m Matura-Online.pl Rozwiązania zadań maturalnych
MWOP-R0-100-2605 • Otwarte krótkie • 2 pkt • Trudność: ★★★★☆

Zadanie 15

Matura z WOS-u, maj 2026, poziom rozszerzony

Wymaganie:

15.1: (ZR) I. Wiedza i rozumienie. 7) Zdający analizuje współczesny ład międzynarodowy i wyjaśnia rolę różnych podmiotów zaangażowanych w jego stabilność lub zmianę w jego funkcjonowaniu. (ZR) II. 2). (ZR) XIII. Ład międzynarodowy. 2) Zdający przedstawia zmiany w międzynarodowym ładzie politycznym i gospodarczym w XXI w. 7) Zdający wykazuje, że regionalne mocarstwa niezachodnie (Chińska Republika Ludowa […]) działają w kierunku wzmocnienia własnej pozycji międzynarodowej […]. 15.2: (ZR) I. 7); (ZR) XIII. 1) Zdający rozróżnia typy ładów międzynarodowych (monocentryczny, dwubiegunowy, policentryczny), odwołując się do historii XX i XXI w.; przedstawia na przykładach znaczenie supermocarstw dla funkcjonowania tych ładów.

Treść zadania

Dwa teksty o ładzie międzynarodowym.

Tekst 1 (K. Gruszko) — podkreślony fragment: „USA jako mocarstwo globalne i jednocześnie główny architekt ładu liberalnego […] dążą do utrzymania status quo [stan obecny] i swojej przywódczej roli w świecie”; rosnąca potęga Chin stwarza ryzyko bilateralnego podziału świata na dwa bloki oraz konfrontacji.

Tekst 2 (K. Łopacińska) — Inicjatywa Pasa i Szlaku wyraża aspiracje Chin do bycia „mocarstwem nowego typu", niedążącym do konfrontacji i bez aspiracji hegemonistycznych; stwarza szanse rozwoju dla gospodarek Nowego Jedwabnego Szlaku.

15.1. Wyjaśnij, na czym polega różnica w sposobie postrzegania mocarstwowej roli Chin w obu tekstach.

15.2. Uzasadnij, że ład międzynarodowy, którego opis podkreślono w tekście 1., nie został ukształtowany bezpośrednio po II wojnie światowej.

Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Przykładowe odpowiedzi (oparte na zasadach oceniania CKE):

15.1. Autor tekstu 1. postrzega ekspansję Chin jako zagrożenie dla ładu światowego — rośnie ryzyko podziału na bloki i konfrontacji mocarstw. Autor tekstu 2. uważa natomiast, że Chiny nie dążą do konfrontacji, a ich rozwój jest szansą rozwoju gospodarczego dla innych państw.

15.2. W tekście 1. opisano ład postzimnowojenny — monocentryczny, z naczelną rolą USA jako architekta ładu liberalnego. Bezpośrednio po II wojnie światowej ukształtował się natomiast ład dwubiegunowy (zimnowojenny), w którym mocarstwami wiodącymi były USA i ZSRR, a Chiny nie odgrywały roli drugiego bieguna.

Typowy błąd / pułapka

W 15.1 nie wystarczy streścić obu tekstów osobno. Polecenie wymaga wskazania osi różnicy: zagrożenie kontra szansa. Odpowiedź musi zestawić oba stanowiska, a nie je wyliczyć.

W 15.2 zestaw oba łady — ten z podkreślonego fragmentu (z przywódczą rolą USA) i ten ukształtowany bezpośrednio po wojnie (dwubiegunowy USA–ZSRR). Tak są zbudowane obie przykładowe odpowiedzi w zasadach oceniania.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 15 — WOS 2026, poziom rozszerzony, arkusz CKE
Fragment arkusza CKE MWOP-R0-100-A-2605 — zadanie 15. Na podstawie: CKE, matura maj 2026, WOS PR Oryginalny PDF CKE, str. 19

Trzy łady międzynarodowe po 1945 r.

ŁadOkresCharakter
dwubiegunowy (zimnowojenny)po II wojnie światowej do końca zimnej wojnydwa bieguny: USA i ZSRR, rywalizacja blokowa
monocentryczny (postzimnowojenny)po zimnej wojnieprzywódcza rola USA, ład liberalny
policentrycznykształtuje się współcześniekilka ośrodków siły, m.in. rosnąca rola Chin

Podkreślony fragment tekstu 1. opisuje ład z przywódczą rolą USA — według zasad oceniania ład postzimnowojenny (monocentryczny), a nie powojenny ład dwubiegunowy.

Dwa odczytania wzrostu Chin

  • Tekst 1. — wzrost potęgi Chin rodzi ryzyko podziału świata na dwa bloki i konfrontacji z USA.
  • Tekst 2. — Chiny jako „mocarstwo nowego typu”, niedążące do konfrontacji; ich inwestycje są szansą rozwoju dla innych gospodarek.

Punktacja CKE

  • 15.1. 1 pkt — poprawne wyjaśnienie różnicy.
  • 15.2. 1 pkt — poprawne uzasadnienie.
  • Razem: 2 pkt.

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „ład międzynarodowy, USA i Chiny, Nowy Jedwabny Szlak, dwubiegunowość” zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl