Zadanie 6
Matura z WOS-u, maj 2026, poziom rozszerzony
Wymaganie: 6.1: (ZP) II. Wykorzystanie i tworzenie informacji. 2) […] czytania ze zrozumieniem tekstów publicystycznych […]. (ZP) II. Społeczeństwo obywatelskie. 7) Zdający krytycznie analizuje przekazy medialne […]. (SP) X. Środki masowego przekazu. 2) Zdający […] odróżnia informacje o faktach od komentarzy i opinii […].
6.2: (ZR) I. 8); (ZP) II. 2); (ZR) III. 4); (ZR) VI. Społeczeństwo obywatelskie i kultura polityczna. 13) Zdający krytycznie analizuje przekazy medialne; wyjaśnia podstawowe mechanizmy manipulacji wykorzystywane w mediach […]. 15) Zdający wykazuje rolę mediów społecznościowych w życiu politycznym we współczesnym świecie. (SP) V. Nieletni wobec prawa. 2) […] korzyści i zagrożenia wynikające z korzystania z zasobów internetu […].
Treść zadania
Tekst „O mediach społecznościowych i ich strategiach z 2. dekady XXI w.” (na podstawie: J. Mielnik, Lepszy niż Zuckerberg, „Wprost” 2018, nr 17–18):
- „Telegram” Pawła Durowa był najszybciej rosnącym pod względem liczby użytkowników serwisem społecznościowym na świecie.
- Mający ponad 10-krotnie więcej użytkowników „Facebook” zatrudniał 27 tys. ludzi.
- Część z nich zajmowała się cenzurowaniem postów i konstruowaniem algorytmów podsuwających użytkownikom, co mają lubić i z czym się identyfikować.
- W przeciwieństwie do „Facebooka” „Telegram” nie miał centralnych komputerów i serwerów, na których można by przechowywać i kontrolować dane.
- „Facebook” reagował na ponad 80 procent żądań różnych służb o ujawnienie danych podejrzanych kont.
- Paweł Durow w tym ostatnim względzie pozostawał obsesyjnie nieugięty – ograniczał się jedynie do zamykania kont przestępców.
- Początkowo „Telegram” był projektem non profit, fanaberią wygnanego z Rosji młodego milionera.
6.1. Wybierz zdania, w których zawarte są opinie. Wpisz ich numery.
6.2. Wyjaśnij, jakie zagrożenia społeczne wynikają ze strategii przedstawionych w zdaniach 4., 5. i 6. — osobno dla Facebooka i dla Telegrama.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-2605. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
6.1. Zdania 6. i 7.
- Zdanie 6. — „pozostawał obsesyjnie nieugięty" to ocena, nie fakt sprawdzalny.
- Zdanie 7. — „fanaberia wygnanego z Rosji młodego milionera" to wartościowanie.
6.2.
Przykładowa odpowiedź (oparta na zasadach oceniania CKE):
Facebook — zagrożona jest prywatność użytkowników (np. wyciek danych). Szczególnie niebezpieczne jest uzyskiwanie danych użytkowników przez służby państw niedemokratycznych.
Telegram — strategia Durowa może przyciągać element niepożądany społecznie, np. terrorystów czy przestępców, którzy mają zapewnioną anonimowość. Serwis nie ułatwia pracy organom ścigania.
W 6.1 łatwo wskazać zdanie 3. („cenzurowanie postów”, „podsuwanie, co mają lubić”) — brzmi ocennie. Ale to opis działania, który da się zweryfikować. Kryterium opinii jest obecność wartościowania niesprawdzalnego: „obsesyjnie”, „fanaberia”.
W 6.2 zasady oceniania wymagają dwóch poprawnych wyjaśnień — osobno dla każdego serwisu. Ogólnik „media społecznościowe są groźne” nie odpowiada na polecenie. Zwróć uwagę, że zagrożenia są przeciwstawne: Facebook — za dużo ujawniania, Telegram — za mało.
Treść zadania (CKE)
Fakt czy opinia — test w trzech krokach
- Czy da się to sprawdzić? „Facebook zatrudniał 27 tys. ludzi” — tak, to fakt.
- Czy jest tu słowo wartościujące? „obsesyjnie”, „fanaberia”, „lepszy” — sygnał opinii.
- Czy dwie osoby mogą się nie zgodzić, mając te same dane? Jeśli tak — opinia.
Dwa przeciwstawne zagrożenia
| Serwis | Strategia | Zagrożenie |
|---|---|---|
| reaguje na ponad 80% żądań służb | utrata prywatności, ryzyko nadużyć przez państwa niedemokratyczne | |
| Telegram | brak centralnych serwerów, nieugiętość wobec służb | bezkarność przestępców, utrudniona praca organów ścigania |
To dobrze pokazuje, że w kwestii danych nie ma rozwiązania bez kosztu — jest wybór między prywatnością a bezpieczeństwem.
Punktacja CKE
- 6.1. 1 pkt — poprawne wybranie dwóch zdań (6, 7).
- 6.2. 1 pkt — sformułowanie dwóch poprawnych wyjaśnień.
- Razem: 2 pkt.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „opinia a fakt, media społecznościowe, prywatność, anonimowość” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl