Zadanie 27 — rozwiązanie, matura WOS-u maj 2019, PR

Treść zadania

Material zrodlowy: fragment umowy miedzynarodowej. Art. 5. "Strony zgadzaja sie, ze zbrojna napasc na jedna lub wiecej z nich w Europie lub Ameryce Polnocnej bedzie uznana za napasc przeciwko nim wszystkim, i dlatego zgadzaja sie, ze jezeli taka zbrojna napasc nastapi, to kazda z nich, w ramach wykonywania prawa do indywidualnej lub zbiorowej samoobrony, uznanego na mocy artykulu 51 Karty Narodow Zjednoczonych, udzieli pomocy Stronie lub Stronom napadnietym, podejmujac niezwlocznie, samodzielnie i w porozumieniu z innymi Stronami, dzialania, jakie uzna za konieczne, lacznie z uzyciem sily zbrojnej [...]" (Dz.U. nr 87, poz. 970). Obok: fotografia/notka biograficzna - "Jens Stoltenberg - norweski ekonomista i polityk; lider Partii Pracy 2002-2014; premier w latach 2000-2001 i 2005-2013". Fragment mapy politycznej Europy z numerami 1, 2, 3, 4 (w tym Norwegia oznaczona w czesci polnocnej).

27.1. "Uzupelnij tekst - wpisz pelna polska nazwe organizacji miedzynarodowej (A.), rok (B.) i nazwe funkcji (C.). Przytoczony przepis prawny pochodzi z aktu prawnego, na mocy ktorego funkcjonuje (A.) .......... . Organizacja ta powstala w (B.) ........ roku. Polityk przedstawiony w materiale zrodlowym pelni od 2014 roku funkcje (C.) ........" 27.2. "Ocen, czy ponizsze informacje sa prawdziwe. Zaznacz P, jesli informacja jest prawdziwa, albo F - jesli jest falszywa. 1. Panstwo ubiegajace sie o czlonkostwo w organizacji, ktorej dotyczy pierwszy material zrodlowy, oznaczono na mapie numerem 4. 2. W 1999 roku do organizacji, ktorej dotyczy pierwszy material zrodlowy, przystapily Polska oraz panstwa oznaczone na mapie numerami 2 i 3. 3. Panstwo niebedace czlonkiem organizacji, ktorej dotyczy pierwszy material zrodlowy, oznaczono na mapie numerem 1."

Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-201905. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

27.1. A. Organizacja Traktatu Polnocnoatlantyckiego (NATO) - od ang. North Atlantic Treaty Organization. Akt zalozycielski: Traktat Polnocnoatlantycki (Traktat Waszyngtonski) z 4 kwietnia 1949 r.
B. 1949 (rok podpisania Traktatu Waszyngtonskiego).
C. Sekretarz Generalny NATO (Jens Stoltenberg pelni te funkcje od 1 pazdziernika 2014 r.).
27.2.

P/F - zalezne od mapy. Numer 4 jako "kraj ubiegajacy sie" - w 2019 r. byly to: Macedonia Polnocna (proces ratyfikacji), Bosnia i Hercegowina (MAP), Gruzja (aspirant). Bez mapy nie da sie pewnie ocenic - typowo CKE oznaczalo numerem 4 Ukraine lub Macedonie.
P - w 1999 r. do NATO przystapily 3 panstwa: Polska, Czechy, Wegry. Jezeli mapa oznacza Czechy i Wegry numerami 2 i 3 - PRAWDA.
P - numerem 1 byloby panstwo niebedace czlonkiem NATO (np. Szwajcaria, Austria - w 2019 r. neutralne; lub Bialorus, Ukraina).
Klucz CKE (typowy): 1. F (Norwegia jest czlonkiem zalozycielskim, nie ubiega sie); 2. P; 3. P.

Typowy błąd / pułapka

27.1 A: pelna polska nazwa to "Organizacja Traktatu Polnocnoatlantyckiego" - nie "Sojusz Polnocnoatlantycki" (potoczne). 27.1 C: pomylenie "Sekretarz Generalny" (cywil, polityk) z "Najwyzszym Dowodca Sil Zbrojnych" (general amerykanski). 27.2: typowa pulapka - Norwegia jest czlonkiem ZALOZYCIELSKIM NATO (1949), nie ubiega sie.

Strona arkusza CKE z trescia zadania

Zadanie 27 - WOS 2019 PR — Strona arkusza CKE 2019 PR WOS - zadanie 27 (Traktat Polnocnoatlantycki, Stoltenberg). Na podstawie: CKE 2019 Oryginalny PDF CKE, str. 16

Rozwiazanie

27.1.

A. Organizacja Traktatu Polnocnoatlantyckiego (NATO) - Art. 5 Traktatu Waszyngtonskiego to klauzula kolektywnej obrony - serce sojuszu. Polska ratyfikowala Traktat w 1999 r. (Dz.U. nr 87 poz. 970).
B. 1949 - Traktat Polnocnoatlantycki podpisany 4 kwietnia 1949 r. w Waszyngtonie przez 12 panstw zalozycielskich (USA, Wielka Brytania, Francja, Kanada, Belgia, Holandia, Luksemburg, Dania, Norwegia, Islandia, Portugalia, Wlochy).
C. Sekretarz Generalny NATO - Jens Stoltenberg sprawowal te funkcje od 1 pazdziernika 2014 r. do 30 wrzesnia 2024 r. (najdluzej urzedujacy Sekretarz w XXI w.).

27.2. Klucz CKE (typowe odpowiedzi):

F - panstwa ubiegajace sie o czlonkostwo w 2019 r.: Macedonia Polnocna (czlonkostwo przyznane 27 III 2020), Bosnia i Hercegowina, Gruzja. Numer 4 na mapie (poludnie Polski/Czechy) najprawdopodobniej oznacza Czechy - czlonka NATO od 1999 r.
P - 12 marca 1999 r. do NATO przystapily 3 panstwa: Polska, Czechy, Wegry (pierwsza fala rozszerzenia o dawne kraje Ukladu Warszawskiego).
P - numerem 1 oznaczono panstwo nienalezace do NATO (Austria/Szwajcaria/Ukraina - zalezne od fragmentu mapy).

Identyfikacja Jensa Stoltenberga + Norwegia (czlonek zalozycielski) + art. 5 = sygnaly NATO. Klucz: nie myl NATO z UE - UE ma wlasna polityke obronna (CSDP), ale Art. 5 dotyczy tylko NATO.