Zadanie 4 — rozwiązanie, matura WOS-u maj 2026, PR

Treść zadania

Logotypy OPZZ, NSZZ „Solidarność" i Forum Związków Zawodowych oraz art. 1.1 ustawy o Radzie Dialogu Społecznego (trójstronna współpraca: strona pracowników, pracodawców i rządowa).

4.1. Podaj nazwę rodzaju tych organizacji (występującą w ich formalnych nazwach) oraz uzasadnij, że są one podmiotami społeczeństwa obywatelskiego.

4.2. Oceń prawdziwość stwierdzeń (P/F):

Przedstawiciele tych organizacji reprezentują jedną ze stron w Radzie Dialogu Społecznego.
Celem Rady Dialogu Społecznego jest rozstrzyganie konfliktów z zastosowaniem metody arbitrażu.

Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

4.1.

Nazwa rodzaju — związek zawodowy.

Uzasadnienie (jedno wystarczy):

organizacje działają w interesie określonej kategorii społecznej (pracowników) i nie są nastawione na zysk, co jest typowe dla podmiotów społeczeństwa obywatelskiego;
organizacje są niezależne od państwa, a podmioty społeczeństwa obywatelskiego działają w sferze między rodziną a państwem.

4.2. PF

P — związki zawodowe tworzą stronę pracowników w RDS.
F — RDS jest forum dialogu i negocjacji, nie arbitrażu. Arbitraż zakłada rozstrzygnięcie przez zewnętrzny podmiot, wiążące dla stron.

Typowy błąd / pułapka

W 4.1 punkt za uzasadnienie przepada, gdy napiszesz tylko, że „związki bronią praw pracowników". To opis funkcji, nie argument za przynależnością do społeczeństwa obywatelskiego. Trzeba wskazać cechę definicyjną: niezależność od państwa albo brak nastawienia na zysk.

W 4.2 stwierdzenie 2. brzmi wiarygodnie, bo RDS faktycznie zajmuje się sporami. Ale arbitraż to konkretna metoda — rozstrzygnięcie przez trzeci podmiot. RDS prowadzi dialog i negocjacje, a jego ustalenia nie mają charakteru wiążącego wyroku.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 4 — WOS 2026, poziom rozszerzony, arkusz CKE — Fragment arkusza CKE MWOP-R0-100-A-2605 — zadanie 4. Na podstawie: CKE, matura maj 2026, WOS PR Oryginalny PDF CKE

Trzy strony Rady Dialogu Społecznego

Strona	Kto reprezentuje
pracowników	reprezentatywne związki zawodowe (OPZZ, NSZZ „Solidarność”, FZZ)
pracodawców	reprezentatywne organizacje pracodawców
rządowa	przedstawiciele Rady Ministrów

Dialog a arbitraż

Dialog / negocjacje — strony same wypracowują stanowisko (to robi RDS).
Mediacja — osoba trzecia pomaga, ale nie rozstrzyga.
Arbitraż — osoba trzecia rozstrzyga, a rozstrzygnięcie wiąże strony.

Punktacja CKE

4.1. 2 pkt — nazwa oraz uzasadnienie; 1 pkt — nazwa albo uzasadnienie.
4.2. 1 pkt — poprawna ocena obu stwierdzeń (PF).
Razem: 3 pkt.