Zadanie 5
Matura z WOS-u, maj 2026, poziom rozszerzony
Wymaganie: (ZP) II. Społeczeństwo obywatelskie. (ZR) X. Kontrola władzy — narzędzia kontroli działań rządzących.
Treść zadania
Dwie tabele CBOS (2023) o poczuciu wpływu na sprawy kraju.
Tabela 1 — a partycypacja wyborcza: głosujący 60% tak / 35% nie; niegłosujący 21% tak / 74% nie; ogółem 54% / 41%.
Tabela 2 — według elektoratów: Nowa Lewica 77%, Koalicja Obywatelska 68%, Konfederacja 66%, Trzecia Droga 62%, PiS 50%.
5.1. Sformułuj — z przytoczeniem danych z tabeli 1. — wniosek o zależności między partycypacją wyborczą a poczuciem wpływu na sprawy kraju.
5.2. Na podstawie tabeli 2. sformułuj argument i kontrargument do opinii: Elektoraty ugrupowań koalicji rządowej po wyborach 2023 r. miały wyższe poczucie wpływu niż elektoraty ówczesnej opozycji.
5.3. Oceń prawdziwość stwierdzeń (P/F):
- Deklarujących poczucie wpływu jest ponad 20% więcej niż twierdzących, że tego wpływu nie mają (wśród ogółu).
- Maksymalna różnica między odsetkami twierdzących odpowiedzi elektoratów wynosi mniej niż 30 punktów procentowych.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
5.1. Deklarujący udział w wyborach znacznie częściej wskazują poczucie wpływu na sprawy kraju niż deklarujący brak takiego udziału — 60% wobec 21%. (Równoważnie od strony przeciwnej: wśród niegłosujących aż 74% nie ma poczucia wpływu, wobec 35% wśród głosujących.)
5.2.
Argument — elektorat Nowej Lewicy (koalicja rządowa) ma najwyższe poczucie wpływu ze wszystkich (77%). Równoważnie: elektorat KO (68%) przewyższa oba ugrupowania opozycyjne.
Kontrargument — elektorat Trzeciej Drogi (koalicja rządowa, 62%) ma niższe poczucie wpływu niż elektorat opozycyjnej Konfederacji (66%).
5.3. PP
- P — 54% wobec 41%, różnica 13 pkt proc., co stanowi ponad 20% wartości 54%.
- P — największa różnica to 77% − 50% = 27 punktów procentowych, czyli mniej niż 30.
W 5.1 wniosek bez liczb to 0 pkt — polecenie mówi wprost „z przytoczeniem danych". Trzeba podać co najmniej jedną parę wartości.
W 5.2 pułapka jest w tym, że trzeba wiedzieć, kto tworzył koalicję po 2023 r. (Nowa Lewica, KO, Trzecia Droga) i kto był opozycją (PiS, Konfederacja). Bez tego nie da się dobrać kontrargumentu. Kontrargument musi wskazać konkretną parę, która przeczy tezie — Trzecia Droga niżej niż Konfederacja.
W 5.3 stwierdzenie 1. jest podchwytliwe: „ponad 20% więcej" to wzrost względny, nie różnica w punktach procentowych. 13 pkt proc. różnicy przy podstawie 54% daje ok. 24% względnie — czyli prawda.
Treść zadania (CKE)
Jak czytać takie tabele na maturze
- Sprawdź, czy polecenie wymaga danych. „Z przytoczeniem danych” = liczby obowiązkowe.
- Ustal kierunek zależności, zanim zaczniesz pisać. Tu: głosujący ↔ wyższe poczucie wpływu.
- Do argumentu i kontrargumentu szukaj skrajności. Najwyższa i najniższa wartość zwykle wystarczą.
Skład koalicji po wyborach 2023 r.
| Koalicja rządowa (gabinet D. Tuska) | Opozycja |
|---|---|
| Koalicja Obywatelska, Trzecia Droga, Nowa Lewica | Prawo i Sprawiedliwość, Konfederacja |
Punkt procentowy a procent
- Punkt procentowy — różnica arytmetyczna: 77% − 50% = 27 pkt proc.
- Procent — zmiana względna: z 41% na 54% to wzrost o ok. 32% wartości wyjściowej.
Mylenie tych dwóch jednostek to najczęstszy błąd rachunkowy w zadaniach z WOS-u.
Punktacja CKE
- 5.1. 1 pkt — poprawny wniosek z danymi.
- 5.2. 1 pkt — poprawny argument i kontrargument.
- 5.3. 1 pkt — poprawna ocena obu stwierdzeń (PP).
- Razem: 3 pkt.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „partycypacja wyborcza, poczucie wplywu, analiza danych CBOS" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl