Zadanie 12
Matura z WOS-u, maj 2019, poziom rozszerzony
Wymaganie: Wymagania ogólne: I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. IV. Znajomość zasad i procedur demokracji. (IV etap z.p.) VI. Znajomość praw człowieka i sposobów ich ochrony. Wymagania szczegółowe: 15. Demokracja – zasady i procedury. Zdający: 7) rozpoznaje przejawy łamania zasad i procedur demokratycznych w życiu publicznym – w państwie, społeczności lokalnej i życiu szkoły. 36. Prawa człowieka. Zdający: 4) rozważa, odwołując się do historycznych i współczesnych przykładów, dlaczego dochodzi do łamania praw człowieka na wielką skalę przez reżimy autorytarne. (III etap) 10. Państwo i władza demokratyczna. Zdający: 2) wskazuje różnice w sytuacji obywatela w ustroju demokratycznym, autorytarnym i totalitarnym.
Treść zadania
O reżimie politycznym jednego z państw
Rozporządzenia i dekrety prezydenta mają […] bardzo dużą moc prawną w przeciwieństwie do aktów Zgromadzenia Narodowego. […] Pluralizm socjalny i ekonomiczny istnieje, jednak nikt nie może jego podmiotom zagwarantować ochrony przed ingerencją państwa. […] Media są silnie kontrolowane przez władzę. […] [W]ładza stara się przekonać obywateli, że polityka to zadanie prezydenta. […] Liczba funkcjonariuszy milicji i żołnierzy wojsk wewnętrznych jest zastraszająco wysoka. Ich głównym zadaniem […] jest zapewnienie bezpieczeństwa prezydentowi, rozpędzanie manifestacji i mitingów opozycji […].
[…]votes.org
Uzasadnij, odnosząc się do odpowiedniej cechy, że opisany reżim nie ma charakteru totalitarnego, lecz – autorytarny.
Źródło: arkusz CKE MWO-R1_1P-192. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Przykładowa odpowiedź z zasad oceniania CKE:
Celem służb ma być prześladowanie opozycji, a nie – pełna inwigilacja całego społeczeństwa, jak w państwie totalitarnym.
1 p. – podanie poprawnej odpowiedzi; 0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi. Akceptowane są wszystkie odpowiedzi merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.
Cechy wspólne obu typów reżimu – silna pozycja przywódcy, kontrola mediów, rozpędzanie manifestacji opozycji – nie odróżniają autorytaryzmu od totalitaryzmu. Uzasadnienie musi wskazać cechę, którą opisany reżim różni się od totalitarnego.
Rozwiązanie
Polecenie wymaga odniesienia się do jednej cechy, która odróżnia reżim autorytarny od totalitarnego, i wskazania jej w tekście.
Czym różnią się oba reżimy
- Totalitaryzm dąży do kontroli wszystkich dziedzin życia: państwo podporządkowuje sobie gospodarkę i organizacje społeczne, a aparat przymusu (policja polityczna) inwigiluje całe społeczeństwo.
- Autorytaryzm ogranicza swobody polityczne i zwalcza opozycję, ale nie przejmuje pełnej kontroli nad życiem społecznym i gospodarczym.
Uzasadnienie z tekstu
Przykładowa odpowiedź CKE odwołuje się do roli aparatu przymusu: według tekstu głównym zadaniem milicji i wojsk wewnętrznych jest ochrona prezydenta i „rozpędzanie manifestacji i mitingów opozycji”. Służby prześladują opozycję, a nie inwigilują całego społeczeństwa, jak w państwie totalitarnym.
Tekst zawiera też inne przesłanki, które pozwalają odróżnić ten reżim od totalitarnego, np. „pluralizm socjalny i ekonomiczny istnieje” – w reżimie totalitarnym niezależne od władzy podmioty społeczne i gospodarcze nie funkcjonują. Według zasad oceniania akceptowane są wszystkie odpowiedzi merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „autorytaryzm, totalitaryzm, rezimy niedemokratyczne” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl