Zadanie 12
Matura z WOS-u, maj 2025, poziom rozszerzony
Wymaganie: (ZR) XI. System prawa w Rzeczypospolitej Polskiej — prawo karne: podział przestępstw, kary i środki karne, właściwość sądów. (ZP) V. Prawo w RP oraz X. Kontrola władzy — funkcjonowanie władzy sądowniczej.
Treść zadania
Fragment wyroku sądu:
Sygn. akt II K …/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Rejonowy […] II Wydział Karny w obecności oskarżyciela — prokuratora [działającego zgodnie z art. 335 § 1 k.p.k. — kierującego uzgodniony z oskarżonym wniosek o wydanie wyroku skazującego] po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2020 roku sprawy Krzysztofa K. oskarżonego o to, że: w dniu 7 lipca 2020 roku […] działając umyślnie, kierował samochodem osobowym, będąc w stanie nietrzeźwości [0,74 mg/l oraz 0,71 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu], po drodze publicznej; tj. o przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. [zagrożone wówczas co najwyżej karą pozbawienia wolności do lat 2]. ORZEKA: II. na podstawie art. 43a § 2 k.k. orzeka od oskarżonego świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej; III. na podstawie art. 42 § 2 k.k. orzeka wobec oskarżonego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym.
12.2. (0–1) Rozstrzygnij, czy popełnione przestępstwo było zbrodnią czy występkiem. Uzasadnij, odnosząc się do fragmentu wyroku oraz do jednego z rozwiązań prawnych obowiązujących w RP.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
12.1. B — środki karne.
Świadczenie pieniężne (art. 43a k.k.) i zakaz prowadzenia pojazdów (art. 42 k.k.) są w Kodeksie karnym wymienione w rozdziale V, w katalogu środków karnych (art. 39 k.k.). Nie są karami w rozumieniu art. 32 k.k. (tam: grzywna, ograniczenie wolności, pozbawienie wolności, 25 lat pozbawienia wolności i dożywotnie pozbawienie wolności), nie są też środkami kompensacyjnymi (obowiązek naprawienia szkody, zadośćuczynienie, nawiązka) ani zabezpieczającymi (terapia, pobyt w zakładzie psychiatrycznym).
12.2.
Rozstrzygnięcie: występek.
Uzasadnienie — jedno z poniższych:
- Kryterium ustawowego zagrożenia. Zgodnie z art. 7 § 2 k.k. zbrodnią jest czyn zagrożony karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż 3 lata albo karą surowszą. Czyn z art. 178a § 1 k.k. był wówczas zagrożony karą pozbawienia wolności do lat 2 — a więc nawet maksymalne zagrożenie było niższe niż dolny próg zbrodni.
- Kryterium właściwości sądu. Sprawę rozpoznawał Sąd Rejonowy. Sprawy o zbrodnie należą w pierwszej instancji do właściwości sądów okręgowych (art. 25 § 1 pkt 1 k.p.k.).
- Kryterium trybu procesowego. Prokurator skierował uzgodniony z oskarżonym wniosek o wydanie wyroku skazującego bez rozprawy (art. 335 § 1 k.p.k.). Tryb ten dotyczy występków — w sprawach o zbrodnie prokurator musi wnieść zwykły akt oskarżenia.
W 12.1 kusi odpowiedź A (kary). Zakaz prowadzenia pojazdów jest odczuwany jak kara, ale w systematyce Kodeksu karnego karą jest tylko to, co wymienia art. 32. Zakazy, nakazy i świadczenie pieniężne to środki karne (art. 39).
Nie myl środków karnych z kompensacyjnymi. Świadczenie pieniężne na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym to środek karny — trafia do funduszu państwowego, nie do pokrzywdzonego. Nawiązka i obowiązek naprawienia szkody są środkami kompensacyjnymi, bo służą wyrównaniu uszczerbku konkretnej osoby.
W 12.2 samo słowo „występek" nie punktuje. Trzeba dodać uzasadnienie odwołujące się do konkretnego rozwiązania prawnego — najlepiej do progu 3 lat z art. 7 § 2 k.k.
Kluczowe jest zagrożenie ustawowe, nie kara wymierzona. O kwalifikacji czynu jako zbrodni lub występku decyduje górna i dolna granica zagrożenia w ustawie, a nie to, co sąd faktycznie orzekł w konkretnej sprawie.
Zbrodnię można popełnić tylko umyślnie. Występek — umyślnie albo nieumyślnie, jeśli ustawa tak stanowi (art. 8 k.k.). To dodatkowe kryterium rozróżnienia.
Uwaga na zmianę stanu prawnego. Wyrok pochodzi z 2020 r.; od 2023 r. sankcje za jazdę w stanie nietrzeźwości zaostrzono (m.in. wprowadzono przepadek pojazdu). Zadanie odnosi się jednak do stanu z chwili orzekania — i tak też należy je rozwiązywać.
Treść zadania (CKE)
Zbrodnia a występek (art. 7 k.k.)
| Cecha | Zbrodnia | Występek |
|---|---|---|
| zagrożenie | pozbawienie wolności nie krótsze niż 3 lata albo surowsze | grzywna powyżej 30 stawek, ograniczenie wolności powyżej miesiąca albo pozbawienie wolności powyżej miesiąca |
| strona podmiotowa | tylko umyślnie | umyślnie lub nieumyślnie |
| sąd I instancji | okręgowy | rejonowy |
| przykłady | zabójstwo, rozbój z bronią, zgwałcenie zbiorowe | kradzież, jazda po alkoholu, zniewaga, oszustwo |
Uwaga na kierunek definicji: decyduje dolna granica ustawowego zagrożenia. Czyn zagrożony karą „od 2 do 12 lat” jest występkiem, mimo wysokiego górnego progu.
Kary, środki karne, kompensacyjne i zabezpieczające
| Kategoria | Artykuł | Przykłady |
|---|---|---|
| kary | art. 32 | grzywna, ograniczenie wolności, pozbawienie wolności, 25 lat, dożywocie |
| środki karne | art. 39 | zakaz prowadzenia pojazdów, świadczenie pieniężne, zakaz zajmowania stanowiska, zakaz wstępu na imprezy masowe, podanie wyroku do publicznej wiadomości, pozbawienie praw publicznych |
| środki kompensacyjne | art. 46–47 | obowiązek naprawienia szkody, zadośćuczynienie, nawiązka |
| środki zabezpieczające | art. 93a | terapia, terapia uzależnień, pobyt w zakładzie psychiatrycznym, elektroniczna kontrola miejsca pobytu |
| przepadek | art. 44–45 | przedmiotów, korzyści, pojazdu (od 2023 r. przy nietrzeźwości) |
Test rozróżniający: kto na tym korzysta? Środek kompensacyjny trafia do pokrzywdzonego; środek karny — do państwa albo funduszu, i pełni funkcję dolegliwości.
Stan po użyciu alkoholu a stan nietrzeźwości
| Stan | Alkohol we krwi | Alkohol w wydychanym powietrzu | Kwalifikacja |
|---|---|---|---|
| po użyciu alkoholu | 0,2–0,5 ‰ | 0,1–0,25 mg/l | wykroczenie (art. 87 k.w.) |
| stan nietrzeźwości | powyżej 0,5 ‰ | powyżej 0,25 mg/l | przestępstwo (art. 178a k.k.) |
W opisanej sprawie wyniki 0,74 i 0,71 mg/l to blisko trzykrotność progu przestępstwa — kwalifikacja z art. 178a § 1 k.k. jest bezsporna.
Tryby konsensualne w postępowaniu karnym
| Instytucja | Podstawa | Na czym polega |
|---|---|---|
| skazanie bez rozprawy | art. 335 k.p.k. | prokurator kieruje uzgodniony z oskarżonym wniosek o wyrok skazujący |
| dobrowolne poddanie się karze | art. 387 k.p.k. | wniosek oskarżonego na rozprawie |
| mediacja | art. 23a k.p.k. | porozumienie z pokrzywdzonym |
Tryby te przyspieszają postępowanie i są stosowane w sprawach o występki — obecność art. 335 k.p.k. w opisie sprawy to dodatkowa wskazówka co do kwalifikacji czynu.
Punktacja CKE
- 12.1. 1 pkt — odpowiedź B.
- 12.2. 1 pkt — rozstrzygnięcie (występek) wraz z uzasadnieniem odwołującym się do progu 3 lat, właściwości sądu rejonowego albo trybu z art. 335 k.p.k.
- Razem: 2 pkt.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „srodki karne, zbrodnia i wystepek, jazda po alkoholu art. 178a kk, wlasciwosc sadu, Kodeks karny" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl