Zadanie 16
Matura z WOS-u, maj 2026, poziom rozszerzony
Wymaganie: 16.1: (ZR) I. Wiedza i rozumienie. 7). (ZR) II. 1). (ZR) XIII. Ład międzynarodowy. 5) Zdający przedstawia mechanizmy i działania, które zmniejszają […] dysproporcje pomiędzy państwami o różnym poziomie PKB […]. 23) Zdający przedstawia cele działania: Światowej Organizacji Zdrowia […].
16.2: (ZR) I. 8); (ZP) II. 2); (ZR) III. 3) Zdający analizuje […] problemy społeczne, polityczne i wyzwania globalne […]. (ZR) III. Struktura społeczna i problemy społeczne. 7). (SP) XII. Sprawy międzynarodowe. 4).
16.3: (ZR) I. 7); (ZR) II. 1); (ZR) XIII. 5), 14) Zdający wyjaśnia pojęcia pomocy humanitarnej, współpracy rozwojowej […]; podaje ich przykłady z różnych części świata […].
Treść zadania
Dwie mapy (odsetek zgonów przypisywany paleniu tytoniu, 2019; wskaźnik umieralności okołoporodowej matek, 2020) oraz tekst o jednym z Celów Zrównoważonego Rozwoju ONZ — zmniejszenie śmiertelności okołoporodowej poniżej 70 na 100 tys. żywych urodzeń do 2030 r. i ograniczenie przedwczesnych zgonów z powodu chorób niezakaźnych.
16.1. Podaj pełną polską nazwę organizacji wyspecjalizowanej ONZ, która zajmuje się problemami opisanymi w tekście.
16.2. Z wykorzystaniem map sformułuj argument i kontrargument do opinii: Problemy, o których mowa w tekście, dotyczą wyłącznie globalnego Południa.
16.3. Wyjaśnij, w jaki sposób pomoc rozwojowa sprzyja rozwiązywaniu problemów opisanych w tekście.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
16.1. Światowa Organizacja Zdrowia.
16.2. (przykładowa odpowiedź, za zasadami oceniania CKE)
Argument — częsta umieralność matek przy porodzie jest problemem w Afryce, Azji Południowej oraz Ameryce Łacińskiej, a więc na globalnym Południu.
Kontrargument — palenie tytoniu jest częstszą przyczyną zgonów w Ameryce Północnej i w wielu państwach Europy (globalna Północ) niż w państwach globalnego Południa.
16.3. Pomoc rozwojowa zakłada poprawę systemu opieki medycznej i dostępu do niej — budowę szpitali, zapewnienie dostępu do lekarzy i zabiegów, edukację prozdrowotną. To bezpośrednio przekłada się na ograniczenie umieralności okołoporodowej i przedwczesnych zgonów.
W 16.1 polecenie prosi o pełną polską nazwę — sam skrót „WHO” jej nie podaje. Nie myl z UNICEF (dzieci) ani FAO (wyżywienie i rolnictwo).
W 16.2 sedno polega na tym, że mapy działają w różne strony: umieralność matek potwierdza tezę, palenie tytoniu jej przeczy. W przykładowej odpowiedzi CKE argument opiera się na mapie 2. (umieralność matek), a kontrargument — na mapie 1. (palenie tytoniu).
Treść zadania (CKE)
Wybrane organizacje i agendy systemu ONZ
| Skrót | Pełna polska nazwa | Obszar |
|---|---|---|
| WHO | Światowa Organizacja Zdrowia | zdrowie |
| UNICEF | Fundusz Narodów Zjednoczonych na rzecz Dzieci | dzieci (to fundusz, nie organizacja wyspecjalizowana) |
| FAO | Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa | żywność, rolnictwo |
| UNESCO | Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury | edukacja, kultura |
| ILO | Międzynarodowa Organizacja Pracy | prawa pracownicze |
Globalna Północ i Południe — podział nie jest czysto geograficzny
„Południe” to skrót na państwa o niższym poziomie rozwoju, „Północ” — na wysoko rozwinięte. Australia i Nowa Zelandia leżą na półkuli południowej, ale należą do Północy.
Ten podział nie tłumaczy wszystkich problemów zdrowotnych: według mapy 1. odsetek zgonów przypisywany paleniu tytoniu jest wysoki m.in. w Ameryce Północnej i w wielu państwach Europy. Na tym opiera się kontrargument.
Punktacja CKE
- 16.1. 1 pkt · 16.2. 1 pkt — argument i kontrargument · 16.3. 1 pkt.
- Razem: 3 pkt.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „WHO, Cele Zrównoważonego Rozwoju, globalne Południe, pomoc rozwojowa” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl