Zadanie 6
Matura z WOS-u, maj 2024, poziom rozszerzony
Wymaganie: 6.1: (ZR) IV. Aspekty etniczne życia społecznego. 8) Zdający przedstawia […] modele polityki wobec imigrantów (unifikacja / asymilacja, integracja […]) w państwach Europy. 10) Zdający wyjaśnia kwestię akulturacji i asymilacji grup mniejszościowych, w tym migranckich […]. 6.2: (ZR) IV. Aspekty etniczne życia społecznego. 1) Zdający przedstawia różne koncepcje narodu (polityczną i etniczno-kulturową) […]; (SP) VIII. 2) Zdający wyjaśnia, czym obywatelstwo różni się od narodowości […].
Treść zadania
O polityce władz francuskich: „[Francja] odróżnia tylko dwie zbiorowości – własnych obywateli od cudzoziemców. Dewiza »Wolność, Równość, Braterstwo« nakazuje, aby w życiu publicznym […] obywatele traktowani byli w ten sam sposób niezależnie od ich kultury etnicznej, regionalnej czy od religii, którą wyznają. We Francji istnieje zakaz odnotowywania w oficjalnych statystykach, raportach i dokumentach przynależności obywateli do jakichkolwiek kategorii etnicznych. Z punktu widzenia prawa francuskiego, mniejszości etniczne lub narodowe nie istnieją, nie są w żaden sposób wyodrębnionymi podmiotami, zatem państwo nie może prowadzić wobec nich osobnej polityki. Francuzi przyjmują […] definicję narodu [– definicję, z której wynika, że] jedynymi przedstawicielami innych narodów we Francji są przebywający w tym państwie cudzoziemcy. […] Celem polityki […] nie jest […] [zaprzestanie przez obywateli z mniejszościowych grup etnicznych własnych] praktyk kulturowych […], czy rezygnacja z transmisji wiedzy i kompetencji w tym zakresie swym dzieciom. Akcentowana jest konieczność postępowania zgodnie z prawem francuskim, przyjęcia wartości Republiki […].” (J. Kubera, Polskie organizacje imigranckie we Francji – raport z badania przedstawicieli instytucji, Warszawa 2019, s. 7–9)
6.1. (0–1) Sformułuj argument i kontrargument do tezy: Polityka władz francuskich ma charakter asymilacyjny.
6.2. (0–1) Rozstrzygnij, na której koncepcji narodu — etniczno-kulturowej czy politycznej — bazuje polityka władz francuskich. Uzasadnij, odwołując się do tekstu.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
6.1.
Przykładowe odpowiedzi według zasad oceniania CKE (uznaje się każdą merytorycznie poprawną).
Argument (za tezą), np.:
- Z punktu widzenia prawa francuskiego mniejszości etniczne i narodowe nie istnieją, więc państwo nie może prowadzić wobec nich żadnej osobnej polityki — także akcji afirmatywnej ani pomocy w zachowaniu kultury mniejszościowej.
- W życiu publicznym obywatele traktowani są tak samo, co jednak oznacza uprzywilejowanie etnicznych Francuzów: to ich język jest językiem urzędowym i wyłącznie w nim naucza się przedmiotów (choć dopuszczalne jest nauczanie języka regionalnego, np. bretońskiego, jako dodatkowego).
- Akcentowana jest konieczność przyjęcia wartości Republiki, a więc wartości wytworzonych przez etnicznych Francuzów — ta konieczność akulturacji innych grup etnicznych bez polityki wobec mniejszości narodowych może oznaczać asymilację.
Kontrargument (przeciw tezie), np.:
- Celem polityki Francji nie jest doprowadzenie do zaprzestania przez mniejszościowe grupy etniczne własnych praktyk kulturowych ani rezygnacja z przekazywania wiedzy i kompetencji w tym zakresie dzieciom — tekst mówi o tym wprost.
- W życiu prywatnym obywatele Francji niebędący etnicznymi Francuzami mogą kultywować tradycje swojej mniejszościowej grupy etnicznej.
6.2.
Rozstrzygnięcie: koncepcja polityczna.
Uzasadnienie: koncepcja polityczna definiuje naród jako wspólnotę obywateli danego państwa, niezależnie od pochodzenia etnicznego, języka i religii. Tekst opisuje taki model: Francja „odróżnia tylko dwie zbiorowości – własnych obywateli od cudzoziemców”, a jedynymi przedstawicielami innych narodów we Francji są przebywający w niej cudzoziemcy — o przynależności do narodu decyduje więc obywatelstwo. Kwestie etniczne nie są nawet odnotowywane w oficjalnych statystykach. Koncepcja etniczno-kulturowa opierałaby przynależność do narodu na pochodzeniu i kulturze.
W 6.1 tekst zawiera materiał na obie strony sporu i trzeba to zauważyć. Argument buduje się na braku polityki wobec mniejszości i wymogu przyjęcia wartości Republiki; kontrargument — na zdaniu, że celem nie jest porzucenie praktyk kulturowych. Uczeń, który przeczyta tylko pierwszą połowę tekstu, nie znajdzie kontrargumentu.
Nie myl asymilacji z integracją. Asymilacja to pełne roztopienie się w kulturze większości i utrata odrębności. Integracja to włączenie do społeczeństwa przy zachowaniu własnej tożsamości.
W 6.2 nie daj się zmylić „wartościom Republiki”. Tekst wiąże przynależność do narodu z obywatelstwem (obywatele – cudzoziemcy), a nie z pochodzeniem czy kulturą.
Punkt w 6.2 wymaga rozstrzygnięcia i uzasadnienia. Polecenie każe odwołać się do tekstu — np. do podziału na „obywateli” i „cudzoziemców” albo do zakazu odnotowywania kategorii etnicznych.
Treść zadania (CKE)
Modele polityki państwa wobec mniejszości
| Model | Na czym polega |
|---|---|
| unifikacja / asymilacja | mniejszość rezygnuje z odrębności i wtapia się w większość |
| integracja | włączenie do społeczeństwa przy zachowaniu tożsamości |
| wielokulturowość | państwo aktywnie wspiera odrębność grup |
Opisana w tekście polityka Francji łączy równe traktowanie obywateli w życiu publicznym z brakiem celu, by mniejszości porzuciły własne praktyki kulturowe — tekst daje więc materiał i na argument, i na kontrargument.
Dwie koncepcje narodu — powtórka
| Cecha | Polityczna (Staatsnation) | Etniczno-kulturowa (Kulturnation) |
|---|---|---|
| co tworzy naród | państwo i obywatelstwo | wspólnota pochodzenia, języka, kultury |
| kto należy | wszyscy obywatele | osoby o określonym pochodzeniu |
| wzorzec | Francja | Niemcy |
Trzy filary francuskiej doktryny republikańskiej
| Zasada | Konsekwencja praktyczna |
|---|---|
| niepodzielność Republiki | brak uznania mniejszości narodowych i regionalnych |
| równość obywateli | zakaz odnotowywania w oficjalnych statystykach przynależności do kategorii etnicznych (tekst zadania) |
| laickość (laïcité) | rozdział państwa od religii, neutralność przestrzeni publicznej |
Francja podpisała w 1999 r. Europejską kartę języków regionalnych lub mniejszościowych, ale jej nie ratyfikowała — Rada Konstytucyjna uznała wtedy (decyzja nr 99-412 DC), że ratyfikacja naruszałaby m.in. zasady niepodzielności Republiki i jedności narodu francuskiego.
Jak zbudować parę argument–kontrargument
| Krok | Treść |
|---|---|
| 1 | znajdź w tekście fragment wspierający tezę |
| 2 | znajdź fragment podważający tezę |
| 3 | każdy przekształć w zdanie: „Tak/Nie, ponieważ [cytat lub parafraza]” |
| 4 | sprawdź, czy oba dotyczą tej samej tezy |
W tym zadaniu materiał na obie strony leży w jednym tekście: pierwsza połowa (brak kategorii etnicznych, wymóg wartości Republiki) daje argument, druga (cel polityki nie zakłada porzucenia praktyk kulturowych) — kontrargument.
Punktacja CKE
- 6.1. 1 pkt — poprawny argument i poprawny kontrargument.
- 6.2. 1 pkt — rozstrzygnięcie (koncepcja polityczna) wraz z uzasadnieniem odwołującym się do tekstu.
- Razem: 2 pkt.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „asymilacja, polityka wobec mniejszosci, model republikanski Francji, polityczna koncepcja narodu, wielokulturowosc” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl