Zadanie 19
Matura z WOS-u, maj 2023, poziom rozszerzony
Wymaganie: (ZR) XV. Polska polityka zagraniczna — kierunki i priorytety, relacje z państwami Europy Wschodniej. (ZR) XIII. Ład międzynarodowy — konflikty zbrojne XXI wieku, reakcja społeczności międzynarodowej. II. Wykorzystanie i tworzenie informacji — analiza materiału ikonograficznego i tekstu wystąpienia publicznego.
Treść zadania
Przemówienie z 2008 roku — fragment:
„Gdy zainicjowałem ten przyjazd, niektórzy sądzili, że prezydenci będą się obawiać. Nikt się nie obawiał. Wszyscy przyjechali, bo Środkowa Europa ma odważnych przywódców. […] chciałbym to powiedzieć również tym z naszej wspólnej Unii Europejskiej, że Europa Środkowa, Gruzja, że cały nasz region będzie się liczył, że jesteśmy podmiotem. I my też wiemy świetnie, że dziś Gruzja, jutro Ukraina, pojutrze Państwa Bałtyckie, a później może i czas na mój kraj, na Polskę!"
Fotografia. Obok polskiego polityka stoją (od lewej) ówcześni: prezydent Ukrainy W. Juszczenko, prezydent Gruzji M. Saakaszwili, prezydent Litwy V. Adamkus, prezydent Estonii T.H. Ilves i premier Łotwy I. Godmanis.
19.1. (0–1) Podaj imię i nazwisko polityka, który wygłosił przemówienie.
19.2. (0–1) Wyjaśnij kontekst przemówienia, odnosząc się do wydarzeń z 2008 roku.
19.3. (0–1) Uzasadnij, odnosząc się do wydarzeń z 2014 roku, że część obaw wyrażonych w przemówieniu się potwierdziła.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
19.1.
Lech Kaczyński — prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2005–2010.
19.2.
Przemówienie zostało wygłoszone 12 sierpnia 2008 r. w Tbilisi, podczas wojny rosyjsko-gruzińskiej. Rosja, powołując się na obronę separatystycznej Osetii Południowej, dokonała interwencji zbrojnej i wprowadziła wojska na terytorium Gruzji — także poza obszary separatystyczne. Prezydent Lech Kaczyński zainicjował wtedy wspólny przyjazd przywódców państw Europy Środkowej i Wschodniej (Polski, Ukrainy, Litwy, Łotwy i Estonii) do Tbilisi jako manifestację solidarności z zaatakowaną Gruzją.
19.3.
Obawy wyrażone słowami „dziś Gruzja, jutro Ukraina" potwierdziły się w 2014 roku:
- luty–marzec 2014 — Rosja przeprowadziła interwencję zbrojną na Półwyspie Krymskim („zielone ludziki" bez oznaczeń), po czym zorganizowała nieuznane referendum i dokonała aneksji Krymu i Sewastopola, należących do Ukrainy;
- od wiosny 2014 — Rosja wywołała i wspierała separatyzm w Donbasie, doprowadzając do wojny we wschodniej Ukrainie, w obwodach donieckim i ługańskim, gdzie proklamowano samozwańcze „republiki ludowe".
Powtórzył się więc dokładnie ten sam mechanizm co w Gruzji w 2008 r.: wsparcie separatyzmu, wkroczenie wojsk i oderwanie części terytorium sąsiedniego państwa.
W 19.2 nie wystarczy napisać „wojna w Gruzji". Trzeba pokazać, na czym polegał kontekst przemówienia: solidarnościowa wizyta przywódców regionu w Tbilisi w trakcie rosyjskiej interwencji. Sama data i nazwa konfliktu to za mało na pełne wyjaśnienie.
Nie pomyl Osetii Południowej z Północną. Południowa leży w Gruzji i to o nią toczył się konflikt; Północna jest republiką w składzie Federacji Rosyjskiej. Drugim regionem separatystycznym Gruzji jest Abchazja.
W 19.3 polecenie wskazuje konkretny rok — 2014. Odwołanie się do pełnoskalowej inwazji z 2022 r. nie realizuje polecenia, mimo że merytorycznie potwierdza tezę jeszcze mocniej. Trzeba napisać o Krymie i Donbasie.
Aneksja Krymu to nie „referendum". Referendum z marca 2014 r. odbyło się w obecności wojsk rosyjskich i nie zostało uznane przez społeczność międzynarodową — Zgromadzenie Ogólne ONZ w rezolucji 68/262 potwierdziło integralność terytorialną Ukrainy.
W 19.1 kusi wskazanie Donalda Tuska. W sierpniu 2008 r. był on premierem, ale to prezydent Lech Kaczyński zainicjował i poprowadził wizytę w Tbilisi — na fotografii otaczają go prezydenci państw regionu, co jest dodatkową wskazówką co do rangi urzędu.
Treść zadania (CKE)
Kalendarium: od Tbilisi do Kijowa
| Rok | Wydarzenie |
|---|---|
| 2008 (sierpień) | wojna rosyjsko-gruzińska; wizyta prezydentów w Tbilisi; Rosja uznaje niepodległość Abchazji i Osetii Południowej |
| 2009 (maj) | uruchomienie Partnerstwa Wschodniego — polsko-szwedzkiej inicjatywy UE |
| 2013–2014 | Euromajdan w Kijowie po odmowie podpisania umowy stowarzyszeniowej z UE |
| 2014 (luty–marzec) | aneksja Krymu i Sewastopola przez Rosję |
| 2014 (kwiecień) | początek wojny w Donbasie (obwody doniecki i ługański) |
| 2014 (lipiec) | zestrzelenie samolotu MH17 nad Donbasem |
| 2022 (luty) | pełnoskalowa inwazja Rosji na Ukrainę |
Powtarzalny schemat działania
Analiza obu przypadków — Gruzji 2008 i Ukrainy 2014 — pokazuje ten sam ciąg kroków:
- wsparcie separatyzmu w regionie zamieszkanym przez ludność rosyjskojęzyczną,
- paszportyzacja — masowe nadawanie obywatelstwa rosyjskiego mieszkańcom,
- interwencja „w obronie własnych obywateli”,
- utrwalenie faktu dokonanego — uznanie niepodległości lub aneksja,
- zamrożenie konfliktu blokujące integrację państwa z NATO i UE.
Wypowiedź z 2008 r. — „dziś Gruzja, jutro Ukraina” — trafnie przewidziała, że schemat zostanie powtórzony.
Partnerstwo Wschodnie — polska odpowiedź instytucjonalna
| Element | Szczegóły |
|---|---|
| inicjatorzy | Polska i Szwecja (2008), start w maju 2009 |
| adresaci | Armenia, Azerbejdżan, Białoruś, Gruzja, Mołdawia, Ukraina |
| cele | stowarzyszenie polityczne, integracja gospodarcza, ruch bezwizowy |
| efekty | umowy stowarzyszeniowe z Ukrainą, Mołdawią i Gruzją (2014), ruch bezwizowy |
Partnerstwo Wschodnie jest do dziś najczęściej przywoływanym przykładem skutecznej polskiej inicjatywy w polityce zagranicznej UE — warto je znać jako gotowy przykład do zadań rozszerzonej odpowiedzi.
Punktacja CKE
- 19.1. 1 pkt — Lech Kaczyński (imię i nazwisko).
- 19.2. 1 pkt — wyjaśnienie wskazujące na wojnę rosyjsko-gruzińską 2008 r. i wizytę przywódców w Gruzji.
- 19.3. 1 pkt — uzasadnienie odwołujące się do aneksji Krymu albo wojny w Donbasie w 2014 r.
- Razem: 3 pkt.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „polska polityka zagraniczna, Lech Kaczynski, wojna rosyjsko-gruzinska 2008, aneksja Krymu 2014, Partnerstwo Wschodnie" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl