Zadanie 18
Matura z WOS-u, maj 2025, poziom rozszerzony
Wymaganie: (ZR) XIV. Integracja europejska — Unia Europejska i formy współpracy państw europejskich, strefa Schengen. (ZP) VII. Współczesne stosunki międzynarodowe. II. Wykorzystanie i tworzenie informacji — praca z mapą tematyczną.
Treść zadania
Fragment mapy politycznej Europy, Afryki i Azji — formy współpracy państw. Na mapie zaznaczono przynależność państw do wybranych form współpracy; jedna z nich oznaczona jest czerwoną sygnaturą, a państwa objęte nią są dodatkowo pokolorowane dwoma różnymi barwami.
18.2. (0–1) W odniesieniu do jednej z form współpracy międzynarodowej wyjaśnij przyczynę oznaczenia państw na mapie różnymi kolorami.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
18.1. C — strefa Schengen.
18.2.
Państwa oznaczono dwoma kolorami, ponieważ przynależność do strefy Schengen i członkostwo w Unii Europejskiej to dwa różne zbiory, które się nie pokrywają.
Jednym kolorem (niebieskim) zaznaczono państwa członkowskie Unii Europejskiej, a drugim (żółtym) — państwa nienależące do UE, które mimo to uczestniczą w strefie Schengen na podstawie odrębnych umów stowarzyszeniowych: Norwegia, Islandia, Szwajcaria i Liechtenstein.
Rozróżnienie kolorystyczne pokazuje więc, że strefa Schengen wykracza poza granice Unii Europejskiej — a jednocześnie nie obejmuje wszystkich jej członków (poza nią pozostaje Irlandia).
W 18.1 kusi odpowiedź D (strefa euro). Strefa euro obejmuje wyłącznie państwa UE — nie byłoby wtedy powodu do rozróżniania państw dwoma kolorami. Sam fakt, że mapa używa dwóch barw, jest wskazówką, że chodzi o formę współpracy wykraczającą poza Unię.
Odpowiedź A jest zbyt szeroka. OBWE liczy 57 państw, obejmuje całą Europę, Azję Środkową, USA i Kanadę — a zakres pokazany na mapie jest znacznie węższy.
Odpowiedź B dotyczy wyłącznie państw UE. Inicjatywa Trójmorza skupia 12 państw członkowskich UE między Bałtykiem, Adriatykiem i Morzem Czarnym — znów bez potrzeby rozróżniania kolorami.
W 18.2 nie wystarczy napisać, że kolory oznaczają różne grupy państw. Trzeba nazwać kryterium podziału: członkostwo w Unii Europejskiej albo jego brak.
Nie myl strefy Schengen z UE ani ze strefą euro. To trzy różne zbiory, które CKE regularnie zestawia w zadaniach:
- UE bez Schengen: Irlandia,
- Schengen bez UE: Norwegia, Islandia, Szwajcaria, Liechtenstein,
- UE bez euro: Polska, Czechy, Węgry, Szwecja, Dania, Rumunia, Bułgaria.
Cypr wszedł do strefy Schengen dopiero w 2025 r. Wcześniej był członkiem UE poza Schengen — warto sprawdzić, z jakiego roku pochodzi mapa w arkuszu.
Treść zadania (CKE)
Trzy zbiory, które się nie pokrywają
| Państwo | UE | Schengen | Euro |
|---|---|---|---|
| Polska | ✔ | ✔ | ✘ |
| Niemcy | ✔ | ✔ | ✔ |
| Irlandia | ✔ | ✘ | ✔ |
| Norwegia | ✘ | ✔ | ✘ |
| Islandia | ✘ | ✔ | ✘ |
| Szwajcaria | ✘ | ✔ | ✘ |
| Liechtenstein | ✘ | ✔ | ✘ |
| Szwecja | ✔ | ✔ | ✘ |
| Dania | ✔ | ✔ | ✘ (opt-out) |
To zestawienie tłumaczy dwa kolory na mapie: strefa Schengen obejmuje zarówno państwa UE, jak i cztery kraje spoza niej.
Formy współpracy europejskiej — zakres
| Organizacja / forma | Liczba państw | Zasięg |
|---|---|---|
| Unia Europejska | 27 | Europa |
| strefa Schengen | ok. 29 | UE (bez Irlandii) + 4 państwa EFTA |
| strefa euro | 20 | tylko państwa UE |
| Rada Europy | 46 | Europa, szerzej niż UE |
| OBWE | 57 | Europa, Azja Środkowa, USA i Kanada |
| NATO | 32 | Europa + Ameryka Płn. + Turcja |
| EFTA | 4 | Norwegia, Islandia, Szwajcaria, Liechtenstein |
| Inicjatywa Trójmorza | 12–13 | państwa UE między Bałtykiem, Adriatykiem i Morzem Czarnym |
Jak działa strefa Schengen
| Element | Szczegóły |
|---|---|
| geneza | układ z Schengen (1985), konwencja wykonawcza (1990) |
| w prawie UE | włączona traktatem z Amsterdamu (1997) |
| istota | zniesienie kontroli na granicach wewnętrznych |
| rekompensata | wzmocniona kontrola granic zewnętrznych, wspólna wiza, System Informacyjny Schengen (SIS) |
| Polska | od 21 grudnia 2007 (lądowe i morskie), od 30 marca 2008 (lotniska) |
| wyjątek | czasowe przywrócenie kontroli ze względu na bezpieczeństwo lub porządek publiczny |
Inicjatywa Trójmorza — dla porównania
| Element | Szczegóły |
|---|---|
| powstanie | 2015, z inicjatywy Polski i Chorwacji |
| członkowie | państwa UE między Bałtykiem, Adriatykiem i Morzem Czarnym |
| cel | rozwój infrastruktury na osi północ–południe: transport, energetyka, cyfryzacja |
| charakter | forum współpracy, nie organizacja z osobowością prawną |
Punktacja CKE
- 18.1. 1 pkt — odpowiedź C.
- 18.2. 1 pkt — wyjaśnienie, że jednym kolorem oznaczono państwa członkowskie UE, a drugim — państwa spoza UE uczestniczące w danej formie współpracy.
- Razem: 2 pkt.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „strefa Schengen, Unia Europejska, formy wspolpracy panstw, mapa polityczna, panstwa stowarzyszone" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl