Zadanie 7
Matura z WOS-u, maj 2026, poziom rozszerzony
Wymaganie: (ZR) II. Różnorodność kulturowa. (ZR) IV. Aspekty etniczne życia społecznego — mniejszości narodowe i etniczne w RP.
Treść zadania
Mapa powiatów według udziału ludności deklarującej przynależność do Kościołów innych niż Kościół katolicki obrządku łacińskiego (2011 r.).
7.1. Sformułuj argument i kontrargument do opinii: Widoczna na mapie koncentracja ludności deklarującej przynależność do wskazanych Kościołów jest związana z rozmieszczeniem terytorialnym grup o statusie prawnym mniejszości narodowej lub etnicznej.
7.2. Oceń prawdziwość stwierdzeń (P/F):
- Wszystkie Kościoły przedstawione na mapie są Kościołami chrześcijańskimi.
- W każdym z zaznaczonych powiatów przynależność do Kościoła katolickiego obrządku łacińskiego deklaruje ponad połowa ludności.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
7.1.
Argument (jedno z dwóch wystarczy):
- odsetek wiernych Kościoła prawosławnego występuje w powiatach woj. podlaskiego, gdzie w zwartych skupiskach mieszka mniejszość białoruska;
- odsetek wiernych Kościoła greckokatolickiego widać na ziemiach, na które w ramach akcji „Wisła" przesiedlono Ukraińców i Łemków, a także w Przemyślu.
Kontrargument (jedno z dwóch):
- na Śląsku Cieszyńskim i Mazurach zaznaczono wiernych Kościoła ewangelicko-augsburskiego, a tereny te zamieszkuje w większości ludność etnicznie polska albo grupy o nieuregulowanym statusie (identyfikacja śląska, cieszyńska, góralska, mazurska);
- zaznaczono powiaty z odsetkiem mariawitów, czyli wyznania wyznawanego przez osoby etnicznie polskie.
7.2. PF
- P — prawosławie, greckokatolicyzm, luteranizm i mariawityzm to wyznania chrześcijańskie.
- F — mapa nie zawiera takich danych, a w niektórych powiatach (np. na Śląsku Cieszyńskim) udział innych wyznań jest na tyle wysoki, że tego twierdzenia nie da się obronić.
To najtrudniejsze zadanie w arkuszu, bo wymaga wiedzy pozaźródłowej: trzeba znać rozmieszczenie mniejszości w Polsce i skutki akcji „Wisła". Sama mapa nie wystarczy.
Kluczowa dystynkcja w kontrargumencie: mniejszość narodowa lub etniczna to kategoria prawna (ustawa z 2005 r. wymienia 9 mniejszości narodowych i 4 etniczne). Ślązacy, Mazurzy czy Górale nie mają tego statusu — dlatego luteranie na Śląsku Cieszyńskim przeczą tezie.
W 7.2 stwierdzenie 1. bywa odrzucane przez pomyłkę: mariawityzm i greckokatolicyzm to nadal chrześcijaństwo, mimo że nie jest to katolicyzm obrządku łacińskiego.
Treść zadania (CKE)
Mniejszości a wyznania — mapa skojarzeń
| Wyznanie | Region | Grupa |
|---|---|---|
| prawosławie | Podlasie | mniejszość białoruska, ukraińska |
| Kościół greckokatolicki | Ziemie Zachodnie i Północne, Przemyśl | Ukraińcy i Łemkowie (akcja „Wisła”, 1947) |
| ewangelicko-augsburskie | Śląsk Cieszyński, Mazury | ludność etnicznie polska, tożsamości bez statusu prawnego |
| mariawityzm | Mazowsze | ludność etnicznie polska |
Status prawny mniejszości
Ustawa z 6 stycznia 2005 r. wymienia 9 mniejszości narodowych (m.in. białoruską, ukraińską, niemiecką) i 4 etniczne (karaimską, łemkowską, romską, tatarską). Śląska, kaszubska czy góralska tożsamość nie ma statusu mniejszości narodowej ani etnicznej — Kaszubi mają odrębny status języka regionalnego.
Ta różnica jest sednem kontrargumentu.
Punktacja CKE
- 7.1. 1 pkt — poprawny argument i poprawny kontrargument.
- 7.2. 1 pkt — poprawna ocena obu stwierdzeń (PF).
- Razem: 2 pkt.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „mniejszosci narodowe i etniczne, wyznania, akcja Wisla" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl