Zadanie 7
Matura z WOS-u, maj 2026, poziom rozszerzony
Wymaganie: 7.1: (ZP) I. Wiedza i rozumienie. 2). (ZR) II. Wykorzystanie i tworzenie informacji. 1). (ZR) II. Różnorodność kulturowa. 7) Zdający […] analizuje religijność we współczesnym społeczeństwie polskim […]. (ZR) IV. Aspekty etniczne życia społecznego. 4) Zdający przedstawia elementy dziedzictwa kulturowego etnicznej grupy mniejszościowej w Rzeczypospolitej Polskiej […]. (SP) VIII. Wspólnoty narodowe / etniczne i ojczyzna. 4) Zdający wymienia mieszkające w Polsce mniejszości narodowe i etniczne […] i lokalizuje miejsca ich zwartego zamieszkiwania.
7.2: (ZP) II. 2); (ZR) II. Różnorodność kulturowa. 7); (ZP) II. Społeczeństwo obywatelskie. 3) Zdający przedstawia funkcjonujące w Rzeczypospolitej Polskiej kościoły i inne związki wyznaniowe.
Treść zadania
Mapa powiatów według udziału ludności deklarującej przynależność do Kościołów innych niż Kościół katolicki obrządku łacińskiego (2011 r.). Legenda obejmuje cztery Kościoły: Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny (przedziały 1–2–10–25–50% i więcej), Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP, Kościół Greckokatolicki w Polsce oraz Kościół Starokatolicki Mariawitów w RP. Zaznaczono powiaty, w których przynależność do któregoś z tych Kościołów wskazało min. 300 osób i co najmniej 1% ludności.
7.1. Sformułuj argument i kontrargument do opinii: Widoczna na mapie koncentracja ludności deklarującej przynależność do wskazanych Kościołów jest związana z rozmieszczeniem terytorialnym grup o statusie prawnym mniejszości narodowej lub etnicznej.
7.2. Oceń prawdziwość stwierdzeń (P/F):
- Wszystkie Kościoły przedstawione na mapie są Kościołami chrześcijańskimi.
- W każdym z zaznaczonych powiatów przynależność do Kościoła katolickiego obrządku łacińskiego deklaruje ponad połowa ludności.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
7.1.
Przykładowe odpowiedzi z zasad oceniania CKE (uznawane są też inne merytorycznie poprawne).
Argument (jedno z dwóch wystarczy):
- odsetek wiernych Kościoła prawosławnego występuje w powiatach woj. podlaskiego, gdzie w zwartych skupiskach mieszka mniejszość białoruska;
- odsetek wiernych Kościoła greckokatolickiego widać na ziemiach, na które w ramach akcji „Wisła" przesiedlono Ukraińców i Łemków, a także w Przemyślu.
Kontrargument (jedno z dwóch):
- na Śląsku Cieszyńskim i Mazurach zaznaczono wiernych Kościoła ewangelicko-augsburskiego, a tereny te zamieszkuje w większości ludność etnicznie polska albo grupy o nieuregulowanym statusie (identyfikacja śląska, cieszyńska, góralska, mazurska);
- zaznaczono powiaty z odsetkiem mariawitów, czyli wyznania wyznawanego przez osoby etnicznie polskie.
7.2. PF
- P — legenda obejmuje cztery Kościoły: Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny, Kościół Ewangelicko-Augsburski, Kościół Greckokatolicki i Kościół Starokatolicki Mariawitów — wszystkie chrześcijańskie.
- F — w powiecie hajnowskim odsetek wiernych Kościoła prawosławnego mieści się w najwyższym przedziale legendy (ponad 50%), więc katolicy obrządku łacińskiego nie mogą tam stanowić ponad połowy ludności.
Zadanie wymaga wiedzy spoza materiału: trzeba znać rozmieszczenie mniejszości w Polsce i skutki akcji „Wisła”. Sama mapa nie wystarczy.
Kluczowa dystynkcja w kontrargumencie: mniejszość narodowa lub etniczna to kategoria prawna (ustawa z 6 stycznia 2005 r. wymienia 9 mniejszości narodowych i 4 etniczne). Ślązacy, Mazurzy czy Górale nie mają tego statusu — dlatego ewangelicy na Śląsku Cieszyńskim przeczą tezie.
W 7.2 stwierdzenie 1. łatwo odrzucić przez pomyłkę: mariawityzm i greckokatolicyzm to nadal chrześcijaństwo, mimo że nie jest to katolicyzm obrządku łacińskiego. W stwierdzeniu 2. patrz na najwyższy przedział legendy.
Treść zadania (CKE)
Mniejszości a wyznania — mapa skojarzeń
| Wyznanie | Region | Grupa |
|---|---|---|
| prawosławie | Podlasie (najwyżej: powiat hajnowski) | mniejszość białoruska |
| Kościół greckokatolicki | powiaty na ziemiach przyłączonych po II wojnie światowej (Warmia i Mazury, Pomorze, Dolny Śląsk), Przemyśl | Ukraińcy i Łemkowie (akcja „Wisła”, 1947) |
| ewangelicko-augsburskie | Śląsk Cieszyński, Mazury | ludność etnicznie polska, tożsamości bez statusu prawnego |
| mariawityzm | powiaty zgierski, brzeziński, miński | ludność etnicznie polska |
Status prawny mniejszości
Ustawa z 6 stycznia 2005 r. wymienia 9 mniejszości narodowych (m.in. białoruską, ukraińską, niemiecką) i 4 etniczne (karaimską, łemkowską, romską, tatarską). Śląska, mazurska czy góralska tożsamość nie ma statusu mniejszości narodowej ani etnicznej. Kaszubi też nie są w ustawie mniejszością — ustawa uznaje za to język kaszubski za język regionalny.
Ta różnica jest sednem kontrargumentu.
Punktacja CKE
- 7.1. 1 pkt — poprawny argument i poprawny kontrargument.
- 7.2. 1 pkt — poprawna ocena obu stwierdzeń (PF).
- Razem: 2 pkt.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „mniejszości narodowe i etniczne, wyznania, akcja „Wisła”” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl