Zadanie 20
Matura z WOS-u, maj 2023, poziom rozszerzony
Wymaganie: (ZR) XI. System prawa w Rzeczypospolitej Polskiej — sądownictwo powszechne, właściwość rzeczowa i miejscowa sądów, elementy pisma procesowego. (ZP) V. Prawo w RP — zadatek i zaliczka, umowa przedwstępna. IV. Komunikowanie i metodologia badań społecznych — redagowanie pisma o charakterze formalnym.
Treść zadania
Opis sprawy. Beata Jaskólska (ul. Polna 20a, 80-768 Gdańsk) zawarła 19 maja 2019 r. w Warszawie umowę przedwstępną z Janiną Wróbel (ul. Myszkowska 100/12, 03-553 Warszawa) na zakup mieszkania wartego 600 tys. zł. Beata wpłaciła wstępnie 60 tys. zł: 20 tys. tytułem zaliczki i 40 tys. tytułem zadatku. Umowa nie zawierała odmiennych postanowień o zadatku.
Do zawarcia umowy nie doszło z przyczyn leżących po stronie Janiny Wróbel. Beata otrzymała 23 września 2019 r. zwrot zaliczki. Zadatku nie odzyskała; 27 grudnia 2019 r. wysłała bezskuteczne przedsądowe wezwanie do zapłaty.
Właściwość terytorialna sądów: Gdańsk, ul. Polna — SR Gdańsk-Południe i SO w Gdańsku. Warszawa, ul. Myszkowska — SR dla Warszawy Pragi-Północ i SO Warszawa-Praga (ul. Poligonowa 3, 04-051 Warszawa).
Przepisy prawa materialnego (k.c.): Art. 394 § 1. W braku odmiennego zastrzeżenia […] zadatek dany przy zawarciu umowy ma to znaczenie, że w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron druga strona może […] od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować, a jeżeli sama go dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej.
Przepisy prawa procesowego (k.p.c.): Art. 17. Do właściwości sądów okręgowych należą sprawy o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa 75 000 zł. Art. 27 § 1. Powództwo wytacza się przed sąd, w którego okręgu pozwany ma miejsce zamieszkania.
Polecenie. Napisz — jako Beata Jaskólska — pozew związany ze zwrotem zadatku. Zachowaj formalny charakter pisma. Przedmiotem żądania uczyń maksymalną sumę. Sformułuj krótkie uzasadnienie, odnosząc się do przepisów prawa materialnego.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Kluczowe ustalenia przed napisaniem pozwu:
- Kwota żądania: zadatek 40 000 zł, a art. 394 § 1 k.c. pozwala żądać sumy dwukrotnie wyższej → 80 000 zł.
- Rodzaj sądu: wartość przedmiotu sporu 80 000 zł przewyższa 75 000 zł → sąd okręgowy (art. 17 pkt 4 k.p.c.).
- Który sąd okręgowy: według miejsca zamieszkania pozwanej (art. 27 § 1 k.p.c.) — Janina Wróbel mieszka na warszawskiej Pradze → Sąd Okręgowy Warszawa-Praga, ul. Poligonowa 3.
Wzór pozwu:
Warszawa, 20 marca 2020 r.
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga
Wydział Cywilny
ul. Poligonowa 3, 04-051 WarszawaPowódka: Beata Jaskólska, ul. Polna 20a, 80-768 Gdańsk
Pozwana: Janina Wróbel, ul. Myszkowska 100/12, 03-553 WarszawaPOZEW O ZAPŁATĘ
Wartość przedmiotu sporu: 80 000 zł (osiemdziesiąt tysięcy złotych)
W imieniu własnym wnoszę o:
- zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kwoty 80 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie,
- przeprowadzenie rozprawy również w nieobecności powódki,
- zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kosztów procesu według norm przepisanych.
Uzasadnienie
19 maja 2019 r. powódka zawarła z pozwaną umowę przedwstępną sprzedaży mieszkania położonego przy ul. Myszkowskiej 100/12 w Warszawie, o wartości 600 000 zł. Przy zawarciu umowy powódka zapłaciła pozwanej 60 000 zł, z czego 40 000 zł tytułem zadatku.
Do zawarcia umowy przyrzeczonej nie doszło z przyczyn leżących wyłącznie po stronie pozwanej. Zaliczka w kwocie 20 000 zł została powódce zwrócona 23 września 2019 r., natomiast zadatku pozwana nie zwróciła. Wysłane 27 grudnia 2019 r. przedsądowe wezwanie do zapłaty pozostało bez odpowiedzi.
Zgodnie z art. 394 § 1 Kodeksu cywilnego, w braku odmiennego zastrzeżenia umownego, w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron druga strona może od umowy odstąpić, a jeżeli sama dała zadatek — żądać sumy dwukrotnie wyższej. Umowa stron nie zawierała odmiennych postanowień dotyczących zadatku, wobec czego powódce przysługuje roszczenie o zapłatę 2 × 40 000 zł = 80 000 zł.
Wobec powyższego wniesienie pozwu jest konieczne i uzasadnione.
Beata Jaskólska
Największa pułapka: żądanie 40 000 zł zamiast 80 000 zł. Polecenie mówi wprost „przedmiotem żądania uczyń maksymalną sumę", a art. 394 § 1 k.c. daje prawo do sumy dwukrotnie wyższej niż wpłacony zadatek. Zaniżenie kwoty psuje nie tylko żądanie, ale i wybór sądu.
Druga pułapka wynika z pierwszej: sąd rejonowy zamiast okręgowego. Przy żądaniu 40 000 zł właściwy byłby sąd rejonowy; przy 80 000 zł — okręgowy (próg to 75 000 zł). Jeden błąd pociąga za sobą drugi.
Trzecia: sąd w Gdańsku zamiast w Warszawie. Art. 27 § 1 k.p.c. wskazuje sąd według miejsca zamieszkania pozwanego, nie powoda. Powódka mieszka w Gdańsku, ale pozywa do sądu warszawskiego.
Nie doliczaj zaliczki do żądania. Zaliczka (20 000 zł) została już zwrócona 23 września 2019 r. Żądanie 100 000 zł albo 120 000 zł to błąd merytoryczny.
Zaliczka to nie zadatek. Zaliczka podlega zwrotowi w kwocie nominalnej niezależnie od tego, kto ponosi winę. Zadatek działa jak odszkodowanie ryczałtowe: przepada, gdy winę ponosi ten, kto go dał, i wraca w podwójnej wysokości, gdy winna jest druga strona.
Nie zapomnij o elementach formalnych. CKE punktuje osobno kategorię „oznaczenie stron, sądu, wydziału, nazwy pisma i wartości sporu" oraz konstrukcję pisma — datę i podpis. Świetne uzasadnienie bez nagłówka i podpisu traci punkty.
Treść zadania (CKE)
Zadatek a zaliczka — tabela rozstrzygająca
| Sytuacja | Zadatek | Zaliczka |
|---|---|---|
| umowa wykonana | zaliczany na poczet ceny | zaliczany na poczet ceny |
| winę ponosi dający zadatek | przepada na rzecz drugiej strony | zwracana w całości |
| winę ponosi biorący zadatek | zwrot w podwójnej wysokości | zwracana w całości |
| rozwiązanie umowy za zgodą stron | zwrot pojedynczy | zwrot w całości |
| nikt nie ponosi winy | zwrot pojedynczy | zwrot w całości |
Podstawa: art. 394 k.c. W tej sprawie winę ponosi pozwana (biorąca zadatek), więc powódce należy się 2 × 40 000 = 80 000 zł.
Który sąd jest właściwy — dwa niezależne pytania
1. Właściwość rzeczowa (jaki szczebel?):
| Wartość przedmiotu sporu | Sąd |
|---|---|
| do 75 000 zł | sąd rejonowy |
| powyżej 75 000 zł | sąd okręgowy |
Niezależnie od kwoty do sądów okręgowych należą m.in. sprawy o prawa niemajątkowe, o ochronę praw autorskich, o rozwód i separację.
2. Właściwość miejscowa (który konkretnie?):
Zasada ogólna z art. 27 § 1 k.p.c. — sąd miejsca zamieszkania pozwanego (actor sequitur forum rei: powód idzie za sądem pozwanego).
Elementy pozwu — lista kontrolna
| Element | Uwaga |
|---|---|
| miejscowość i data | prawy górny róg |
| oznaczenie sądu (z wydziałem i adresem) | tu: SO Warszawa-Praga, Wydział Cywilny |
| oznaczenie stron — powód i pozwany z adresami | powódka z Gdańska, pozwana z Warszawy |
| nazwa pisma | „Pozew o zapłatę” |
| wartość przedmiotu sporu | 80 000 zł — decyduje o właściwości i opłacie |
| żądanie (petitum) | zasądzenie kwoty + odsetki + koszty procesu |
| uzasadnienie | fakty + podstawa prawna |
| podpis | powódki |
| załączniki | odpis pozwu, umowa, dowód wpłaty, wezwanie do zapłaty |
Jak zbudować uzasadnienie w trzech ruchach
- Fakty — co się stało i kiedy (umowa, wpłata, brak realizacji, zwrot zaliczki, wezwanie).
- Podstawa prawna — przywołanie konkretnego przepisu (art. 394 § 1 k.c.) i jego treści.
- Wniosek — podstawienie faktów pod przepis i wyliczenie kwoty.
Ta trójdzielna struktura odpowiada dokładnie temu, czego CKE szuka w kategorii „właściwie sformułowane żądanie i uzasadnienie”.
Punktacja CKE
Ocena według dwóch kategorii elementów składowych plus konstrukcja pisma:
- oznaczenie stron, sądu, wydziału, nazwy pisma i wartości sporu,
- właściwie sformułowane żądanie i uzasadnienie,
- konstrukcja: rozplanowanie pisma wraz z datą i podpisem powódki.
- 5 pkt — obie kategorie w pełni + właściwa konstrukcja.
- 4 pkt — obie kategorie w pełni albo jedna w pełni i jedna częściowo + właściwa konstrukcja.
- 3 pkt — jedna kategoria w pełni i jedna częściowo.
- 2 pkt — obie częściowo albo jedna w pełni.
- 1 pkt — jedna kategoria częściowo.
- Razem: 5 pkt.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „pozew o zaplate, zadatek i zaliczka, wlasciwosc sadu, postepowanie cywilne, pismo procesowe" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl