Zadanie 4
Matura z WOS-u, maj 2023, poziom rozszerzony
Wymaganie: (ZR) VI. Społeczeństwo obywatelskie — organizacje pozarządowe, działalność pożytku publicznego, formy wsparcia sektora obywatelskiego. (ZP) II. Wykorzystanie i tworzenie informacji — analiza materiału ikonograficznego. Socjalizacja pierwotna i wtórna.
Treść zadania
Plakat. Kampania stowarzyszenia Sapere Aude o Funduszu Inicjatyw Obywatelskich (FIO): „Fundusz Inicjatyw Obywatelskich (FIO) to rządowy program dotacyjny dla organizacji pozarządowych […]. Dotację można otrzymać na projekt społeczny. Zakres możliwych do zrealizowania działań obejmuje wszystkie obszary działalności pożytku publicznego." Plakat zachęca do udziału w wyborach.
4.1. (0–1) Przedstaw korzyści — dla każdej z podanych kategorii osób — wynikające z realizacji kampanii, której elementem był przedstawiony plakat: dla twórców kampanii i dla docelowych odbiorców.
4.2. (0–1) Oceń prawdziwość stwierdzeń (P/F):
- Cel kampanii, której elementem był przedstawiony plakat, dotyczy partycypacji wyborczej.
- Przedstawiony plakat można potraktować jako jeden z instrumentów socjalizacji wtórnej jego odbiorców.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
4.1.
Korzyść dla twórców kampanii (stowarzyszenia Sapere Aude) — jedna z poniższych:
- realizacja celów statutowych stowarzyszenia i zaspokojenie przez jego członków potrzeb wyższego rzędu (samorealizacji, uznania),
- promocja stowarzyszenia i wzmocnienie jego pozycji w środowisku lokalnym,
- korzyści finansowe — pozyskanie dotacji z FIO na kolejne działania.
Korzyść dla docelowych odbiorców kampanii — jedna z poniższych:
- wzrost świadomości dotyczącej wyborów i znaczenia własnego głosu,
- aktywizacja społeczna — wzrost zaangażowania obywatelskiego, chęć włączenia się w działania organizacji pozarządowych.
4.2. PP
- P — plakat zachęca do udziału w wyborach, a więc dotyczy partycypacji wyborczej, czyli jednej z form uczestnictwa obywateli w życiu politycznym.
- P — socjalizacja wtórna to uczenie się ról i norm poza rodziną, przez instytucje, media i organizacje. Kampania społeczna prowadzona przez stowarzyszenie i kierowana do dorosłych odbiorców jest właśnie takim instrumentem.
W 4.1 trzeba podać dwie różne korzyści, po jednej dla każdej kategorii. Napisanie dwóch korzyści dla odbiorców (albo tej samej korzyści dwa razy innymi słowami) nie daje punktu. Punkt przyznaje się łącznie za obie, więc jedna trafna i jedna chybiona to zero.
Korzyść dla twórców to nie to samo, co cel kampanii. „Chcą zwiększyć frekwencję wyborczą" opisuje cel, a nie korzyść, jaką odnosi organizacja. Korzyścią jest promocja, dotacja albo realizacja celów statutowych.
W 4.2 stwierdzenie 2. bywa uznawane za fałszywe, bo „socjalizacja to sprawa dzieci". To błąd: socjalizacja pierwotna rzeczywiście dotyczy dziecka i rodziny, ale wtórna trwa całe życie i dokonuje się przez szkołę, pracę, media, organizacje pozarządowe i kampanie społeczne.
Nie myl partycypacji wyborczej z partycypacją społeczną. Wyborcza to udział w głosowaniu; społeczna (obywatelska) to szerszy udział w życiu zbiorowości — wolontariat, konsultacje, petycje. Plakat dotyczy pierwszej, ale kampania jako całość promuje też drugą.
FIO to program rządowy, ale beneficjentami są organizacje pozarządowe. Zdarza się błąd polegający na uznaniu FIO za organizację pozarządową — to fundusz dotacyjny administrowany przez Narodowy Instytut Wolności, czyli instytucję państwową.
Treść zadania (CKE)
Socjalizacja pierwotna i wtórna
| Cecha | Pierwotna | Wtórna |
|---|---|---|
| kiedy | wczesne dzieciństwo | całe dalsze życie |
| kto socjalizuje | rodzina, najbliżsi | szkoła, praca, media, organizacje, kampanie |
| co przekazuje | język, podstawowe normy, tożsamość | role zawodowe, społeczne, obywatelskie |
| więź | emocjonalna | głównie rzeczowa, instytucjonalna |
Kampania społeczna to podręcznikowy instrument socjalizacji wtórnej: uczy dorosłych odbiorców roli obywatela — tego, że warto głosować i angażować się w sprawy wspólnoty.
Fundusz Inicjatyw Obywatelskich — jak to działa
| Element | Kto / co |
|---|---|
| źródło środków | budżet państwa (program rządowy) |
| operator | Narodowy Instytut Wolności — Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego |
| beneficjenci | organizacje pozarządowe (stowarzyszenia, fundacje) |
| przedmiot dotacji | projekty w obszarach działalności pożytku publicznego |
To ważny przykład na egzaminie: państwo nie zastępuje sektora obywatelskiego, tylko go finansuje, zostawiając realizację organizacjom. Ta zasada nosi nazwę pomocniczości (subsydiarności) i jest zapisana we wstępie do Konstytucji RP.
Formy partycypacji obywatelskiej
| Forma | Przykłady |
|---|---|
| wyborcza | głosowanie w wyborach i referendach |
| polityczna pozawyborcza | członkostwo w partii, kontakt z posłem, demonstracja |
| społeczna | wolontariat, członkostwo w NGO, zbiórki |
| obywatelska w administracji | konsultacje społeczne, budżet obywatelski, petycje, inicjatywa uchwałodawcza |
Punktacja CKE
- 4.1. 1 pkt — poprawne przedstawienie obu korzyści (dla twórców i dla odbiorców).
- 4.2. 1 pkt — poprawna ocena obu stwierdzeń (PP).
- Razem: 2 pkt.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „organizacje pozarzadowe, Fundusz Inicjatyw Obywatelskich, kampania spoleczna, socjalizacja wtorna, partycypacja wyborcza" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl