Zadanie 4
Matura z WOS-u, maj 2023, poziom rozszerzony
Wymaganie: Zad. 4.1: (ZR) I. Wiedza i rozumienie. 2) Zdający analizuje […] zachowania społeczno-polityczne oraz działania w ramach społeczeństwa obywatelskiego. (ZP) II. Wykorzystanie i tworzenie informacji. 2) […] czytanie ze zrozumieniem tekstów […] oraz interpretacja innych źródeł […]. (ZR) III. Rozumienie siebie oraz rozpoznawanie i rozwiązywanie problemów. 4) Zdający dostrzega perspektywy różnych uczestników życia publicznego. (ZR) VI. Społeczeństwo obywatelskie i kultura polityczna. 13) Zdający określa cechy kampanii społecznych; podaje cele i zadania wybranej kampanii społecznej oraz analizuje jej przebieg i ocenia efektywność. (SP) IX. Udział obywateli w życiu publicznym – społeczeństwo obywatelskie. 2) Zdający przedstawia cele i formy działań organizacji pozarządowych […].
Zad. 4.2: (ZR) I. 2) […]. (ZP) II. 2) […] interpretacja innych źródeł […]. (ZR) VI. 13) […] podaje cele i zadania wybranej kampanii społecznej […]. (ZP) I. Człowiek i społeczeństwo. 8) Zdający wyjaśnia charakter procesu socjalizacji […].
Treść zadania
O FIO i wykorzystaniu jego środków — plakat kampanii stowarzyszenia Sapere Aude. Informacja: „Fundusz Inicjatyw Obywatelskich (FIO) to rządowy program dotacyjny dla organizacji pozarządowych […]. Dotację można otrzymać na projekt społeczny. Zakres możliwych do zrealizowania działań obejmuje wszystkie obszary działalności pożytku publicznego”. Plakat (z logo FIO i Sapere Aude, rysunek strusia z głową w piasku): „Nie bądź struś — nie chowaj głowy w piasek. Idź na wybory!”.
4.1. (0–1) Przedstaw korzyści — dla każdej z podanych kategorii osób — wynikające z realizacji kampanii, której elementem był przedstawiony plakat: dla twórców kampanii i dla docelowych odbiorców.
4.2. (0–1) Oceń prawdziwość stwierdzeń (P/F):
- Cel kampanii, której elementem był przedstawiony plakat, dotyczy partycypacji wyborczej.
- Przedstawiony plakat można potraktować jako jeden z instrumentów socjalizacji wtórnej jego odbiorców.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
4.1.
Wystarczy po jednej korzyści dla każdej kategorii. Typy przykładowych odpowiedzi z zasad oceniania CKE (akceptowane są też inne merytorycznie poprawne):
Korzyść dla twórców kampanii (stowarzyszenia Sapere Aude):
- dzięki kampanii członkowie stowarzyszenia mogą realizować potrzeby wyższego rzędu i/lub osiągać cele stowarzyszenia,
- promocja stowarzyszenia, wzmocnienie jego pozycji,
- korzyści finansowe dla stowarzyszenia.
Korzyść dla docelowych odbiorców kampanii:
- wzrost świadomości dotyczącej wyborów,
- aktywizacja społeczna — wzrost zaangażowania obywatelskiego.
4.2. PP
- P — plakat zachęca do udziału w wyborach, a więc dotyczy partycypacji wyborczej, czyli jednej z form uczestnictwa obywateli w życiu politycznym.
- P — socjalizacja wtórna to uczenie się ról i norm poza rodziną, przez instytucje, media i organizacje. Kampania społeczna prowadzona przez stowarzyszenie i kierowana do dorosłych odbiorców jest właśnie takim instrumentem.
W 4.1 trzeba podać dwie różne korzyści, po jednej dla każdej kategorii. Napisanie dwóch korzyści dla odbiorców (albo tej samej korzyści dwa razy innymi słowami) nie daje punktu. Punkt przyznaje się łącznie za obie, więc jedna trafna i jedna chybiona to zero.
Korzyść dla twórców musi dotyczyć stowarzyszenia, a nie odbiorców. Wzrost świadomości wyborców to korzyść dla odbiorców; dla twórców w zasadach oceniania CKE podano m.in. osiąganie celów stowarzyszenia i realizację potrzeb wyższego rzędu jego członków, promocję stowarzyszenia albo korzyści finansowe.
W 4.2 nie odrzucaj stwierdzenia 2. z myślą, że „socjalizacja to sprawa dzieci”. To błąd: socjalizacja pierwotna rzeczywiście dotyczy dziecka i rodziny, ale wtórna trwa całe życie i dokonuje się przez szkołę, pracę, media, organizacje pozarządowe i kampanie społeczne.
Nie myl partycypacji wyborczej z partycypacją społeczną. Wyborcza to udział w głosowaniu; społeczna (obywatelska) to szerszy udział w życiu zbiorowości — wolontariat, konsultacje, petycje. Plakat („Idź na wybory!”) dotyczy pierwszej.
FIO to program rządowy, ale beneficjentami są organizacje pozarządowe. Nie uznawaj FIO za organizację pozarządową — to program dotacyjny administrowany przez Narodowy Instytut Wolności, czyli instytucję państwową.
Treść zadania (CKE)
Socjalizacja pierwotna i wtórna
| Cecha | Pierwotna | Wtórna |
|---|---|---|
| kiedy | wczesne dzieciństwo | całe dalsze życie |
| kto socjalizuje | rodzina, najbliżsi | szkoła, praca, media, organizacje, kampanie |
| co przekazuje | język, podstawowe normy, tożsamość | role zawodowe, społeczne, obywatelskie |
| więź | emocjonalna | głównie rzeczowa, instytucjonalna |
Kampania społeczna może być instrumentem socjalizacji wtórnej: uczy odbiorców roli obywatela — w tym przypadku tego, że warto głosować (klucz CKE do 4.2: stwierdzenie 2. jest prawdziwe).
Fundusz Inicjatyw Obywatelskich — jak to działa
| Element | Kto / co |
|---|---|
| źródło środków | budżet państwa (program rządowy) |
| operator | Narodowy Instytut Wolności — Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego |
| beneficjenci | organizacje pozarządowe (stowarzyszenia, fundacje) |
| przedmiot dotacji | projekty w obszarach działalności pożytku publicznego |
Państwo nie zastępuje tu sektora obywatelskiego, tylko go finansuje, zostawiając realizację organizacjom. Można to wiązać z zasadą pomocniczości (subsydiarności), o której mowa we wstępie do Konstytucji RP („zasadzie pomocniczości umacniającej uprawnienia obywateli i ich wspólnot”).
Formy partycypacji obywatelskiej
| Forma | Przykłady |
|---|---|
| wyborcza | głosowanie w wyborach i referendach |
| polityczna pozawyborcza | członkostwo w partii, kontakt z posłem, demonstracja |
| społeczna | wolontariat, członkostwo w NGO, zbiórki |
| obywatelska w administracji | konsultacje społeczne, budżet obywatelski, petycje, inicjatywa uchwałodawcza |
Punktacja CKE
- 4.1. 1 pkt — poprawne przedstawienie obu korzyści (dla twórców i dla odbiorców).
- 4.2. 1 pkt — poprawna ocena obu stwierdzeń (PP).
- Razem: 2 pkt.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „organizacje pozarzadowe, Fundusz Inicjatyw Obywatelskich, kampania spoleczna, socjalizacja wtorna, zachecanie do glosowania” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl