Zadanie 4
Matura z WOS-u, maj 2026, poziom rozszerzony
Wymaganie: 4.1: (ZP) I. Wiedza i rozumienie. 2) Zdający przedstawia znaczenie różnych podmiotów w życiu publicznym […]. (ZP) II. 1) […] wykorzystuje informacje na temat życia społecznego […]. (ZR) VI. Społeczeństwo obywatelskie i kultura polityczna. 6) Zdający charakteryzuje cele i działania związków zawodowych […]; przedstawia związki zawodowe funkcjonujące współcześnie w Rzeczypospolitej Polskiej. (ZP) II. Społeczeństwo obywatelskie. 1) Zdający przedstawia rodzaje i przykłady organizacji pozarządowych […].
4.2: (ZP) I. 2), 5); (ZP) II. 2); (ZR) IX. Sprawowanie władzy w Rzeczypospolitej Polskiej. 7) Zdający przedstawia politykę państwa na rynku pracy […]. (ZP) I. Człowiek i społeczeństwo. 7) Zdający przedstawia podstawowe metody rozwiązywania konfliktów (mediacja, negocjacje, arbitraż) […]. (ZP) V. Prawo w Rzeczypospolitej Polskiej. 3) […] interpretuje przepisy prawne.
Treść zadania
Logotypy OPZZ, NSZZ „Solidarność" i Forum Związków Zawodowych oraz art. 1.1 ustawy o Radzie Dialogu Społecznego (trójstronna współpraca: strona pracowników, pracodawców i rządowa).
4.1. Podaj nazwę rodzaju tych organizacji (występującą w ich formalnych nazwach) oraz uzasadnij, że są one podmiotami społeczeństwa obywatelskiego.
4.2. Oceń prawdziwość stwierdzeń (P/F):
- Przedstawiciele tych organizacji reprezentują jedną ze stron w Radzie Dialogu Społecznego.
- Celem Rady Dialogu Społecznego jest rozstrzyganie konfliktów z zastosowaniem metody arbitrażu.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
4.1.
Nazwa rodzaju — związek zawodowy.
Uzasadnienie — przykładowe odpowiedzi z zasad oceniania (wystarczy jedno poprawne):
- organizacje działają w interesie określonej kategorii społecznej (pracowników) i nie są nastawione na zysk, co jest typowe dla podmiotów społeczeństwa obywatelskiego;
- organizacje są niezależne od państwa, a podmioty społeczeństwa obywatelskiego działają w sferze między rodziną a państwem.
4.2. PF
- P — związki zawodowe tworzą stronę pracowników w RDS.
- F — RDS to forum trójstronnej współpracy (art. 1 ust. 1 ustawy o RDS), nie organ arbitrażowy. Arbitraż zakłada rozstrzygnięcie przez zewnętrzny podmiot, wiążące dla stron.
W 4.1 samo zdanie „związki bronią praw pracowników” opisuje funkcję związków, ale nie mówi, dlaczego są podmiotami społeczeństwa obywatelskiego. Przykładowe odpowiedzi CKE wskazują cechy takich podmiotów: działanie w interesie określonej kategorii społecznej bez nastawienia na zysk albo niezależność od państwa.
W 4.2 stwierdzenie 2. może brzmieć wiarygodnie. Ale arbitraż to konkretna metoda — rozstrzygnięcie sporu przez trzeci podmiot. Przytoczony przepis opisuje RDS jako forum trójstronnej współpracy, a nie organ rozstrzygający.
Treść zadania (CKE)
Trzy strony Rady Dialogu Społecznego
| Strona | Kto reprezentuje |
|---|---|
| pracowników | reprezentatywne związki zawodowe (OPZZ, NSZZ „Solidarność”, FZZ) |
| pracodawców | reprezentatywne organizacje pracodawców |
| rządowa | przedstawiciele Rady Ministrów |
Dialog a arbitraż
- Dialog / negocjacje — strony same wypracowują stanowisko (to robi RDS).
- Mediacja — osoba trzecia pomaga, ale nie rozstrzyga.
- Arbitraż — osoba trzecia rozstrzyga, a rozstrzygnięcie wiąże strony.
Punktacja CKE
- 4.1. 2 pkt — nazwa oraz uzasadnienie; 1 pkt — nazwa albo uzasadnienie.
- 4.2. 1 pkt — poprawna ocena obu stwierdzeń (PF).
- Razem: 3 pkt.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „związki zawodowe, społeczeństwo obywatelskie, Rada Dialogu Społecznego” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl