m Matura-Online.pl Rozwiązania zadań maturalnych
MWOP-R0-100-2305 • Otwarte krótkie • 2 pkt • Trudność: ★★★★☆

Zadanie 18

Matura z WOS-u, maj 2023, poziom rozszerzony

Wymaganie:

Zad. 18.1: (ZR) I. Wiedza i rozumienie. 7) Zdający analizuje współczesny ład międzynarodowy […]; 8) wykorzystuje swą wiedzę do rozumienia zjawisk społeczno-politycznych, także w perspektywie globalnej i ze wskazaniem na globalne współzależności. (ZP) II. Wykorzystanie i tworzenie informacji. 2) […] czytanie ze zrozumieniem tekstów publicystycznych […]. (ZR) V. Państwo, myśl polityczna i demokratyzacja. 2) Zdający charakteryzuje atrybuty państwa jako organizacji politycznej (terytorialność, przymusowość, suwerenność zewnętrzna i wewnętrzna); przedstawia cechy władzy państwowej. (ZR) XIII. Ład międzynarodowy. 7) Zdający wyjaśnia problem separatyzmów i odnosi go do prawa międzynarodowego […]; 10) przedstawia konflikty międzynarodowe i etniczne w XXI wieku na obszarze […] Dalekiego Wschodu; lokalizuje je i wyjaśnia ich […] konsekwencje. Zad. 18.2: (ZR) I. 7) […]. (ZR) XIII. 7) […]. (ZP) VII. Współczesne stosunki międzynarodowe. 4) Zdający przedstawia konflikty etniczne na obszarze państw członkowskich Unii Europejskiej; lokalizuje je, wyjaśnia ich […] konsekwencje.

Treść zadania

O Republice Chińskiej na Tajwanie: „Pełniąca […] funkcję [prezydenta] od 2016 r., Tsai Ing-wen[,] jest przeciwna zbliżeniu z ChRL, a wśród członków jej ugrupowania (Demokratycznej Partii Postępowej) są zwolennicy proklamowania niepodległego państwa tajwańskiego. Formalnie rzecz biorąc, od 1949 r. do dziś na Tajwanie mamy bowiem do czynienia z Republiką Chińską […]. Dziś to Republika Chińska nie jest uznawana przez większość państw świata — choć równocześnie wiele z nich utrzymuje z Tajwanem relacje. Ale poniżej poziomu oficjalnego uznania, by nie drażnić Pekinu. Ten traktuje bowiem wyspę jako zbuntowaną prowincję […]”. (P. Bernardyn, Tajwański ból głowy, „Tygodnik Powszechny” 2021, nr 26 (3755), s. 40)

18.1. (0–1) Odnosząc się do cech państwa, sformułuj argument i kontrargument do tezy: Organizm polityczny, którego nazwę podkreślono w tekście, jest państwem.

18.2. (0–1) Terytorium, które ma podobny jak Tajwan status w prawie międzynarodowym, to:A. Cypr Północny ·B. Korea Południowa ·C. Sudan Południowy ·D. Macedonia Północna

Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

18.1. (przykładowa odpowiedź)

Argument (za tezą): Republika Chińska na Tajwanie spełnia trzy klasyczne wymogi konieczne do uznania jej za państwo: ma odrębne terytorium, ludność oraz władzę sprawującą kontrolę nad tym terytorium.

Kontrargument (przeciw tezie): Republika Chińska nie jest formalnie uznawana przez większość państw świata, w tym przez Chińską Republikę Ludową, która traktuje wyspę jako zbuntowaną prowincję.

18.2. A — Cypr Północny (klucz CKE).

Turecka Republika Cypru Północnego, podobnie jak Tajwan, faktycznie funkcjonuje jak państwo (ma terytorium, ludność, władzę), ale nie jest uznawana przez społeczność międzynarodową — z wyjątkiem Turcji.

Typowy błąd / pułapka

W 18.1 nie podawaj dwóch argumentów zamiast pary argument–kontrargument. Polecenie wymaga zdania za tezą i zdania przeciw niej — obu naraz, bo punkt przyznaje się łącznie.

Polecenie wprost każe „odnieść się do cech państwa”. Argument w rodzaju „Tajwan ma silną gospodarkę” albo „jest demokracją” nie odnosi się do cech państwa. W przykładowej odpowiedzi CKE argument opiera się na terytorium, ludności i władzy (albo na tym, że władze Tajwanu uznają rządzone terytorium za Republikę Chińską), a kontrargument — na braku formalnego uznania przez większość państw świata.

W 18.2 kusi odpowiedź C (Sudan Południowy). Sudan Południowy jest uznanym członkiem ONZ od 2011 r. — jego status jest w pełni normalny. Korea Południowa (B) i Macedonia Północna (D) także są uznanymi członkami ONZ; ta ostatnia miała jedynie spór o nazwę z Grecją, rozwiązany porozumieniem z Prespy (2018), co nie jest tym samym co brak uznania.

Nie myl braku uznania z brakiem relacji. Tekst wprost mówi, że wiele państw utrzymuje z Tajwanem stosunki „poniżej poziomu oficjalnego uznania” — przez biura przedstawicielskie zamiast ambasad. Uznanie jest aktem politycznym i prawnym, nie warunkiem współpracy gospodarczej.

Uwaga na kierunek historii. Do 1971 r. to Republika Chińska (Tajwan) reprezentowała Chiny w ONZ, w tym w Radzie Bezpieczeństwa. Rezolucja 2758 Zgromadzenia Ogólnego przeniosła to miejsce na ChRL — i od tego momentu Tajwan stopniowo tracił uznanie kolejnych państw.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 18 — WOS 2023, poziom rozszerzony, arkusz CKE
Fragment arkusza CKE MWOP-R0-100-2305 — zadanie 18. Na podstawie: CKE, matura maj 2023, WOS PR Oryginalny PDF CKE, str. 22

Cechy państwa — konwencja z Montevideo (1933)

CechaCzy Tajwan ją spełnia
stała ludność✔ ok. 23 mln mieszkańców
określone terytorium✔ wyspa Tajwan i wyspy przyległe
rząd (władza suwerenna)✔ prezydent, parlament, armia, waluta
zdolność do utrzymywania stosunków z innymi państwamisporne — Tajwan utrzymuje relacje z wieloma państwami, ale w większości poniżej poziomu oficjalnego uznania

Trzy pierwsze cechy to klasyczna triada z teorii Georga Jellinka. Osobną kwestią jest uznanie międzynarodowe: według teorii deklaratywnej uznanie tylko potwierdza istniejący stan; według teorii konstytutywnej dopiero ono czyni państwo państwem.

Państwa nieuznawane lub uznawane częściowo

TerytoriumKto uznajeKontekst
Tajwan (Republika Chińska)nieliczne państwaspór z ChRL od 1949 r.
Turecka Republika Cypru Północnegotylko Turcjapodział Cypru od 1974 r.
Kosowoczęść państw (nie: Serbia, Rosja, Chiny)ogłoszenie niepodległości 2008
Abchazja, Osetia PołudniowaRosja i kilka państwodłączone od Gruzji
Naddniestrzeżadne państwo członkowskie ONZodłączone od Mołdawii
Palestynawiększość państw członkowskich ONZ; państwo-obserwator w ONZkonflikt bliskowschodni

Uznanie państwa a uznanie rządu

RodzajCzego dotyczy
uznanie państwapowstania nowego podmiotu prawa międzynarodowego
uznanie rządulegalności władzy w istniejącym państwie
de iurepełne, formalne, trwałe
de factoograniczone, tymczasowe, bez nawiązania pełnych stosunków

Relacje wielu państw z Tajwanem mają charakter faktyczny — funkcjonują biura gospodarcze i kulturalne zamiast ambasad.

Punktacja CKE

  • 18.1. 1 pkt — sformułowanie poprawnego argumentu i poprawnego kontrargumentu.
  • 18.2. 1 pkt — odpowiedź A.
  • Razem: 2 pkt.

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „cechy panstwa, uznanie miedzynarodowe, Tajwan, panstwa nieuznawane, Cypr Polnocny” zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl