Zadanie 2
Matura z WOS-u, maj 2019, poziom rozszerzony
Wymaganie: III.3 - rozpoznaje typy postaw wobec odmiennosci kulturowej i etnicznej; analizuje zrodla socjologiczne.
Treść zadania
Material zrodlowy zawiera dwa teksty: Tekst 1 - o koncepcji obcosci wedlug Jana Stanislawa Bystronia (S. Beredzkiewicz, "Portrety obcego"), Tekst 2 - o postrzeganiu kultury rosyjskiej przez Jakutow (W. Sieroszewski, "Dwanascie lat w kraju Jakutow").
2.1. Rozstrzygnij, czy koncepcja zaprezentowana w tekscie 1. jest adekwatna do postaw mniejszosciowej grupy etnicznej przedstawionej w tekscie 2. Swoj wybor uzasadnij, odnoszac sie do obu tekstow.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-201905. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
2.1. Rozstrzygniecie: NIE (koncepcja Bystrona NIE jest adekwatna do postawy Jakutow opisanej w tekscie 2.).
Uzasadnienie: Bystron opisuje klasyczny etnocentryzm - grupa wlasna wartosciuje grupe obca negatywnie, postrzegajac ja jako gorsza, smieszna, "obca". Tymczasem Jakuci w tekscie 2. NIE odrzucaja obcej kultury rosyjskiej - przeciwnie: wsluchiwali sie w rosyjska mowe, naucze, ulegali jej urokowi i przejmowali wzorce rosyjskie, podziwiajac wyzsza cywilizacje rosyjska. Postawa Jakutow to akulturacja/asymilacja, a nie ksenofobia/etnocentryzm. Mniejszosciowa grupa etniczna (Jakuci) zachowala sie odwrotnie niz przewiduje koncepcja obcosci Bystrona - dazyla do upodobnienia, nie do odrzucenia obcego.
Najczestsza pomylka: stwierdzenie, ze koncepcja jest adekwatna, bo Jakuci sa "obcy" wobec Rosjan. Uwaga - chodzi o postrzeganie OBCEJ grupy przez SWOJA, a nie odwrotnie. Drugi blad: pomylenie asymilacji z odrzuceniem.
Strona arkusza CKE z trescia zadania
Rozwiazanie
Koncepcja obcosci wedlug Jana Stanislawa Bystrona to klasyczny model etnocentryzmu - grupa “wlasna” (in-group) uznaje sie za norme i wartosciuje grupy “obce” (out-group) negatywnie, czesto przez stereotypy, dystans i niechec.
W tekscie 2. opisana jest grupa mniejszosciowa - Jakuci - i ich stosunek do wiekszosciowej kultury rosyjskiej. Ich postawa NIE pasuje do schematu Bystrona, poniewaz Jakuci:
- wsluchiwali sie w rosyjskie wzorce kulturowe,
- przejmowali elementy obcej kultury,
- traktowali obca kulture jako atrakcyjna, nie jako zagrazajaca,
co odpowiada raczej procesowi akulturacji lub asymilacji, a nie odrzuceniu obcego.
Wniosek: koncepcja Bystrona opisuje przede wszystkim postawy grup dominujacych wobec mniejszosci; w sytuacji odwrotnej (mniejszosc wobec wiekszosci) czesto wystepuje asymilacja, co widac w tekscie 2.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „koncepcja obcosci, grupa obca i wlasna, mniejszosci, etnocentryzm, Bystron, Jakutowie" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl