Zadanie 18

Strona arkusza CKE z tym zadaniem

Powiększ

Schemat oceniania

Identyczny jak w 2024/2025 — patrz zadanie 17 z 2024 maj PP dla pełnej tabeli kryteriów.

Kluczowe warunki:

• lektura obowiązkowa z listy w arkuszu (s. 3-4);
• minimum 300 wyrazów;
• brak błędu kardynalnego;
• wypowiedź argumentacyjna (nie plan, nie streszczenie).

---

TEMAT 1 — Człowiek – istota pełna sprzeczności

Analiza polecenia

Słowa-klucze:

• Człowiek — postać literacka, jednostka, ludzkość.
• Sprzeczność — wewnętrzny konflikt: szlachetność/podłość, racjonalność/emocjonalność, dobre/złe instynkty, ciało/dusza, indywidualizm/wspólnota.

Lektury obowiązkowe pasujące do tematu

Lektura	Sprzeczność	Bohater
Dostojewski, Zbrodnia i kara	morderca / poszukiwacz dobra	Raskolnikow
Prus, Lalka	racjonalny pozytywista / romantyczny marzyciel	Wokulski
Mickiewicz, Konrad Wallenrod	zdrajca / patriota	Konrad Wallenrod
Mickiewicz, Dziady cz. III	pyszny indywidualista / kochający naród	Konrad
Sofokles, Antygona	siostra (więzy krwi) / obywatelka (prawo państwa)	Antygona
Szekspir, Makbet	wojownik szlachetny / morderca	Makbet
Herling-Grudziński, Inny świat	zwykły człowiek / kapitulant	Jewriej
Słowacki, Kordian	romantyk / niemoc czynu	Kordian
Krall, Zdążyć przed Panem Bogiem	dowódca / zwykły lekarz	Edelman
Camus, Dżuma	egzystencjalista / humanista	Rieux

Rekomendacja: Wokulski z Lalki (najbogatszy materiał) + Konrad z Dziadów cz. III (silne kontrasty) + konteksty filozoficzny (Pascal — „trzcina myśląca”) + biblijny (Hiob).

Wzorcowe wypracowanie — Temat 1

Człowiek – istota pełna sprzeczności. Refleksja na podstawie literatury.

TEMAT 2 — Co sprawia, że człowiek staje się dla drugiego człowieka bohaterem?

Analiza polecenia

Słowa-klucze:

• Bohater — wzór do naśladowania, osoba podziwiana, ratownik, opiekun, autorytet.
• Dla drugiego człowieka — perspektywa relacji, bohaterstwo wobec konkretnej osoby (nie ogólne).
• Co sprawia — pyta o przyczynę: czyn, postawa, cecha, ofiara, miłość, mądrość?

Lektury obowiązkowe pasujące do tematu

Lektura	Bohater dla drugiego	Czyn
Krall, Zdążyć przed Panem Bogiem	Edelman dla pacjentów / dla skazanych	wyciąganie z Umschlagplatzu, kardiochirurgia
Camus, Dżuma	dr Rieux dla mieszkańców Oranu	walka z epidemią
Sofokles, Antygona	Antygona dla brata Polinika	pochowanie ciała wbrew zakazowi
Mickiewicz, Pan Tadeusz	Jacek Soplica dla Polski / Tadeusza	odkupienie win
Sienkiewicz, Potop	Kmicic dla króla / dla Rzeczypospolitej	obrona Jasnej Góry
Borowski, Ludzie którzy szli	(anty-) — pokazanie braku bohaterstwa	obozowa codzienność
Mickiewicz, Konrad Wallenrod	Wallenrod dla Litwy	poświęcenie czci dla ojczyzny

Rekomendacja: Marek Edelman z Zdążyć przed Panem Bogiem + dr Rieux z Dżumy + konteksty filozoficzny (Levinas — etyka wobec drugiego) i historyczny (Zagłada / okupacja).

Wzorcowe wypracowanie — Temat 2

Co sprawia, że człowiek staje się dla drugiego człowieka bohaterem? Refleksja na podstawie literatury.

---

Strategia pisania — krok po kroku

Punktacja CKE

Identyczna jak w 2024/2025. Pełna tabela kryteriów — patrz zadanie 17 z 2024 maj PP.

Krytyczne pułapki:

• Lektura obowiązkowa MUSI być z listy w arkuszu.
• Błąd kardynalny → 0 pkt z całej pracy.
• Pod 300 wyrazów → maks 17 pkt.
• Streszczenie ≠ argument.

Klucz uniwersalny

1. Sformułuj TEZĘ — własne stanowisko, jasno wyrażone we wstępie.
2. Każdy argument — teza pomocnicza + dowód z lektury + wniosek.
3. Funkcjonalne wykorzystanie utworów — nie streszczaj fabuły, analizuj pod kątem tezy.
4. Dwa konteksty — filozoficzny + biograficzny / historyczny.
5. Wracaj do tezy w każdym argumencie i w zakończeniu.