m Matura-Online.pl Rozwiązania zadań maturalnych
MWOP-R0-100-2505 • Otwarte krótkie • 3 pkt • Trudność: ★★★★★

Zadanie 5

Matura z WOS-u, maj 2025, poziom rozszerzony

Wymaganie:

5.1: (ZR) IV. Aspekty etniczne życia społecznego. 6) Zdający przedstawia wielowarstwowość tożsamości narodowej na przykładzie […] Królestwa Belgii, Królestwa Hiszpanii, Konfederacji Szwajcarskiej […]; (ZP) VII. Współczesne stosunki międzynarodowe. 4). 5.2: (ZR) VIII. Modele sprawowania władzy. 9) Zdający przedstawia ustroje terytorialno-prawne we współczesnych państwach demokratycznych – wyjaśnia podział na państwa unitarne i złożone oraz ze względu na stopień decentralizacji […].

Treść zadania

O społeczeństwach państw europejskich:

Opis A. W tym państwie najliczniejszymi wspólnotami kulturowymi są niderlandzkojęzyczni Flamandowie i francuskojęzyczni Walonowie, natomiast region stołeczny jest dwujęzyczny.

Opis B. Społeczeństwo tego państwa składa się z czterech wspólnot językowych: niemieckiej (najliczniejszej) oraz francuskiej, włoskiej i retoromańskiej. Języki tych wspólnot są określane jako języki narodowe, a państwo wspiera różnorodność kulturową.

Opis C. Do mniejszościowych grup etnicznych zaliczani są Katalończycy (najliczniejsi), Galisyjczycy i Baskowie. Większościową grupą etniczną są Kastylijczycy.

Do opisów dołączono fragment mapy politycznej Europy z ponumerowanymi państwami.

5.1. (0–2) Uzupełnij tabelę — do każdego opisu dopisz nazwę państwa i numer na mapie.

5.2. (0–1) Sformułuj argument i kontrargument do tezy: Państwa, których społeczeństwa są tradycyjnie wieloetniczne i/lub posługują się różnymi językami, mają federalny ustrój terytorialno-prawny. Uwzględnij wyłącznie państwa oznaczone na mapie.

Fragment mapy politycznej Europy Zachodniej i Środkowej z ośmioma państwami oznaczonymi numerami 1–8.
Fragment mapy politycznej Europy Na podstawie: arkusz CKE MWOP-R0-100-2505 Oryginalny PDF CKE, str. 9

Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

5.1.

Opis Nazwa państwa Numer na mapie
A. Belgia (Królestwo Belgii) 7
B. Szwajcaria (Konfederacja Szwajcarska) 4
C. Hiszpania (Królestwo Hiszpanii) 2

Rozpoznanie: Flamandowie i Walonowie → Belgia; cztery języki narodowe, w tym retoromański → Szwajcaria; Katalończycy, Galisyjczycy, Baskowie i Kastylijczycy → Hiszpania.

5.2.

Argument (za tezą) — jeden z poniższych:

  • Belgia (nr 7) — państwo wieloetniczne i dwujęzyczne — jest federacją, której podmiotami są wspólnoty, regiony i regiony językowe.
  • Szwajcaria (nr 4), z czterema wspólnotami językowymi, jest federacją złożoną z kantonów, z których każdy ma własną konstytucję, parlament i rząd.

Kontrargument (przeciw tezie) — jeden z poniższych:

  • Hiszpania (nr 2), mimo wyraźnie zróżnicowanej struktury etnicznej (Katalończycy, Baskowie, Galisyjczycy), pozostaje — pomimo daleko idącej decentralizacji i systemu wspólnot autonomicznych — państwem unitarnym.
  • Francja (nr 3), gdzie żyją Bretończycy, Korsykanie i Alzatczycy, jest państwem unitarnym.
  • Niemcy (nr 8) mają ustrój federalny, choć w momencie jego wprowadzania nie były państwem wieloetnicznym — federalizm wynikał tam z tradycji historycznej i decyzji politycznej po II wojnie światowej, a nie ze zróżnicowania etnicznego.
  • Austria (nr 5) — analogicznie: ustrój federalny przywrócono w państwie jednolitym etnicznie.
Typowy błąd / pułapka

W 5.1 progi są ostre: trzy nazwy z numerami = 2 pkt; trzy same nazwy albo dwie nazwy z numerami = 1 pkt. Warto więc uzupełnić wszystkie sześć pól, nawet przy niepewności co do jednego numeru.

Opis B. to nie Austria ani Niemcy. Rozstrzygają cztery wspólnoty językowe, w tym retoromańska — retoromański jest w Szwajcarii czwartym językiem narodowym.

Opis C. to Hiszpania. Kastylijczycy, Katalończycy, Baskowie i Galisyjczycy to jednoznacznie Hiszpania.

W 5.2 kontrargument musi być kontrargumentem, a nie drugim przykładem federacji. Trzeba wskazać państwo, które łamie zależność: albo wieloetniczne, ale unitarne (Hiszpania, Francja), albo jednolite etnicznie, ale federalne (Niemcy, Austria).

Nie myl decentralizacji z federalizmem. Hiszpania ma wspólnoty autonomiczne z własnymi parlamentami i szerokimi kompetencjami — ale formalnie pozostaje państwem unitarnym zregionalizowanym. Konstytucja z 1978 r. mówi o „nierozerwalnej jedności Narodu hiszpańskiego".

Polecenie ogranicza odpowiedź do państw z mapy. Powołanie się na Kanadę, Indie czy Rosję — choćby trafne merytorycznie — nie realizuje polecenia.

Belgia stała się federacją dopiero w 1993 r. Wcześniej była państwem unitarnym; federalizacja była odpowiedzią na konflikt językowy, a nie jego przyczyną. To dobre uzupełnienie argumentu.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 5 — WOS 2025, poziom rozszerzony, arkusz CKE
Fragment arkusza CKE MWOP-R0-100-A-2505 — zadanie 5. Na podstawie: CKE, matura maj 2025, WOS PR Oryginalny PDF CKE, str. 8

Trzy państwa z zadania

CechaBelgiaSzwajcariaHiszpania
ustrój terytorialnyfederacja (od 1993)federacja (kantony)unitarne zregionalizowane
części składowe3 wspólnoty + 3 regiony26 kantonów17 wspólnot autonomicznych
języki urzędoweniderlandzki, francuski, niemieckiniemiecki, francuski, włoski, retoromańskikastylijski (+ regionalne współurzędowe)
grupyFlamandowie, Walonowie4 wspólnoty językoweKastylijczycy, Katalończycy, Baskowie, Galisyjczycy
napięciaflamandzko-walońskieznikomeKatalonia, Kraj Basków

Ustrój terytorialno-prawny — trzy modele

ModelCechyPrzykłady
unitarnyjedna konstytucja, jeden parlament, samorząd bez władzy ustawodawczejPolska, Francja, Czechy
unitarny zregionalizowanyregiony z parlamentami i szerokimi kompetencjami, ale bez podmiotowości państwowejHiszpania, Włochy, Wielka Brytania
federalnyczęści składowe z własnymi konstytucjami i parlamentami; druga izba reprezentuje częściNiemcy, Austria, Belgia, Szwajcaria, USA

Czy wieloetniczność zawsze prowadzi do federalizmu

PaństwoWieloetniczne?Federalne?Wniosek
Belgiataktakpotwierdza tezę
Szwajcariataktakpotwierdza tezę
Hiszpaniataknieprzeczy tezie
Francjatak (Bretończycy, Korsykanie)nieprzeczy tezie
Niemcynie (w momencie federalizacji)takprzeczy tezie
Austrianietakprzeczy tezie

Wniosek: federalizm bywa odpowiedzią na wieloetniczność (Belgia), ale równie często wynika z tradycji historycznej (Niemcy, Szwajcaria — związek kantonów od 1291 r.) albo z decyzji politycznej.

Belgia — jak wygląda federacja bez terytorialnej symetrii

WymiarPodmiotyKompetencje
wspólnoty (3)flamandzka, francuska, niemieckojęzycznakultura, edukacja, język, sprawy osobowe
regiony (3)Flandria, Walonia, Region Stołeczny Brukseligospodarka, transport, środowisko, zatrudnienie

W Belgii podmioty terytorialne (regiony) i językowe (wspólnoty) nakładają się na siebie — w Brukseli działają zarówno wspólnota flamandzka, jak i francuska.

Szwajcaria — federalizm i demokracja bezpośrednia

ElementSzczegóły
części składowe26 kantonów, każdy z konstytucją, parlamentem i rządem
języki narodoweniemiecki (najliczniejsza wspólnota), francuski, włoski, retoromański
druga izbaRada Kantonów — reprezentacja kantonów
specyfikareferenda kilka razy w roku, inicjatywa ludowa, rząd kolegialny

Punktacja CKE

  • 5.1. 2 pkt — trzy nazwy państw i odpowiadające im numery; 1 pkt — trzy poprawne nazwy albo dwie nazwy z numerami.
  • 5.2. 1 pkt — poprawny argument i kontrargument, oba dotyczące państw oznaczonych na mapie.
  • Razem: 3 pkt.

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „wieloetnicznosc, panstwo federalne i unitarne, Belgia Szwajcaria Hiszpania, wspolnoty jezykowe, wspolnoty autonomiczne” zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl