m Matura-Online.pl Rozwiązania zadań maturalnych
MWOP-R0-100-2305 • Otwarte krótkie • 2 pkt • Trudność: ★★★☆☆

Zadanie 4

Matura z WOS-u, maj 2023, poziom rozszerzony

Wymaganie:

Zad. 4.1: (ZR) I. Wiedza i rozumienie. 2) Zdający analizuje […] zachowania społeczno-polityczne oraz działania w ramach społeczeństwa obywatelskiego. (ZP) II. Wykorzystanie i tworzenie informacji. 2) […] czytanie ze zrozumieniem tekstów […] oraz interpretacja innych źródeł […]. (ZR) III. Rozumienie siebie oraz rozpoznawanie i rozwiązywanie problemów. 4) Zdający dostrzega perspektywy różnych uczestników życia publicznego. (ZR) VI. Społeczeństwo obywatelskie i kultura polityczna. 13) Zdający określa cechy kampanii społecznych; podaje cele i zadania wybranej kampanii społecznej oraz analizuje jej przebieg i ocenia efektywność. (SP) IX. Udział obywateli w życiu publicznym – społeczeństwo obywatelskie. 2) Zdający przedstawia cele i formy działań organizacji pozarządowych […]. Zad. 4.2: (ZR) I. 2) […]. (ZP) II. 2) […] interpretacja innych źródeł […]. (ZR) VI. 13) […] podaje cele i zadania wybranej kampanii społecznej […]. (ZP) I. Człowiek i społeczeństwo. 8) Zdający wyjaśnia charakter procesu socjalizacji […].

Treść zadania

O FIO i wykorzystaniu jego środków — plakat kampanii stowarzyszenia Sapere Aude. Informacja: „Fundusz Inicjatyw Obywatelskich (FIO) to rządowy program dotacyjny dla organizacji pozarządowych […]. Dotację można otrzymać na projekt społeczny. Zakres możliwych do zrealizowania działań obejmuje wszystkie obszary działalności pożytku publicznego”. Plakat (z logo FIO i Sapere Aude, rysunek strusia z głową w piasku): „Nie bądź struś — nie chowaj głowy w piasek. Idź na wybory!”.

4.1. (0–1) Przedstaw korzyści — dla każdej z podanych kategorii osób — wynikające z realizacji kampanii, której elementem był przedstawiony plakat: dla twórców kampanii i dla docelowych odbiorców.

4.2. (0–1) Oceń prawdziwość stwierdzeń (P/F):

  1. Cel kampanii, której elementem był przedstawiony plakat, dotyczy partycypacji wyborczej.
  2. Przedstawiony plakat można potraktować jako jeden z instrumentów socjalizacji wtórnej jego odbiorców.
Informacja o Funduszu Inicjatyw Obywatelskich obok plakatu kampanii stowarzyszenia Sapere Aude: struś z głową w piasku i hasła „Nie bądź struś” oraz „Idź na wybory!”.
O FIO i wykorzystaniu jego środków – plakat kampanii Na podstawie: arkusz CKE MWOP-R0-100-2305 Oryginalny PDF CKE, str. 7

Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

4.1.

Wystarczy po jednej korzyści dla każdej kategorii. Typy przykładowych odpowiedzi z zasad oceniania CKE (akceptowane są też inne merytorycznie poprawne):

Korzyść dla twórców kampanii (stowarzyszenia Sapere Aude):

  • dzięki kampanii członkowie stowarzyszenia mogą realizować potrzeby wyższego rzędu i/lub osiągać cele stowarzyszenia,
  • promocja stowarzyszenia, wzmocnienie jego pozycji,
  • korzyści finansowe dla stowarzyszenia.

Korzyść dla docelowych odbiorców kampanii:

  • wzrost świadomości dotyczącej wyborów,
  • aktywizacja społeczna — wzrost zaangażowania obywatelskiego.

4.2. PP

  1. P — plakat zachęca do udziału w wyborach, a więc dotyczy partycypacji wyborczej, czyli jednej z form uczestnictwa obywateli w życiu politycznym.
  2. P — socjalizacja wtórna to uczenie się ról i norm poza rodziną, przez instytucje, media i organizacje. Kampania społeczna prowadzona przez stowarzyszenie i kierowana do dorosłych odbiorców jest właśnie takim instrumentem.
Typowy błąd / pułapka

W 4.1 trzeba podać dwie różne korzyści, po jednej dla każdej kategorii. Napisanie dwóch korzyści dla odbiorców (albo tej samej korzyści dwa razy innymi słowami) nie daje punktu. Punkt przyznaje się łącznie za obie, więc jedna trafna i jedna chybiona to zero.

Korzyść dla twórców musi dotyczyć stowarzyszenia, a nie odbiorców. Wzrost świadomości wyborców to korzyść dla odbiorców; dla twórców w zasadach oceniania CKE podano m.in. osiąganie celów stowarzyszenia i realizację potrzeb wyższego rzędu jego członków, promocję stowarzyszenia albo korzyści finansowe.

W 4.2 nie odrzucaj stwierdzenia 2. z myślą, że „socjalizacja to sprawa dzieci”. To błąd: socjalizacja pierwotna rzeczywiście dotyczy dziecka i rodziny, ale wtórna trwa całe życie i dokonuje się przez szkołę, pracę, media, organizacje pozarządowe i kampanie społeczne.

Nie myl partycypacji wyborczej z partycypacją społeczną. Wyborcza to udział w głosowaniu; społeczna (obywatelska) to szerszy udział w życiu zbiorowości — wolontariat, konsultacje, petycje. Plakat („Idź na wybory!”) dotyczy pierwszej.

FIO to program rządowy, ale beneficjentami są organizacje pozarządowe. Nie uznawaj FIO za organizację pozarządową — to program dotacyjny administrowany przez Narodowy Instytut Wolności, czyli instytucję państwową.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 4 — WOS 2023, poziom rozszerzony, arkusz CKE
Fragment arkusza CKE MWOP-R0-100-2305 — zadanie 4. Na podstawie: CKE, matura maj 2023, WOS PR Oryginalny PDF CKE, str. 7

Socjalizacja pierwotna i wtórna

CechaPierwotnaWtórna
kiedywczesne dzieciństwocałe dalsze życie
kto socjalizujerodzina, najbliżsiszkoła, praca, media, organizacje, kampanie
co przekazujejęzyk, podstawowe normy, tożsamośćrole zawodowe, społeczne, obywatelskie
więźemocjonalnagłównie rzeczowa, instytucjonalna

Kampania społeczna może być instrumentem socjalizacji wtórnej: uczy odbiorców roli obywatela — w tym przypadku tego, że warto głosować (klucz CKE do 4.2: stwierdzenie 2. jest prawdziwe).

Fundusz Inicjatyw Obywatelskich — jak to działa

ElementKto / co
źródło środkówbudżet państwa (program rządowy)
operatorNarodowy Instytut Wolności — Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego
beneficjenciorganizacje pozarządowe (stowarzyszenia, fundacje)
przedmiot dotacjiprojekty w obszarach działalności pożytku publicznego

Państwo nie zastępuje tu sektora obywatelskiego, tylko go finansuje, zostawiając realizację organizacjom. Można to wiązać z zasadą pomocniczości (subsydiarności), o której mowa we wstępie do Konstytucji RP („zasadzie pomocniczości umacniającej uprawnienia obywateli i ich wspólnot”).

Formy partycypacji obywatelskiej

FormaPrzykłady
wyborczagłosowanie w wyborach i referendach
polityczna pozawyborczaczłonkostwo w partii, kontakt z posłem, demonstracja
społecznawolontariat, członkostwo w NGO, zbiórki
obywatelska w administracjikonsultacje społeczne, budżet obywatelski, petycje, inicjatywa uchwałodawcza

Punktacja CKE

  • 4.1. 1 pkt — poprawne przedstawienie obu korzyści (dla twórców i dla odbiorców).
  • 4.2. 1 pkt — poprawna ocena obu stwierdzeń (PP).
  • Razem: 2 pkt.

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „organizacje pozarzadowe, Fundusz Inicjatyw Obywatelskich, kampania spoleczna, socjalizacja wtorna, zachecanie do glosowania” zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl