne zmienne.

Punktacja CKE

  • 3.1. 1 pkt — rozstrzygnięcie (Nie) wraz z uzasadnieniem przytaczającym dane z obu tabel za 2021 rok.
  • 3.2. 1 pkt — poprawna ocena obu stwierdzeń (FF).
  • Razem: 2 pkt.

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „poczucie wplywu na sprawy publiczne, badania CBOS, partycypacja obywatelska, punkty procentowe, analiza tabel” zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl