m Matura-Online.pl Rozwiązania zadań maturalnych
MWOP-R0-100-2305 • Otwarte krótkie • 3 pkt • Trudność: ★★★★☆

Zadanie 16

Matura z WOS-u, maj 2023, poziom rozszerzony

Wymaganie:

Zad. 16.1: (ZR) I. Wiedza i rozumienie. 6) Zdający przedstawia podstawowe kwestie dotyczące stosunków międzynarodowych. (ZP) VII. Współczesne stosunki międzynarodowe. 8) […] lokalizuje jej [Unii Europejskiej] państwa członkowskie […]. (SP) XII. Sprawy międzynarodowe. 3) Zdający przedstawia podstawowe korzyści związane z obecnością Polski w Unii Europejskiej dla pracowników i osób podróżujących […]. Zad. 16.2: (ZR) I. 7) Zdający analizuje współczesny ład międzynarodowy i wyjaśnia rolę różnych podmiotów zaangażowanych w jego stabilność lub zmianę w jego funkcjonowaniu. (ZP) II. Wykorzystanie i tworzenie informacji. 1) […] wykorzystuje informacje na temat życia społecznego […]. (ZR) XIV. Integracja europejska. 9) Zdający przedstawia integrację w ramach Unii Europejskiej […]. (ZP) VII. Współczesne stosunki międzynarodowe. 8) […] przedstawia podstawowe obszary i zasady działania Unii Europejskiej; 9) przedstawia prawa obywatela Unii Europejskiej […].

Treść zadania

Informacje o podróżach:

  • Informacja 1. Angel jest obywatelem Hiszpanii. Chce odwiedzić przyjaciół w jednym z państw wyspiarskich Europy Zachodniej.
  • Informacja 2. Anna jest obywatelką Polski pracującą w Brukseli. Wybiera się w podróż służbową do jednego z państw skandynawskich.
  • Informacja 3. Henrik jest obywatelem Włoch. Wybiera się z wizytą do rodziny swego ojca mieszkającej w jednym z państw bałtyckich.

Do informacji dołączono fragment mapy politycznej Europy z zaznaczonymi numerami państw docelowych.

16.1. (0–2) Do każdej informacji dopisz nazwę państwa będącego celem podróży oraz określ, czy to państwo jest członkiem Unii Europejskiej (TAK / NIE).

16.2. (0–1) Wskaż osobę, która po przybyciu do państwa docelowego zostanie poddana regularnej kontroli granicznej. Odpowiedź uzasadnij.

Fragment mapy politycznej Europy z trzema liniami prowadzącymi do państw – celów podróży, oznaczonych numerami 1–3.
Fragment mapy politycznej Europy Na podstawie: arkusz CKE MWOP-R0-100-2305 Oryginalny PDF CKE, str. 20

Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

16.1. (zgodnie z zasadami oceniania CKE)

Informacja Nazwa państwa Członkostwo w UE
1. Irlandia (Republika Irlandii) TAK
2. Norwegia (Królestwo Norwegii) NIE
3. Estonia (Republika Estońska) TAK

16.2.

Rozstrzygnięcie: osoba z informacji nr 1. (Angel, podróżujący do Irlandii)

Uzasadnienie (jak w przykładowej odpowiedzi CKE): Irlandia nie należy do strefy Schengen — mimo członkostwa w Unii Europejskiej zachowała kontrole graniczne (pozostaje we Wspólnym Obszarze Podróżowania z Wielką Brytanią). Podróżny przybywający tam z kontynentu jest więc poddawany regularnej kontroli granicznej.

Pozostałe dwa przypadki kontroli nie wymagają:

  • Norwegia nie jest w UE, ale należy do strefy Schengen (na podstawie umowy stowarzyszeniowej) — Anna przekracza granicę bez kontroli,
  • Estonia należy zarówno do UE, jak i do strefy Schengen — Henrik również nie podlega kontroli.
Typowy błąd / pułapka

Największa pułapka tego zadania: UE i Schengen to dwa różne zbiory. Można być w UE i poza Schengen (Irlandia, Cypr) albo w Schengen i poza UE (Norwegia, Islandia, Szwajcaria, Liechtenstein). Odpowiedź na 16.2 wymaga rozdzielenia tych pojęć.

W 16.1 kusi wpisanie „Wielka Brytania” przy informacji 1. Zjednoczone Królestwo jest państwem wyspiarskim Europy Zachodniej, ale od 2020 r. nie należy do UE. Rozstrzyga mapa: numer 1 wskazuje Irlandię.

Przy informacji 2. kusi Szwecja albo Dania. Obie są w UE, a numer 2 na mapie wskazuje Norwegię (klucz: „NIE”). Państwem skandynawskim spoza UE jest Norwegia (podobnie jak Islandia, choć ta zwykle zaliczana jest do nordyckich, nie skandynawskich w sensie ścisłym).

„Państwa bałtyckie" to Litwa, Łotwa i Estonia — nie wszystkie państwa nad Bałtykiem. Polska, Niemcy czy Szwecja leżą nad Bałtykiem, ale nie są „państwami bałtyckimi" w przyjętym znaczeniu.

W 16.2 nie wystarczy wskazać numeru osoby. Trzeba podać powód — brak członkostwa w strefie Schengen, a nie „bo Irlandia to wyspa” ani „bo nie jest w UE” (jest).

Uwaga na progi punktowe w 16.1. 2 punkty wymagają trzech nazw i trzech poprawnych rozstrzygnięć o członkostwie. Same trzy nazwy (bez członkostwa) dają 1 punkt — warto więc najpierw pewnie wpisać nazwy.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 16 — WOS 2023, poziom rozszerzony, arkusz CKE
Fragment arkusza CKE MWOP-R0-100-2305 — zadanie 16. Na podstawie: CKE, matura maj 2023, WOS PR Oryginalny PDF CKE, str. 20

UE, strefa Schengen, strefa euro — trzy różne zbiory

PaństwoUESchengenEuro
Irlandia✔✘✔
Norwegia✘✔✘
Estonia✔✔✔
Szwajcaria✘✔✘
Islandia✘✔✘
Polska✔✔✘
Dania✔✔✘ (klauzula opt-out)
Cypr✔✘✔

Te trzy zbiory się nie pokrywają. Warto zapamiętać przynajmniej cztery wyjątki: Irlandia (UE bez Schengen), Norwegia, Islandia, Szwajcaria (Schengen bez UE).

Państwa według regionów — słownik pojęć z zadania

OkreślenieKtóre państwa
państwa bałtyckieLitwa, Łotwa, Estonia
państwa skandynawskieNorwegia, Szwecja (+ Dania w szerszym ujęciu)
państwa nordyckieSkandynawia + Finlandia + Islandia
państwa wyspiarskie Europy Zach.Irlandia, Wielka Brytania
BeneluksBelgia, Holandia, Luksemburg
Wyszehrad (V4)Polska, Czechy, Słowacja, Węgry

Strefa Schengen — co daje i jakie ma wyjątki

Układ z Schengen (1985) i konwencja wykonawcza (1990) znoszą kontrole na granicach wewnętrznych. W zamian:

  • wzmocniona jest kontrola granic zewnętrznych,
  • działa System Informacyjny Schengen (SIS) — wspólna baza danych,
  • obowiązuje jednolita wiza Schengen dla obywateli państw trzecich.

Kontrole na granicach wewnętrznych mogą zostać czasowo przywrócone ze względu na bezpieczeństwo lub porządek publiczny — korzystano z tego m.in. w czasie pandemii COVID-19 i przy dużych szczytach międzynarodowych. To jednak wyjątek, a nie „regularna kontrola graniczna”, o którą pyta zadanie.

Polska weszła do strefy Schengen 21 grudnia 2007 r. (granice lądowe i morskie), a na lotniskach — od 30 marca 2008 r.

Punktacja CKE

  • 16.1. 2 pkt — trzy nazwy państw i trzy poprawne rozstrzygnięcia o członkostwie w UE; 1 pkt — trzy poprawne nazwy albo dwie nazwy z poprawnym członkostwem.
  • 16.2. 1 pkt — poprawne rozstrzygnięcie (osoba nr 1.) i poprawne uzasadnienie (przykładowa odpowiedź CKE: Irlandia nie należy do strefy Schengen).
  • Razem: 3 pkt.

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „Unia Europejska, strefa Schengen, geografia polityczna Europy, kontrola graniczna, Irlandia Norwegia Estonia” zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl