Zadanie 3
Matura z WOS-u, maj 2026, poziom rozszerzony
Wymaganie: (ZR) III. Struktura społeczna i problemy społeczne, 1) — uwarunkowania pionowej i poziomej ruchliwości społecznej. (ZP) I. Człowiek i społeczeństwo, 2) i 5) — funkcje rodziny, charakter procesu socjalizacji.
Treść zadania
Tekst M. Ostrowskiego (Francuski sen, 2019) o rekrutacji do francuskich grandes écoles: obok matematyki premiowana jest „kultura ogólna i ogłada", których „trzeba wynieść ze środowiska rodzinnego i towarzyskiego".
3.1. Oceń prawdziwość stwierdzeń (P/F):
- Ogłada, o której mowa w tekście, jest nabywana przez jednostkę w procesie socjalizacji.
- System rekrutacji na uczelnie, o którym mowa w tekście, sprzyja inkluzji społecznej.
3.2. Uzasadnij, że tekst dotyczy funkcji rodziny — kulturalnej i stratyfikacyjnej.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
3.1. PF
- P — ogłada i sposób bycia są przekazywane w rodzinie i środowisku, czyli w procesie socjalizacji.
- F — system premiuje kapitał wyniesiony z domu, więc blokuje dostęp całej warstwie populacji szkolnej. To wykluczenie, nie inkluzja.
3.2.
Funkcja kulturalna — rodzina przekazuje dziecku język, wzory obcowania i dorobek kulturowy („jeśli rodzice mówią bardzo dobrze, jeśli podsuwają odpowiednie książki").
Funkcja stratyfikacyjna — rodzina wyznacza pozycję społeczną dziecka: kapitał kulturowy wyniesiony z domu przesądza o dostaniu się do elitarnej uczelni, a więc o przyszłej pozycji w hierarchii.
W 3.1 stwierdzenie 2. kusi, bo brzmi „pozytywnie". Inkluzja społeczna to włączanie grup wykluczonych — a tekst mówi wprost, że system „blokuje dostęp do kariery całej warstwie populacji szkolnej". To dokładne przeciwieństwo.
W 3.2 nie wystarczy zdefiniować obu funkcji — trzeba odnieść się do fragmentu tekstu, który daną funkcję ilustruje. Uzasadnienie bez odwołania do materiału źródłowego nie punktuje.
Treść zadania (CKE)
Funkcje rodziny — te, które łatwo pomylić
| Funkcja | Na czym polega |
|---|---|
| kulturalna | przekaz języka, wzorów, dorobku kulturowego |
| stratyfikacyjna | wyznaczenie pozycji społecznej potomstwa |
| socjalizacyjna | wprowadzenie w role i normy społeczne |
| ekonomiczna | zaspokojenie potrzeb materialnych |
Kulturalna i socjalizacyjna leżą blisko siebie. W tym zadaniu pytano o kulturalną (treść przekazu: język, książki, ogłada) i stratyfikacyjną (skutek: pozycja w hierarchii).
Punktacja CKE
- 3.1. 1 pkt — poprawna ocena obu stwierdzeń (PF).
- 3.2. 1 pkt — poprawne uzasadnienie obu funkcji.
- Razem: 2 pkt.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „socjalizacja, ruchliwosc spoleczna, funkcje rodziny, kapital kulturowy" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl