m Matura-Online.pl Rozwiązania zadań maturalnych
MWOP-R0-100-2305 • Otwarte krótkie • 2 pkt • Trudność: ★★★★☆

Zadanie 1

Matura z WOS-u, maj 2023, poziom rozszerzony

Wymaganie:

Zad. 1.1: (ZP) I. Wiedza i rozumienie. 1) Zdający wyjaśnia i analizuje prawidłowości życia społecznego […]. (ZP) II. Wykorzystanie i tworzenie informacji. 2) Zdający wykazuje się umiejętnością interpretacji innych źródeł […]. (ZR) I. Człowiek w społeczeństwie. 1) Zdający […] przedstawia uwarunkowania procesu kształtowania i zmiany postaw. (ZP) I. Człowiek i społeczeństwo. 5) Zdający […] przedstawia zalety i wady konformizmu i nonkonformizmu. Zad. 1.2: (ZP) I. Wiedza i rozumienie. 1) […]. (ZR) II. Wykorzystanie i tworzenie informacji. 2) Zdający wykazuje się umiejętnością czytania ze zrozumieniem tekstów […] z zakresu nauk społecznych. (ZP) III. Rozumienie siebie oraz rozpoznawanie i rozwiązywanie problemów. 6) Zdający rozpoznaje różne aspekty […] problemów życia codziennego […]. (ZP) I. Człowiek i społeczeństwo. 1) Zdający wyjaśnia, czym są potrzeby człowieka […]; 9) rozpoznaje problemy życiowe młodzieży […].

Treść zadania

Rysunki. O zachowaniu młodej osoby (komiks: dziewczyna wybiera miejsce na nowy tatuaż; mówi, że chce wyrazić swoją indywidualność, bo tatuaż wyróżnia z tłumu, a na koniec dodaje: „A poza tym wszyscy teraz mają tatuaże!”).

Tekst. R. Cialdini, Wywieranie wpływu na ludzi. Teoria i praktyka: „Podobnie jak inne narzędzia wpływu[,] reguła niedostępności żeruje na naszej skłonności chodzenia na skróty. […] Z doświadczenia wiemy, że rzeczy trudne do uzyskania są zwykle cenniejsze od tych, które są dostępne bez żadnych ograniczeń […]. Dlatego też informacja o stopniu dostępności jakiegoś przedmiotu czy jakiejś możliwości może być łatwą do wykorzystania przesłanką oceny ich wartości. Źródłem oddziaływania reguły niedostępności jest więc prosty fakt, że na ogół mamy rację, kiedy traktujemy rzeczy mało dostępne jako cenne […]”.

1.1. (0–1) Sformułuj argument i kontrargument do tezy: Zachowanie młodej osoby zilustrowane na rysunkach jest przykładem postawy nonkonformistycznej.

1.2. (0–1) Uzasadnij, że zachowanie młodej osoby nie jest przykładem działania reguły opisanej w tekście.

Komiks w czterech kadrach: dziewczyna wybiera miejsce na nowy tatuaż, tłumacząc koleżance, że chce wyrazić swoją indywidualność, a na koniec dodaje, że wszyscy teraz mają tatuaże.
Rysunki. O zachowaniu młodej osoby Na podstawie: arkusz CKE MWOP-R0-100-2305 Oryginalny PDF CKE, str. 4

Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

1.1. (przykładowa odpowiedź; CKE akceptuje każdą merytorycznie poprawną)

Argument (za tezą): młoda osoba podkreśla potrzebę wyrażania własnej indywidualności — świadomie odróżnia się od otoczenia i nie podporządkowuje oczekiwaniom rodziców czy dorosłych.

Kontrargument (przeciw tezie): młoda osoba ulega presji własnego środowiska rówieśniczego — chce upodobnić się do innych młodych osób, wśród których tatuaż jest normą. To zachowanie konformistyczne wobec grupy odniesienia, tylko innej niż społeczeństwo dorosłych.

1.2.

Reguła niedostępności działa wtedy, gdy coś jest trudno dostępne i przez to postrzegane jako cenne. Tatuaż tego warunku nie spełnia (każdy z punktów poniżej to jeden z typów przykładowej odpowiedzi w zasadach oceniania CKE):

  • robienie tatuaży stało się modne wśród młodzieży — bardzo wiele młodych osób je ma, więc nie są rzadkością,
  • wykonanie tatuażu nie jest relatywnie drogie, a dostępność usług w tym zakresie jest szeroka,
  • każda osoba pełnoletnia może go sobie zrobić — nie ma bariery formalnej ani ograniczonej podaży.

Skoro tatuaż jest łatwo dostępny, jego atrakcyjność nie może wynikać z reguły niedostępności. Sama bohaterka mówi zresztą, że „wszyscy teraz mają tatuaże”.

Typowy błąd / pułapka

W 1.1 nie podawaj dwóch argumentów zamiast argumentu i kontrargumentu. Polecenie wymaga obu stron sporu: jednego zdania popierającego tezę i jednego ją podważającego. Według zasad oceniania punkt jest za poprawny argument i poprawny kontrargument, więc dwa zdania „za” nie dadzą punktu.

Kontrargument nie jest zaprzeczeniem tezy, tylko uzasadnieniem przeciwnym. „Nie, to nie jest nonkonformizm" to nie kontrargument — trzeba powiedzieć dlaczego: bo młoda osoba dostosowuje się do grupy rówieśniczej.

Klucz do zadania 1.1 leży w rozumieniu nonkonformizmu jako relacji do konkretnej grupy. To samo zachowanie może być nonkonformistyczne wobec rodziców i jednocześnie konformistyczne wobec rówieśników. Dlatego dają się sformułować oba stanowiska.

W 1.2 nie wystarczy napisać „bo tatuaż jest dostępny". Trzeba pokazać związek z regułą z tekstu: reguła niedostępności działa przez rzadkość i trudność uzyskania, a tatuaż jest łatwy do zdobycia — więc mechanizm z tekstu tu nie zachodzi.

Nie myl reguły niedostępności z regułą wzajemności ani ze społecznym dowodem słuszności. Cialdini opisuje kilka reguł wpływu; zadanie pyta wyłącznie o tę jedną, wskazaną w tekście.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 1 — WOS 2023, poziom rozszerzony, arkusz CKE
Fragment arkusza CKE MWOP-R0-100-2305 — zadanie 1. Na podstawie: CKE, matura maj 2023, WOS PR Oryginalny PDF CKE, str. 4

Konformizm i nonkonformizm — zawsze wobec kogoś

PostawaNa czym polegaUwaga
konformizmdostosowanie zachowania do norm grupynie musi oznaczać zgody wewnętrznej
nonkonformizmświadome odrzucenie norm grupywymaga własnego, przemyślanego stanowiska
negatywizmodrzucanie norm „na złość”, bez własnego zdaniapozorny nonkonformizm

Kluczowa obserwacja: te pojęcia są relacyjne. Osoba z tatuażem może być nonkonformistą wobec pokolenia rodziców i konformistą wobec rówieśników. Dlatego w tym zadaniu dają się sformułować oba stanowiska.

Reguły wpływu społecznego opisane przez Cialdiniego

RegułaMechanizm
wzajemnościodwdzięczamy się za przysługę
zaangażowania i konsekwencjitrzymamy się raz podjętej decyzji
społecznego dowodu słusznościrobimy to, co robią inni
lubienia i sympatiiulegamy osobom, które lubimy
autorytetuulegamy ekspertom i symbolom władzy
niedostępnościcenimy to, co rzadkie i trudno dostępne

W tym zadaniu tekst opisuje niedostępność, a zachowanie z rysunków (zdanie „wszyscy teraz mają tatuaże”) bliższe jest społecznemu dowodowi słuszności. W 1.2 wystarczy jednak pokazać, że tatuaż nie jest rzeczą trudno dostępną.

Jak pisać argument i kontrargument

Sprawdzona konstrukcja obu zdań:

  1. Argument: „Tak, ponieważ [cecha zachowania] świadczy o [pojęcie z polecenia].”
  2. Kontrargument: „Nie, ponieważ [inna cecha tego samego zachowania] świadczy o [pojęcie przeciwne].”

Obie wypowiedzi muszą dotyczyć tego samego zachowania i tej samej tezy — inaczej nie tworzą pary argument–kontrargument, tylko dwie niezależne opinie.

Punktacja CKE

  • 1.1. 1 pkt — sformułowanie poprawnego argumentu i poprawnego kontrargumentu (jedno z dwojga = 0 pkt).
  • 1.2. 1 pkt — sformułowanie poprawnego uzasadnienia (przykładowe odpowiedzi CKE: tatuaże są modne i bardzo wiele młodych osób je ma; wykonanie tatuażu nie jest relatywnie drogie; każdy pełnoletni może go sobie zrobić).
  • Razem: 2 pkt.

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „konformizm i nonkonformizm, reguly wywierania wplywu, regula niedostepnosci, argument i kontrargument” zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl