Zadanie 29
Matura z WOS-u, maj 2019, poziom rozszerzony
Wymaganie: IX.6 - charakteryzuje polityke mocarstw wspolczesnych (USA, ChRL, Rosja); analizuje role soft power i hard power.
Treść zadania
Material zrodlowy: tekst R. Jaczewska, Z. Zajaczkowski "Stosunki Polski z regionalnym centrum miedzynarodowym, t. A. Jaczewska Z, Zajaczkowski (Warszawa 2016) - o polityce zagranicznej Chinskiej Republiki Ludowej (ChRL) w XXI wieku. Jak wspolczesne soft power (miekka sila), tak i stabilnosc dawnego systemu trybutarnego opierala sie wlasnie na dobrym wizerunku Chin i przekonaniu o ich kulturowym i cywilizacyjnym potencjale, czerpanie z ktorego, mimo zagrozen zwiazanych z asymetria potencjalow, przynosi innym niebagatelne korzysci. Asymetrycznosc relacji w przeciwienstwie do modelu historycznego, jest [wspolczesnie] nieformalna, mozna ja jednak zauwazyc na przykladach umow o wspolpracy lub pomocy gospodarczej, podpisywanych przez Chiny ze slabszymi panstwami uzaleznionymi. Choc utrzymana jest [...] rownosc i suwerennosc obu stron tych porozumien, ich konkretne zapisy wyraznie wskazuja na przyjmowane role: panstwa sasiedzkich poprzez korzystajacych z chinskiej przyjazni i pomocy oraz Chin jako dobrego mocarstwa moralnego mocarstwa korzystajacego ze swojego niemal pelnego zwierzchnictwa przez wielu panstw na takich palach jak Nepal, Sri Lanka czy Myanma. [...] Za trybut, czyli majacy znaczenie zewnetrzny symbolicznie jednostronnie narzucony warunek utrzymywania dwustronnych relacji z Pekinem, moze natomiast byc dzis uwazany wymog uznawania zasady jednych Chin. [...]
29.1. "Odnoszac sie do faktografii, wyjasnij kwestie - podkreslonego w tekscie - warunku utrzymywania stosunkow dyplomatycznych z ChRL." 29.2. "Podaj dwa argumenty swiadczace o tym, ze wskazane w tekscie umowy przynosza korzysci takze ChRL."
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-201905. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
29.1. Zasada jednych Chin (One-China policy) - warunek polityczny stawiany przez ChRL panstwom chcacym utrzymywac z nia stosunki dyplomatyczne. Wymaga: (a) uznania ChRL za jedyne legalne panstwo chinskie i jedynego reprezentanta narodu chinskiego; (b) NIE uznawania Republiki Chinskiej (Tajwanu) jako odrebnego panstwa, traktowania Tajwanu jako "zbuntowanej prowincji" bedacej czescia ChRL; (c) zerwania lub niezawiazywania stosunkow dyplomatycznych z Tajwanem. Polska, jak wiekszosc panstw swiata, uznaje zasade jednych Chin (od 1949 r. utrzymuje stosunki z ChRL, nie z Tajwanem). USA przyjely te zasade w 1979 r. Tajwan ma stosunki formalne tylko z 12-13 panstwami swiata (m.in. Watykan, Gwatemala, Paragwaj).
29.2. Dwa argumenty na korzysci ChRL z umow ze slabszymi panstwami:
(1) Zysk POLITYCZNY/GEOPOLITYCZNY - umowy buduja chinska strefe wplywow, izoluja Tajwan na arenie miedzynarodowej, zapewniaja poparcie tych panstw w ONZ i innych organizacjach miedzynarodowych dla chinskich stanowisk (np. ws. Tybetu, Sinciangu, Morza Poludniowochinskiego).
(2) Zysk EKONOMICZNY - chinskie firmy zyskuja dostep do surowcow naturalnych (Nepal, Sri Lanka, Mjanma - m.in. surowce mineralne, port Hambantota), nowych rynkow zbytu dla chinskich towarow, a takze kontrakty na inwestycje infrastrukturalne (porty, drogi, koleje) realizowane przez chinskie konsorcja w ramach inicjatywy "Pas i Szlak" (Belt and Road Initiative, od 2013).
29.1: pomylenie z "polityka 'jednego kraju, dwoch systemow'" - to inna doktryna, dotyczaca Hongkongu i Makau po 1997. "Zasada jednych Chin" dotyczy Tajwanu. 29.2: argumenty zbyt ogolne ("Chiny zyskuja" - bez konkretow); brak fakt graficznej (BRI, ONZ, surowce). Powtorzenie tego samego argumentu w dwoch punktach (np. dwa razy "ekonomia").
Strona arkusza CKE z trescia zadania
Rozwiazanie
29.1. Zasada jednych Chin (One-China policy)
Wymog uznania zasady jednych Chin to warunek polityczny stawiany przez Chinska Republike Ludowa (ChRL) kazdemu panstwu chcacemu utrzymywac z nia stosunki dyplomatyczne.
Trzy elementy zasady:
- Uznanie ChRL za jedyne legalne panstwo chinskie i jedynego reprezentanta narodu chinskiego;
- Nieuznawanie Republiki Chinskiej (Tajwanu) jako odrebnego, suwerennego panstwa - traktowanie Tajwanu jako zbuntowanej prowincji bedacej czescia “jednych Chin”;
- Zerwanie/niezawiazywanie formalnych stosunkow dyplomatycznych z Tajpej.
Faktografia:
- ChRL przyjeta do ONZ w 1971 r. (rezolucja 2758) - zastapila Republike Chinska w Radzie Bezpieczenstwa;
- USA przyjely zasade jednych Chin w 1979 r. (Joint Communique);
- Polska uznaje ChRL od 1949 r. (jeden z pierwszych krajow);
- Obecnie Tajwan ma formalne stosunki tylko z ok. 12-13 panstwami swiata (m.in. Watykan, Gwatemala, Paragwaj, kilka panstw Pacyfiku i Karaibow).
29.2. Dwa argumenty, ze umowy przynosza korzysci ChRL:
1) Korzysci geopolityczne i dyplomatyczne: Slabsze panstwa-partnerzy (Nepal, Sri Lanka, Mjanma) staja sie lojalnymi sojusznikami w organizacjach miedzynarodowych - glosuja zgodnie z Pekinem w ONZ, blokuja krytyczne rezolucje (np. ws. Sinciangu, Tybetu, Hongkongu, Morza Poludniowochinskiego), pomagaja izolowac Tajwan dyplomatycznie. Buduja chinska strefe wplywow w Azji Polodniowej i Poludniowo-Wschodniej.
2) Korzysci ekonomiczne: W ramach inicjatywy “Pas i Szlak” (Belt and Road Initiative, ogloszona przez Xi Jinpinga w 2013 r.) chinskie firmy realizuja kontrakty infrastrukturalne (porty, drogi, koleje), zyskuja dostep do surowcow (mineraly, ropa) oraz strategicznych aktywow - np. Sri Lanka oddala Chinom port Hambantota w 99-letnia dzierzawe (2017) za niezdolnosc splaty chinskich pozyczek (klasyczna “pulapka zadluzeniowa”). Otwieraja sie nowe rynki zbytu dla chinskich produktow.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „stosunki Polska-Chiny, polityka zagraniczna ChRL, soft power, jedna chinska polityka" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl