Zadanie 16
Matura z WOS-u, maj 2023, poziom rozszerzony
Wymaganie: (ZR) XIV. Integracja europejska — Unia Europejska, strefa Schengen, swoboda przepływu osób. (ZP) VII. Współczesne stosunki międzynarodowe. II. Wykorzystanie i tworzenie informacji — praca z mapą polityczną Europy.
Treść zadania
Informacje o podróżach:
- Informacja 1. Angel jest obywatelem Hiszpanii. Chce odwiedzić przyjaciół w jednym z państw wyspiarskich Europy Zachodniej.
- Informacja 2. Anna jest obywatelką Polski pracującą w Brukseli. Wybiera się w podróż służbową do jednego z państw skandynawskich.
- Informacja 3. Henrik jest obywatelem Włoch. Wybiera się z wizytą do rodziny ojca mieszkającej w jednym z państw bałtyckich.
Do informacji dołączono fragment mapy politycznej Europy z zaznaczonymi numerami państw docelowych.
16.1. (0–2) Do każdej informacji dopisz nazwę państwa będącego celem podróży oraz określ, czy to państwo jest członkiem Unii Europejskiej (TAK / NIE).
16.2. (0–1) Wskaż osobę, która po przybyciu do państwa docelowego zostanie poddana regularnej kontroli granicznej. Odpowiedź uzasadnij.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
16.1.
| Informacja | Nazwa państwa | Członkostwo w UE |
|---|---|---|
| 1. | Irlandia (Republika Irlandii) | TAK |
| 2. | Norwegia (Królestwo Norwegii) | NIE |
| 3. | Estonia (Republika Estońska) | TAK |
16.2.
Rozstrzygnięcie: osoba z informacji nr 1. (Angel, podróżujący do Irlandii)
Uzasadnienie: Irlandia nie należy do strefy Schengen — mimo członkostwa w Unii Europejskiej zachowała kontrole graniczne (pozostaje we Wspólnym Obszarze Podróżowania z Wielką Brytanią). Podróżny przybywający tam z kontynentu jest więc poddawany regularnej kontroli granicznej.
Pozostałe dwa przypadki kontroli nie wymagają:
- Norwegia nie jest w UE, ale należy do strefy Schengen (na podstawie umowy stowarzyszeniowej) — Anna przekracza granicę bez kontroli,
- Estonia należy zarówno do UE, jak i do strefy Schengen — Henrik również nie podlega kontroli.
Największa pułapka tego zadania: UE i Schengen to dwa różne zbiory. Można być w UE i poza Schengen (Irlandia, Cypr) albo w Schengen i poza UE (Norwegia, Islandia, Szwajcaria, Liechtenstein). Odpowiedź na 16.2 wymaga rozdzielenia tych pojęć.
W 16.1 kusi wpisanie „Wielka Brytania" przy informacji 1. Zjednoczone Królestwo jest państwem wyspiarskim Europy Zachodniej, ale od 2020 r. nie należy do UE — a klucz wymaga „TAK". Rozstrzyga mapa: numer wskazuje Irlandię.
Przy informacji 2. kusi Szwecja albo Dania. Obie są w UE, więc odpowiedź brzmiałaby „TAK" — a klucz mówi „NIE". Państwem skandynawskim spoza UE jest Norwegia (podobnie jak Islandia, choć ta zwykle zaliczana jest do nordyckich, nie skandynawskich w sensie ścisłym).
„Państwa bałtyckie" to Litwa, Łotwa i Estonia — nie wszystkie państwa nad Bałtykiem. Polska, Niemcy czy Szwecja leżą nad Bałtykiem, ale nie są „państwami bałtyckimi" w przyjętym znaczeniu.
W 16.2 nie wystarczy wskazać numeru osoby. Trzeba podać powód — brak członkostwa w strefie Schengen, a nie „bo Irlandia to wyspa" ani „bo nie jest w UE" (jest).
Uwaga na progi punktowe w 16.1. 2 punkty wymagają trzech nazw i trzech poprawnych rozstrzygnięć o członkostwie. Same trzy nazwy (bez członkostwa) dają 1 punkt — warto więc najpierw pewnie wpisać nazwy.
Treść zadania (CKE)
UE, strefa Schengen, strefa euro — trzy różne zbiory
| Państwo | UE | Schengen | Euro |
|---|---|---|---|
| Irlandia | ✔ | ✘ | ✔ |
| Norwegia | ✘ | ✔ | ✘ |
| Estonia | ✔ | ✔ | ✔ |
| Szwajcaria | ✘ | ✔ | ✘ |
| Islandia | ✘ | ✔ | ✘ |
| Polska | ✔ | ✔ | ✘ |
| Dania | ✔ | ✔ | ✘ (klauzula opt-out) |
| Cypr | ✔ | ✔ (od 2025) | ✔ |
Pytania na maturze prawie zawsze grają na tym, że te trzy zbiory się nie pokrywają. Warto zapamiętać przynajmniej cztery wyjątki: Irlandia (UE bez Schengen), Norwegia, Islandia, Szwajcaria (Schengen bez UE).
Państwa według regionów — słownik pojęć z zadania
| Określenie | Które państwa |
|---|---|
| państwa bałtyckie | Litwa, Łotwa, Estonia |
| państwa skandynawskie | Norwegia, Szwecja (+ Dania w szerszym ujęciu) |
| państwa nordyckie | Skandynawia + Finlandia + Islandia |
| państwa wyspiarskie Europy Zach. | Irlandia, Wielka Brytania, Islandia, Malta |
| Beneluks | Belgia, Holandia, Luksemburg |
| Wyszehrad (V4) | Polska, Czechy, Słowacja, Węgry |
Strefa Schengen — co daje i jakie ma wyjątki
Układ z Schengen (1985) i konwencja wykonawcza (1990) znoszą kontrole na granicach wewnętrznych. W zamian:
- wzmocniona jest kontrola granic zewnętrznych,
- działa System Informacyjny Schengen (SIS) — wspólna baza danych,
- obowiązuje jednolita wiza Schengen dla obywateli państw trzecich.
Kontrole na granicach wewnętrznych mogą zostać czasowo przywrócone ze względu na bezpieczeństwo lub porządek publiczny — korzystano z tego m.in. w czasie pandemii COVID-19 i przy dużych szczytach międzynarodowych. To jednak wyjątek, a nie „regularna kontrola graniczna”, o którą pyta zadanie.
Polska weszła do strefy Schengen 21 grudnia 2007 r. (granice lądowe i morskie), a na lotniskach — od 30 marca 2008 r.
Punktacja CKE
- 16.1. 2 pkt — trzy nazwy państw i trzy poprawne rozstrzygnięcia o członkostwie w UE; 1 pkt — trzy poprawne nazwy albo dwie nazwy z poprawnym członkostwem.
- 16.2. 1 pkt — wskazanie osoby nr 1. wraz z uzasadnieniem: Irlandia nie należy do strefy Schengen.
- Razem: 3 pkt.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „Unia Europejska, strefa Schengen, geografia polityczna Europy, kontrola graniczna, Irlandia Norwegia Estonia" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl