Zadanie 14 — rozwiązanie, matura WOS-u maj 2026, PR

Treść zadania

Tekst W. Klausa o zasadzie równości: równość w prawie (jednakowe kształtowanie sytuacji podmiotów jednakowych) i równość wobec prawa (jednakowe stosowanie wobec osób mających istotną cechę wspólną). Zasada dopuszcza odmienne traktowanie podmiotów różnych, o ile towarzyszy mu odpowiedni cel i zachowane są proporcje.

Fragment interpelacji poselskiej (nr 1601 z 2016 r.) o przywrócenie obsługi poza kolejnością dla osób niepełnosprawnych, kobiet w ciąży i matek z dziećmi.

14.1. Dokończ zdanie. Publikowanie interpelacji poselskich wiąże się z realizacją prawa do informacji publicznej, które należy do kategorii: A. wolności i praw osobistych · B. obowiązków obywatelskich · C. wolności i praw politycznych · D. wolności i praw ekonomicznych, socjalnych i kulturalnych

14.2. Uzasadnij, że wprowadzenie regulacji, których dotyczy interpelacja, nie naruszyłoby zasady równości zdefiniowanej w tekście.

Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

14.1. C — wolności i praw politycznych.

14.2. Interpelacja dotyczy odmiennego, wspierającego traktowania osób niepełnosprawnych, kobiet w ciąży i matek z dziećmi. Z tekstu wynika, że niedopuszczalne jest różnicowanie podmiotów jednakowych — a tutaj mamy do czynienia z dwiema różnymi kategoriami: osobami, które wymagają wsparcia ze względu na określoną cechę lub sytuację, oraz resztą społeczeństwa, która takich cech nie ma. Odmienne traktowanie podmiotów różnych jest zgodne z zasadą równości, o ile ma odpowiedni cel i zachowuje proporcje.

Typowy błąd / pułapka

W 14.1 kusi odpowiedź A — „prawo do informacji" brzmi osobiście. Ale prawo do informacji publicznej (art. 61 Konstytucji RP) mieści się wśród wolności i praw politycznych, bo służy kontroli władzy przez obywateli.

W 14.2 najczęstszy błąd to argumentowanie „bo to pomaga słabszym". To argument etyczny, a polecenie wymaga argumentu z definicji podanej w tekście. Klucz jest w słowach „podmioty jednakowe" i „podmioty różne" — trzeba pokazać, że mamy do czynienia z dwiema różnymi kategoriami, a nie z nierównym traktowaniem tej samej.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 14 — WOS 2026, poziom rozszerzony, arkusz CKE — Fragment arkusza CKE MWOP-R0-100-A-2605 — zadanie 14. Na podstawie: CKE, matura maj 2026, WOS PR Oryginalny PDF CKE

Trzy kategorie praw w Konstytucji RP

Kategoria	Przykłady
osobiste	prawo do życia, wolność osobista, ochrona prywatności, prawo do sądu
polityczne	prawa wyborcze, wolność zrzeszania się, prawo do informacji publicznej, prawo petycji
ekonomiczne, socjalne i kulturalne	prawo własności, prawo do nauki, ochrona zdrowia, prawo do pracy

Równość formalna a dyskryminacja pozytywna

Zasada równości nie oznacza traktowania wszystkich identycznie. Oznacza:

podmioty jednakowe (mające tę samą istotną cechę) → traktować tak samo;
podmioty różne → wolno traktować odmiennie, jeśli jest ku temu cel i proporcja.

Ułatwienia dla osób z niepełnosprawnościami czy kobiet w ciąży to przykład działania wyrównawczego (dyskryminacji pozytywnej) — nie naruszają równości, bo dotyczą kategorii wyodrębnionej ze względu na istotną cechę.

Interpelacja poselska

Pisemne zapytanie posła do członka Rady Ministrów w sprawach o zasadniczym charakterze. Odpowiedź jest obowiązkowa (w ciągu 21 dni), a treść interpelacji i odpowiedzi są publikowane na stronie Sejmu — stąd związek z prawem do informacji publicznej.

Punktacja CKE

14.1. 1 pkt — wybór C.
14.2. 1 pkt — poprawne uzasadnienie.
Razem: 2 pkt.