Zadanie 10 — rozwiązanie, matura WOS-u maj 2019, PR

Treść zadania

Material zrodlowy: tekst W. Rutkowskiego "Wspolczesne panstwo dobrobytu" (Warszawa 2009) - opis systemu ochrony zdrowia w USA w koncu I dekady XXI w. (6 ponumerowanych zdan): 1. najwyzsze laczne wydatki na ochrone zdrowia na swiecie; 2. w porownaniu z innymi krajami rozwinietymi panstwo wydaje mniej; 3. wieksza rola sektora prywatnego i odpowiedzialnosc jednostki; 4. zrodlem finansowania osob do 65 lat sa prywatne ubezpieczenia grupowe od pracodawcow; 5. zaleta - elastycznosc dostosowania do preferencji konsumentow; 6. w 2006 r. 15,8% ludnosci pozostawalo poza systemem ubezpieczen.

10.1. "Uzupelnij zdanie - wpisz wlasciwy numer. Zdanie zawierajace opinie oznaczono numerem ........." 10.2. "Rozstrzygnij, czy przedstawiony w tekscie system opieki i ubezpieczen zdrowotnych jest charakterystyczny dla klasycznego panstwa dobrobytu (panstwa socjalnego). Swoj wybor uzasadnij."

Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-201905. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

10.1. Numer 5. (zdanie ocenne - "zaleta... duza elastycznosc"). Wszystkie pozostale zdania to fakty/dane.
10.2. Rozstrzygniecie: NIE - opisany system nie jest charakterystyczny dla klasycznego panstwa dobrobytu.
Uzasadnienie: Klasyczne panstwo dobrobytu (welfare state, model skandynawski/europejski) opiera sie na: (a) wysokim udziale wydatkow PANSTWA na ochrone zdrowia, (b) powszechnosci ubezpieczen i objeciu wszystkich obywateli, (c) odpowiedzialnosci panstwa za zdrowie obywateli. Tymczasem system USA opisany w tekscie: (a) panstwo wydaje stosunkowo malo (zdanie 2.), (b) 15,8% ludnosci jest BEZ ubezpieczenia (zdanie 6.), (c) odpowiedzialnosc spoczywa na jednostce i sektorze prywatnym (zdanie 3., 4.). To model rezydualny/liberalny, nie welfare state.

Typowy błąd / pułapka

10.1: pomylenie zdania 5 (opinia) z 1 lub 2 (fakty wymagaja porownan, ale sa weryfikowalne). 10.2: stwierdzenie TAK bo "duze wydatki" - to mylace, klasyczne welfare state to wydatki PANSTWA, a nie laczne (publiczne + prywatne).

Strona arkusza CKE z trescia zadania

Zadanie 10 - WOS 2019 PR — Strona arkusza CKE 2019 PR WOS - zadanie 10. Na podstawie: CKE 2019 Oryginalny PDF CKE, str. 6

Rozwiazanie

10.1.

Numer 5. - zdanie “Zaleta tych rozwiazan jest duza elastycznosc dostosowania uslug opieki zdrowotnej do preferencji konsumentow” jest opinia/sadem wartosciujacym. Wszystkie pozostale zdania to fakty (dane statystyczne, opisy strukturalne) - mozna je zweryfikowac empirycznie.

10.2.

Rozstrzygniecie: NIE.

Uzasadnienie: klasyczne panstwo dobrobytu (welfare state w typologii Esping-Andersena - model socjaldemokratyczny lub konserwatywno-korporacyjny) charakteryzuje sie:

dominujaca rola panstwa w finansowaniu opieki zdrowotnej (publiczne ubezpieczenia powszechne, jak NHS w UK czy NFZ w Polsce),
uniwersalizmem - dostep dla wszystkich obywateli niezaleznie od dochodu,
redystrybucyjna funkcja podatkow finansujaca sluzbe zdrowia.

System USA opisany w tekscie to model rezydualny/liberalny:

panstwo finansuje niewiele (zd. 2),
15,8% ludnosci bez ubezpieczenia (zd. 6) - brak powszechnosci,
ciezar finansowania spoczywa na jednostce/pracodawcy (zd. 3, 4).

(Reforma Affordable Care Act - “Obamacare” - 2010 r. czesciowo zmienila te statystyki, ale model amerykanski pozostaje liberalny.)