m Matura-Online.pl Rozwiązania zadań maturalnych
MWOP-R0-100-2605 • Otwarte krótkie • 3 pkt • Trudność: ★★★☆☆

Zadanie 16

Matura z WOS-u, maj 2026, poziom rozszerzony

Wymaganie:

16.1: (ZR) I. Wiedza i rozumienie. 7). (ZR) II. 1). (ZR) XIII. Ład międzynarodowy. 5) Zdający przedstawia mechanizmy i działania, które zmniejszają […] dysproporcje pomiędzy państwami o różnym poziomie PKB […]. 23) Zdający przedstawia cele działania: Światowej Organizacji Zdrowia […]. 16.2: (ZR) I. 8); (ZP) II. 2); (ZR) III. 3) Zdający analizuje […] problemy społeczne, polityczne i wyzwania globalne […]. (ZR) III. Struktura społeczna i problemy społeczne. 7). (SP) XII. Sprawy międzynarodowe. 4). 16.3: (ZR) I. 7); (ZR) II. 1); (ZR) XIII. 5), 14) Zdający wyjaśnia pojęcia pomocy humanitarnej, współpracy rozwojowej […]; podaje ich przykłady z różnych części świata […].

Treść zadania

Dwie mapy (odsetek zgonów przypisywany paleniu tytoniu, 2019; wskaźnik umieralności okołoporodowej matek, 2020) oraz tekst o jednym z Celów Zrównoważonego Rozwoju ONZ — zmniejszenie śmiertelności okołoporodowej poniżej 70 na 100 tys. żywych urodzeń do 2030 r. i ograniczenie przedwczesnych zgonów z powodu chorób niezakaźnych.

16.1. Podaj pełną polską nazwę organizacji wyspecjalizowanej ONZ, która zajmuje się problemami opisanymi w tekście.

16.2. Z wykorzystaniem map sformułuj argument i kontrargument do opinii: Problemy, o których mowa w tekście, dotyczą wyłącznie globalnego Południa.

16.3. Wyjaśnij, w jaki sposób pomoc rozwojowa sprzyja rozwiązywaniu problemów opisanych w tekście.

Mapa świata: odsetek zgonów przypisywanych paleniu tytoniu w ogólnej liczbie zgonów w 2019 roku, w przedziałach od 0% do ponad 20%.
Mapa 1. Odsetek zgonów przypisywany paleniu tytoniu Na podstawie: arkusz CKE MWOP-R0-100-2605 Oryginalny PDF CKE, str. 20
Mapa świata: wskaźnik umieralności okołoporodowej matek na 100 tys. żywych urodzeń w 2020 roku, w przedziałach od 0 do 2500.
Mapa 2. Wskaźnik umieralności okołoporodowej matek Na podstawie: arkusz CKE MWOP-R0-100-2605 Oryginalny PDF CKE, str. 20

Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

16.1. Światowa Organizacja Zdrowia.

16.2. (przykładowa odpowiedź, za zasadami oceniania CKE)

Argument — częsta umieralność matek przy porodzie jest problemem w Afryce, Azji Południowej oraz Ameryce Łacińskiej, a więc na globalnym Południu.

Kontrargument — palenie tytoniu jest częstszą przyczyną zgonów w Ameryce Północnej i w wielu państwach Europy (globalna Północ) niż w państwach globalnego Południa.

16.3. Pomoc rozwojowa zakłada poprawę systemu opieki medycznej i dostępu do niej — budowę szpitali, zapewnienie dostępu do lekarzy i zabiegów, edukację prozdrowotną. To bezpośrednio przekłada się na ograniczenie umieralności okołoporodowej i przedwczesnych zgonów.

Typowy błąd / pułapka

W 16.1 polecenie prosi o pełną polską nazwę — sam skrót „WHO” jej nie podaje. Nie myl z UNICEF (dzieci) ani FAO (wyżywienie i rolnictwo).

W 16.2 sedno polega na tym, że mapy działają w różne strony: umieralność matek potwierdza tezę, palenie tytoniu jej przeczy. W przykładowej odpowiedzi CKE argument opiera się na mapie 2. (umieralność matek), a kontrargument — na mapie 1. (palenie tytoniu).

Treść zadania (CKE)

Zadanie 16 — WOS 2026, poziom rozszerzony, arkusz CKE
Fragment arkusza CKE MWOP-R0-100-A-2605 — zadanie 16. Na podstawie: CKE, matura maj 2026, WOS PR Oryginalny PDF CKE, str. 20

Wybrane organizacje i agendy systemu ONZ

SkrótPełna polska nazwaObszar
WHOŚwiatowa Organizacja Zdrowiazdrowie
UNICEFFundusz Narodów Zjednoczonych na rzecz Dziecidzieci (to fundusz, nie organizacja wyspecjalizowana)
FAOOrganizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictważywność, rolnictwo
UNESCOOrganizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kulturyedukacja, kultura
ILOMiędzynarodowa Organizacja Pracyprawa pracownicze

Globalna Północ i Południe — podział nie jest czysto geograficzny

„Południe” to skrót na państwa o niższym poziomie rozwoju, „Północ” — na wysoko rozwinięte. Australia i Nowa Zelandia leżą na półkuli południowej, ale należą do Północy.

Ten podział nie tłumaczy wszystkich problemów zdrowotnych: według mapy 1. odsetek zgonów przypisywany paleniu tytoniu jest wysoki m.in. w Ameryce Północnej i w wielu państwach Europy. Na tym opiera się kontrargument.

Punktacja CKE

  • 16.1. 1 pkt · 16.2. 1 pkt — argument i kontrargument · 16.3. 1 pkt.
  • Razem: 3 pkt.

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „WHO, Cele Zrównoważonego Rozwoju, globalne Południe, pomoc rozwojowa” zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl