Zadanie 16
Matura z WOS-u, maj 2026, poziom rozszerzony
Wymaganie: (ZR) XIV. Globalizacja i problemy globalne. (ZP) VII. Współczesne stosunki międzynarodowe — organizacje wyspecjalizowane ONZ, pomoc rozwojowa.
Treść zadania
Dwie mapy (odsetek zgonów przypisywany paleniu tytoniu, 2019; wskaźnik umieralności okołoporodowej matek, 2020) oraz tekst o jednym z Celów Zrównoważonego Rozwoju ONZ — zmniejszenie śmiertelności okołoporodowej poniżej 70 na 100 tys. żywych urodzeń do 2030 r. i ograniczenie przedwczesnych zgonów z powodu chorób niezakaźnych.
16.1. Podaj pełną polską nazwę organizacji wyspecjalizowanej ONZ, która zajmuje się problemami opisanymi w tekście.
16.2. Z wykorzystaniem map sformułuj argument i kontrargument do opinii: Problemy, o których mowa w tekście, dotyczą wyłącznie globalnego Południa.
16.3. Wyjaśnij, w jaki sposób pomoc rozwojowa sprzyja rozwiązywaniu problemów opisanych w tekście.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
16.1. Światowa Organizacja Zdrowia.
16.2.
Argument — częsta umieralność matek przy porodzie jest problemem w Afryce, Azji Południowej oraz Ameryce Łacińskiej, a więc na globalnym Południu.
Kontrargument — palenie tytoniu jest częstszą przyczyną zgonów w Ameryce Północnej i w wielu państwach Europy (globalna Północ) niż w państwach globalnego Południa.
16.3. Pomoc rozwojowa zakłada poprawę systemu opieki medycznej i dostępu do niej — budowę szpitali, zapewnienie dostępu do lekarzy i zabiegów, edukację prozdrowotną. To bezpośrednio przekłada się na ograniczenie umieralności okołoporodowej i przedwczesnych zgonów.
W 16.1 nie wystarczy skrót „WHO" ani „Światowa Organizacja Zdrowia ONZ" — polecenie prosi o pełną polską nazwę. Częsty błąd to podanie UNICEF (zajmuje się dziećmi) albo FAO (żywność).
W 16.2 sedno polega na tym, że każda mapa działa w inną stronę: umieralność matek potwierdza tezę, palenie tytoniu jej przeczy. Odpowiedź musi wykorzystać obie mapy — argument z jednej, kontrargument z drugiej. Użycie tylko jednej mapy nie punktuje.
Treść zadania (CKE)
Organizacje wyspecjalizowane ONZ — te, które mylą się najczęściej
| Skrót | Pełna polska nazwa | Obszar |
|---|---|---|
| WHO | Światowa Organizacja Zdrowia | zdrowie |
| UNICEF | Fundusz Narodów Zjednoczonych na rzecz Dzieci | dzieci (to fundusz, nie organizacja wyspecjalizowana) |
| FAO | Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa | żywność, rolnictwo |
| UNESCO | Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury | edukacja, kultura |
| ILO | Międzynarodowa Organizacja Pracy | prawa pracownicze |
Globalna Północ i Południe — podział nie jest czysto geograficzny
„Południe” to skrót na państwa o niższym poziomie rozwoju, „Północ” — na wysoko rozwinięte. Australia i Nowa Zelandia leżą na półkuli południowej, ale należą do Północy.
Ten podział nie tłumaczy wszystkich problemów zdrowotnych: choroby cywilizacyjne (palenie, otyłość, choroby układu krążenia) są problemem bogatej Północy. Na tym opiera się kontrargument.
Punktacja CKE
- 16.1. 1 pkt · 16.2. 1 pkt — argument i kontrargument · 16.3. 1 pkt.
- Razem: 3 pkt.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „WHO, Cele Zrownowazonego Rozwoju, globalne Poludnie, pomoc rozwojowa" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl