Zadanie 2
Matura z WOS-u, maj 2026, poziom rozszerzony
Wymaganie: 2.1: (ZR) I. Wiedza i rozumienie. 1) Zdający wyjaśnia prawidłowości życia społeczno-kulturowego oraz procesy społeczne […]. 2) Zdający analizuje różnorodne postawy i zachowania […]. (ZR) II. 2) […] czytania ze zrozumieniem […] tekstów z zakresu nauk społecznych. (ZP) III. 6) Zdający rozpoznaje różne aspekty […] problemów życia codziennego […]. (ZR) III. Struktura społeczna i problemy społeczne. 9) Zdający charakteryzuje wybrany problem życia społecznego w Rzeczypospolitej Polskiej […]. (ZP) I. Człowiek i społeczeństwo. 3) Zdający charakteryzuje role społeczne człowieka w związku z jego przynależnością do różnych grup społecznych […].
2.2: (ZP) I. Wiedza i rozumienie. 1). (ZR) I. Człowiek w społeczeństwie. 2) Zdający wyjaśnia, czym jest postawa oraz przedstawia uwarunkowania procesu kształtowania i zmiany postaw. (ZP) I. Człowiek i społeczeństwo. 5) Zdający wyjaśnia charakter procesu socjalizacji […].
Treść zadania
Tekst M. Chodkowskiej o opiece nad starzejącymi się rodzicami: kobiety odczuwają moralny niepokój i poczucie winy, umieszczając rodzica w zakładzie, bo oznacza to niewywiązanie się z podstawowych obowiązków córki „według wzorów zinternalizowanych w okresie dzieciństwa i wczesnej młodości”.
2.1. Uzasadnij, że tekst dotyczy problemu konfliktu ról społecznych.
2.2. Dokończ zdanie: Proces internalizacji, wspomniany w tekście, polega na… A. narzucaniu otoczeniu swoich postaw. B. przyjmowaniu za własne cudzych postaw. C. odrzucaniu wzorów postaw własnej grupy społecznej. D. wytwarzaniu wzorów postaw w celu uzyskania nagrody.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
2.1. Konflikt ról społecznych to sytuacja, w której jednostka nie może pogodzić obowiązków i oczekiwań wynikających z kilku odgrywanych ról naraz. W tekście zderzają się rola córki (obowiązki wobec starzejących się rodziców) i rola osoby aktywnej zawodowo (aspiracje i sukcesy zawodowe).
2.2. B — przyjmowaniu za własne cudzych postaw.
W 2.1 łatwo opisać sytuację z tekstu bez nazwania mechanizmu. Przykładowa odpowiedź w zasadach oceniania wyjaśnia, czym jest konflikt ról, i wskazuje dwie konkretne role, które się zderzają. Samo streszczenie tekstu niczego nie uzasadnia.
W 2.2 może mylić odpowiedź A („narzucanie otoczeniu swoich postaw”) — to odwrotny kierunek. Internalizacja idzie do wewnątrz: z otoczenia do jednostki.
Treść zadania (CKE)
Konflikt ról — schemat odpowiedzi
| Krok | Co napisać |
|---|---|
| 1. Definicja | niemożność pogodzenia oczekiwań z kilku ról naraz |
| 2. Rola pierwsza | córka — obowiązek opieki nad rodzicem |
| 3. Rola druga | pracownica — aspiracje i sukcesy zawodowe |
| 4. Wniosek | obie role wymagają czasu i zaangażowania, których nie da się podzielić |
Internalizacja a pojęcia sąsiednie
- Internalizacja — przyjęcie cudzych norm za własne (kierunek: otoczenie → jednostka).
- Socjalizacja — szerszy proces, w którym internalizacja jest jednym z mechanizmów.
- Konformizm — dostosowanie zachowania bez koniecznego przyjęcia norm za własne.
Punktacja CKE
- 2.1. 1 pkt — poprawne uzasadnienie.
- 2.2. 1 pkt — wybór B.
- Razem: 2 pkt.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „role społeczne, sprzeczne oczekiwania ról, internalizacja, socjalizacja” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl