Zadanie 8
Matura z WOS-u, maj 2026, poziom rozszerzony
Wymaganie: (ZR) III. Struktura społeczna i problemy społeczne — polityka społeczna i demograficzna. (ZP) IX. Sprawowanie władzy — źródła prawa. Prawo UE.
Treść zadania
Tekst o wydłużeniu urlopu rodzicielskiego z 32 do 41 tygodni (dodatkowy czas dedykowany ojcom, przepada niewykorzystany) w ramach wdrożenia dyrektywy work-life balance, oraz tabela struktury ludności Polski 2011 → 2021: wiek produkcyjny 64,1% → 58,9%, poprodukcyjny 17,1% → 22,8%.
8.1. Sformułuj argument do opinii: Wydłużenie urlopu rodzicielskiego może przyczynić się do częstszego występowania partnerskiego modelu rodziny.
8.2. Odnosząc się do zasady solidarności międzypokoleniowej, sformułuj argument do opinii: Zmiany w strukturze ludności mogą niekorzystnie wpłynąć na system emerytalny w RP.
8.3. Podaj nazwę kodeksu regulującego kwestię urlopów, których dotyczy tekst.
8.4. Wyjaśnij, jakie działania musi podjąć państwo, aby dyrektywa została wdrożona w RP.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
8.1. Model partnerski zakłada, że małżonkowie w równym stopniu zajmują się domem i dziećmi oraz w równym stopniu pracują zawodowo. Wydłużenie urlopu o część możliwą do wykorzystania wyłącznie przez ojca prowadzi do jego większego zaangażowania w opiekę, a więc do wyrównania obowiązków.
8.2. Solidarność międzypokoleniowa w systemie emerytalnym oznacza, że emerytury są finansowane ze składek osób pracujących. Zmniejszenie odsetka osób w wieku produkcyjnym (64,1% → 58,9%) przy jednoczesnym wzroście odsetka osób w wieku poprodukcyjnym (17,1% → 22,8%) oznacza, że coraz mniej pracujących finansuje świadczenia coraz liczniejszych emerytów — grozi to niewydolnością systemu lub obniżeniem świadczeń.
8.3. Kodeks pracy.
8.4. Państwo musi stworzyć krajowe przepisy prawne, za pośrednictwem których dokona implementacji dyrektywy do polskiego systemu prawnego.
W 8.2 argument bez odwołania do zasady solidarności międzypokoleniowej nie punktuje — polecenie wymaga tego wprost. Trzeba wyjaśnić mechanizm: składki pracujących finansują emerytury.
W 8.4 najczęstszy błąd to napisanie, że dyrektywa „obowiązuje bezpośrednio". Nie obowiązuje. To jest różnica między dyrektywą a rozporządzeniem UE — i sedno tego podpunktu.
Treść zadania (CKE)
Dyrektywa a rozporządzenie UE
| Dyrektywa | Rozporządzenie | |
|---|---|---|
| Obowiązywanie | wymaga implementacji do prawa krajowego | obowiązuje bezpośrednio |
| Co wiąże | cel do osiągnięcia | całość, w każdym elemencie |
| Swoboda państwa | wybór formy i środków | brak |
Dyrektywa work-life balance miała zostać wdrożona do 2 sierpnia 2022 r.; Polska zrobiła to dopiero 26 kwietnia 2023 r.
Dlaczego „dedykowany ojcom” to nie to samo co „dłuższy”
Kluczowa jest nieprzenoszalność: dodatkowe tygodnie przepadają, jeśli ojciec ich nie wykorzysta. Gdyby dało się je przenieść na matkę, w praktyce robiłaby to większość rodzin i model partnerski nie zyskałby nic. To jest mechanizm, o który pyta 8.1.
Struktura wiekowa — kierunek zmiany
- wiek produkcyjny: 64,1% → 58,9% (spadek o 5,2 pkt proc.)
- wiek poprodukcyjny: 17,1% → 22,8% (wzrost o 5,7 pkt proc.)
Nożyce rozwierają się z obu stron naraz — to jest istota problemu dla systemu repartycyjnego.
Punktacja CKE
- 8.1. 1 pkt · 8.2. 1 pkt · 8.3. 1 pkt · 8.4. 1 pkt.
- Razem: 4 pkt.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „urlop rodzicielski, model partnerski, solidarnosc miedzypokoleniowa, dyrektywa UE" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl