Zadanie 11 — rozwiązanie, matura WOS-u maj 2026, PR

Treść zadania

Art. 196 Kodeksu wyborczego: w podziale mandatów uwzględnia się listy komitetów, które otrzymały co najmniej 5% ważnie oddanych głosów w skali kraju, a listy koalicyjnych komitetów wyborczych — co najmniej 8%.

11.1. Podaj nazwę rozwiązania prawnego uregulowanego w tych przepisach oraz sformułuj jego zaletę i wadę.

11.2. Wyjaśnij, w jakiej sytuacji w wyborach do Sejmu RP nie stosuje się tego rozwiązania.

Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

11.1.

Nazwa — próg wyborczy (klauzula zaporowa).

Zaleta — powstrzymuje rozdrobnienie polityczne izby pierwszej parlamentu, a przez to wzmacnia stabilność rządu.

Wada — mandatów nie otrzymują ugrupowania o mniejszym poparciu, co ogranicza reprezentatywność parlamentu (głosy ich wyborców przepadają).

11.2. Z progu wyborczego zwolnione są komitety wyborcze utworzone przez wyborców zrzeszonych w zarejestrowanych organizacjach mniejszości narodowych.

Typowy błąd / pułapka

W 11.1 zaleta i wada muszą dotyczyć tego samego rozwiązania z dwóch stron — stabilność kontra reprezentatywność. Napisanie jako wady „progi są niedemokratyczne" to ocena bez uzasadnienia i nie punktuje.

W 11.2 częsty błąd to mylenie mniejszości narodowych z etnicznymi lub z „małymi partiami". Zwolnienie dotyczy wyłącznie komitetów organizacji mniejszości narodowych — w praktyce korzysta z niego Mniejszość Niemiecka.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 11 — WOS 2026, poziom rozszerzony, arkusz CKE — Fragment arkusza CKE MWOP-R0-100-A-2605 — zadanie 11. Na podstawie: CKE, matura maj 2026, WOS PR Oryginalny PDF CKE

Progi wyborcze w wyborach do Sejmu RP

Podmiot	Próg
komitet wyborczy partii	5%
koalicyjny komitet wyborczy	8%
komitet organizacji mniejszości narodowej	brak progu

Dlaczego koalicje mają wyższy próg

Wyższy próg dla koalicji ma zniechęcać do zawiązywania koalicji czysto technicznych, tworzonych tylko po to, by przekroczyć 5%. To rozwiązanie bywa krytykowane — w 2023 r. Trzecia Droga startowała jako koalicja i musiała przekroczyć 8%.

Stabilność kontra reprezentatywność

To klasyczny kompromis systemów wyborczych:

wysoki próg → mniej partii w parlamencie → łatwiej o większość i trwały rząd, ale więcej głosów przepada;
brak progu → wierne odwzorowanie preferencji, ale rozdrobnienie i trudność w utworzeniu rządu.

Zadanie wymaga nazwania obu stron tego kompromisu.

Punktacja CKE

11.1. 2 pkt — nazwa oraz zaleta i wada; 1 pkt — nazwa z jednym elementem albo sama zaleta i wada.
11.2. 1 pkt — poprawne wyjaśnienie.
Razem: 3 pkt.