Zadanie 14
Matura z WOS-u, maj 2019, poziom rozszerzony
Wymaganie: 14.1: 19. Modele ustrojowe państw demokratycznych. Zdający: 1) podaje cechy charakterystyczne różnych modeli ustrojowych państw demokratycznych; wyjaśnia, jaki model funkcjonuje w Polsce; 23. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Zdający: 1) przedstawia konstytucyjne zasady ustroju państwa. 14.2: 19. Modele ustrojowe państw demokratycznych. Zdający: 3) przedstawia zasady odpowiedzialności konstytucyjnej i politycznej; wskazuje, kto im podlega.
Treść zadania
Materiał źródłowy: przepisy prawne z jednej z polskich konstytucji (Dz.U. […], nr 30, poz. 227):
- Art. 3.1. Organami Państwa, pozostającymi pod zwierzchnictwem Prezydenta Rzeczypospolitej, są: Rząd, Sejm, Senat, Siły Zbrojne, Sądy, Kontrola Państwowa.
- Art. 28. Prezes Rady Ministrów i Ministrowie są odpowiedzialni politycznie przed Prezydentem Rzeczypospolitej i mogą być przez Niego w każdym czasie odwołani.
- Art. 30.3. Uchwała Izb Połączonych, oddająca Prezesa Rady Ministrów lub Ministra pod sąd Trybunału Stanu, zapada większością 3/5 głosów […].
- Art. 57.2. Ilekroć Konstytucja lub ustawy dla unormowania poszczególnej dziedziny z zakresu ustawodawstwa wymagają ustawy, dziedzina ta może być unormowana również dekretem Prezydenta Rzeczypospolitej […].
14.1. Rozstrzygnij, czy z przytoczonych przepisów prawnych można wnioskować o istnieniu klasycznego trójpodziału władzy. Swój wybór uzasadnij, odnosząc się do dwóch z tych przepisów.
14.2. Podaj nazwę rodzaju odpowiedzialności członków rządu określonej w art. 30.3.
Źródło: arkusz CKE MWO-R1_1P-192. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Przepisy pochodzą z Konstytucji kwietniowej z 1935 r. (Dz.U. 1935, nr 30, poz. 227).
14.1. Przykładowa odpowiedź z zasad oceniania CKE:
- Rozstrzygnięcie: nie.
- Uzasadnienie:
- Art. 3.1. stanowi, że obie izby parlamentu oraz sądy pozostają pod zwierzchnictwem Prezydenta RP. Można więc mówić o parlamencie jako organie prawodawczym, a o sądach – jako organach sądowniczych, a nie o organach stanowiących odrębne gałęzie władzy.
- Art. 57.2. umożliwia Prezydentowi RP wypełnianie znaczących funkcji prawodawczych – mógł on normować dekretami materię typową dla ustaw.
Punktacja 14.1: 2 p. – trzy poprawne elementy (rozstrzygnięcie i dwa uzasadnienia); 1 p. – dwa; 0 p. – inna odpowiedź.
14.2. Odpowiedzialność konstytucyjna (zasady oceniania CKE: konstytucyjna / prawna). 1 p.
W 14.1 uzasadnienie ma odwołać się do dwóch przytoczonych przepisów, np. do zwierzchnictwa prezydenta nad wszystkimi organami (art. 3.1) i do dekretów z mocą ustawy (art. 57.2).
W 14.2 nie myl odpowiedzialności konstytucyjnej (przed Trybunałem Stanu, za naruszenie prawa) z odpowiedzialnością polityczną (za politykę, w tym przypadku przed prezydentem – art. 28).
Strona arkusza CKE z treścią zadania
Rozwiązanie
Źródło przepisów: Konstytucja kwietniowa z 23 kwietnia 1935 r. (Dz.U. 1935, nr 30, poz. 227).
14.1.
Rozstrzygnięcie: nie. W klasycznym trójpodziale (Monteskiusz) władza ustawodawcza, wykonawcza i sądownicza są odrębne i wzajemnie się równoważą.
Uzasadnienie – dwa przepisy:
-
Art. 3.1 – rząd, Sejm, Senat i sądy pozostają pod zwierzchnictwem Prezydenta. Nie są więc odrębnymi, równorzędnymi gałęziami władzy, lecz organami podporządkowanymi jednemu ośrodkowi.
-
Art. 57.2 – Prezydent może dekretem regulować dziedziny zastrzeżone dla ustawy, czyli wypełnia znaczące funkcje prawodawcze.
(Można też wskazać art. 28: rząd odpowiada politycznie przed Prezydentem i może być przez niego w każdym czasie odwołany.)
14.2.
Odpowiedzialność konstytucyjna (CKE uznaje też „prawna”) – za naruszenie prawa, przed Trybunałem Stanu.
Rozróżnienie:
- odpowiedzialność polityczna – za prowadzoną politykę; według art. 28 tej konstytucji członkowie rządu ponosili ją przed Prezydentem;
- odpowiedzialność konstytucyjna – przed Trybunałem Stanu za naruszenie prawa (art. 30.3).
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „Konstytucja kwietniowa 1935, trójpodział władzy, odpowiedzialność konstytucyjna” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl