m Matura-Online.pl Rozwiązania zadań maturalnych
MWOP-R0-100-2305 • Otwarte krótkie • 3 pkt • Trudność: ★★★★☆

Zadanie 17

Matura z WOS-u, maj 2023, poziom rozszerzony

Wymaganie:

Zad. 17.1: (ZR) I. Wiedza i rozumienie. 7) Zdający analizuje współczesny ład międzynarodowy i wyjaśnia rolę różnych podmiotów zaangażowanych w jego stabilność lub zmianę w jego funkcjonowaniu. (ZP) II. Wykorzystanie i tworzenie informacji. 2) […] interpretacja innych źródeł […]. (ZR) XIV. Integracja europejska. 5) Zdający przedstawia zadania […] Parlamentu […]; 6) przedstawia podział kompetencji pomiędzy Komisją i Radą […]; 7) […] przedstawia najważniejsze kompetencje jej [Unii Europejskiej] instytucji sądowych. Zad. 17.2: (ZR) I. 7) […]; 8) wykorzystuje swą wiedzę do rozumienia zjawisk społeczno-politycznych, także w perspektywie globalnej […]. (ZR) XIV. Integracja europejska. 4) Zdający rozważa kwestię charakteru prawnego Unii Europejskiej, korzystając z przepisów traktatu z Lizbony […]; 5) […] wyjaśnia kwestię legitymizacji […] instytucji [Unii Europejskiej].

Treść zadania

O instytucjach Unii Europejskiej (na podstawie traktatów, Dz.U. UE 2007/C, 306/01):

Instytucja 1.: „Pełni, wspólnie z Radą, funkcje prawodawczą i budżetową. Pełni funkcje kontroli politycznej i konsultacyjne […]. W skład wchodzą przedstawiciele obywateli Unii […] wybierani na pięcioletnią kadencję w powszechnych wyborach bezpośrednich […]”.

Instytucja 2.: „Orzeka zgodnie z Traktatami [m.in.] w zakresie skarg wniesionych przez Państwa Członkowskie [oraz] w sprawie wykładni prawa Unii lub ważności aktów przyjętych przez instytucje. Sędziowie i rzecznicy generalni […] mianowani za wspólnym porozumieniem […] na okres sześciu lat.”

Instytucja 3.: „Nadzoruje stosowanie prawa Unii […]. Wykonuje budżet i zarządza programami. Pełni funkcje koordynacyjne, wykonawcze i zarządzające […]. Kadencja […] wynosi pięć lat. [Członkowie są] wybierani na podstawie sugestii zgłaszanych przez Państwa Członkowskie […]”.

17.1. (0–2) Do przepisów dotyczących danej instytucji dopisz jej nazwę.

17.2. (0–1) Wyjaśnij, na czym polega różnica w legitymizacji tych instytucji.

Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

17.1.

  • Instytucja 1. — Parlament Europejski (funkcja prawodawcza i budżetowa wspólnie z Radą, wybory powszechne i bezpośrednie, kadencja 5 lat).
  • Instytucja 2. — Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (orzekanie, wykładnia prawa UE, sędziowie i rzecznicy generalni, kadencja 6 lat).
  • Instytucja 3. — Komisja Europejska („strażniczka traktatów”, wykonywanie budżetu, funkcje wykonawcze i zarządzające, kadencja 5 lat).

17.2. (przykładowa odpowiedź)

Różnica dotyczy źródła mandatu do sprawowania władzy:

  • Parlament Europejski ma legitymizację bezpośrednią (demokratyczną) — jego skład wyłaniają sami obywatele Unii w powszechnych wyborach bezpośrednich. Posłowie odpowiadają więc bezpośrednio przed wyborcami.
  • Trybunał Sprawiedliwości UE i Komisja Europejska mają legitymizację pośrednią — ich członkowie są mianowani / desygnowani przez państwa członkowskie (a skład Komisji dodatkowo zatwierdza Parlament). Obywatele nie mają na ich obsadę bezpośredniego wpływu.

Ta różnica jest jednym z argumentów w dyskusji o tzw. deficycie demokratycznym w Unii Europejskiej.

Typowy błąd / pułapka

W 17.1 nie wpisuj „Rada Europejska” ani „Rada Unii Europejskiej” zamiast Komisji. Rozstrzyga zwrot „nadzoruje stosowanie prawa Unii” i „wykonuje budżet” — to opis Komisji Europejskiej, zwanej strażniczką traktatów. Rada UE współtworzy prawo, ale go nie nadzoruje.

Uwaga na trzy podobne nazwy: Rada Europejska (szefowie państw i rządów, wyznacza kierunki polityczne), Rada Unii Europejskiej (ministrowie, współprawodawca) i Rada Europy (organizacja spoza UE, ochrona praw człowieka, Strasburg).

Nie myl TSUE z ETPC. Trybunał Sprawiedliwości UE (Luksemburg) orzeka o prawie unijnym; Europejski Trybunał Praw Człowieka (Strasburg) — o naruszeniach Konwencji Rady Europy.

W 17.2 pokaż różnicę, a nie trzy osobne opisy. Przykładowa odpowiedź CKE jest krótka: na skład instytucji 1. obywatele mają bezpośredni wpływ (wybierają posłów w wyborach powszechnych i bezpośrednich), a w przypadku instytucji 2. i 3. jest inaczej. Wystarczy więc zestawić wybór bezpośredni z obsadą przez państwa członkowskie.

Legitymizacja to nie to samo co kompetencje. Pytanie nie dotyczy tego, co dana instytucja robi, tylko skąd czerpie prawo do działania.

W 17.1 progi są ostre: trzy nazwy = 2 pkt, dwie = 1 pkt, jedna = 0 pkt. Nie warto zostawiać pustego pola — nawet niepewna odpowiedź nic nie kosztuje.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 17 — WOS 2023, poziom rozszerzony, arkusz CKE
Fragment arkusza CKE MWOP-R0-100-2305 — zadanie 17. Na podstawie: CKE, matura maj 2023, WOS PR Oryginalny PDF CKE, str. 21

Instytucje Unii Europejskiej — ściąga

InstytucjaSkładKadencjaGłówna rolaSiedziba
Parlament Europejskiposłowie wybierani bezpośrednio5 latprawodawstwo i budżet (z Radą), kontrolaStrasburg / Bruksela
Rada Europejskaszefowie państw i rządów + przewodniczący + szef KE—wyznacza kierunki polityczneBruksela
Rada Unii Europejskiejministrowie państw członkowskichrotacyjna prezydencjawspółprawodawca z PEBruksela
Komisja Europejskapo jednym komisarzu z państwa5 latinicjatywa ustawodawcza, nadzór, wykonanie budżetuBruksela
TSUEsędziowie + rzecznicy generalni6 latwykładnia i stosowanie prawa UELuksemburg
Trybunał Obrachunkowypo jednym członku z państwa6 latkontrola finansów UELuksemburg
Europejski Bank Centralnyzarząd + rada prezesów8 lat (zarząd)polityka pieniężna strefy euroFrankfurt

Legitymizacja bezpośrednia i pośrednia

TypSkąd mandatInstytucje UE
bezpośredniaod obywateli, w wyborachParlament Europejski
pośredniaprzez organy pochodzące z wyborówKomisja, Rada, TSUE, EBC

Deficyt demokratyczny — argumenty w sporze:

ZarzutOdpowiedź
Komisja nie pochodzi z wyborówjest zatwierdzana i może być odwołana przez wybrany Parlament
decyzje zapadają za daleko od obywatelaobowiązuje zasada pomocniczości (art. 5 TUE)
niska frekwencja w wyborach do PErosną kompetencje PE (zwykła procedura ustawodawcza)
brak europejskiej debaty publicznejsystem Spitzenkandidaten, europejska inicjatywa obywatelska (1 mln podpisów)

Kto ma inicjatywę ustawodawczą w UE

Co do zasady Komisja Europejska (traktaty przewidują nieliczne wyjątki). Parlament i Rada mogą zwrócić się do Komisji do przedłożenia projektu. Obywatele mogą skorzystać z europejskiej inicjatywy obywatelskiej (milion podpisów z co najmniej 7 państw), która również jest wezwaniem skierowanym do Komisji, a nie samodzielnym projektem.

Punktacja CKE

  • 17.1. 2 pkt — trzy poprawne nazwy; 1 pkt — dwie nazwy; 0 pkt — inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
  • 17.2. 1 pkt — sformułowanie poprawnej różnicy (przykładowa odpowiedź CKE: na skład instytucji 1. obywatele mają bezpośredni wpływ — członków Parlamentu Europejskiego wybierają w wyborach powszechnych i bezpośrednich; inaczej jest z instytucjami 2. i 3.).
  • Razem: 3 pkt.

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „instytucje Unii Europejskiej, Parlament Europejski, Trybunal Sprawiedliwosci UE, Komisja Europejska, legitymizacja wladzy” zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl