Zadanie 6
Matura z WOS-u, maj 2025, poziom rozszerzony
Wymaganie: (ZP) II. Społeczeństwo obywatelskie oraz (ZR) VI. Społeczeństwo obywatelskie i kultura polityczna — formy prawne organizacji pozarządowych, status organizacji pożytku publicznego, mechanizm 1,5% PIT.
Treść zadania
O organizacji pozarządowej: „Grupa absolwentów miejscowego liceum założyła organizację wspierającą rozwój swojej szkoły. Na walnym zebraniu założycielskim przyjęli oni statut oraz wyłonili zarząd i komisję rewizyjną. Po zarejestrowaniu i wpisaniu do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) organizacja rozpoczęła działalność. Liczba jej członków i zakres działalności stale rosły. Organizacja wystąpiła o nadanie jej statusu organizacji pożytku publicznego."
6.1. (0–1) Podaj nazwę formy prawnej, pod którą zarejestrowano opisaną organizację pozarządową.
6.2. (0–1) Wyjaśnij, dlaczego status wskazany w ostatnim zdaniu tekstu mógłby przyczynić się do osiągnięcia celu organizacji.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
6.1.
Stowarzyszenie (stowarzyszenie rejestrowe).
Wskazują na to trzy elementy opisu: walne zebranie członków, komisja rewizyjna jako organ kontroli wewnętrznej oraz rosnąca liczba członków. Fundacja nie ma członków ani walnego zebrania — opiera się na majątku przekazanym przez fundatora. Wpis do KRS potwierdza, że chodzi o stowarzyszenie rejestrowe (a nie zwykłe, które podlega jedynie ewidencji starosty).
6.2.
Celem organizacji jest wspieranie rozwoju szkoły, co wymaga środków finansowych i rzeczowych. Status organizacji pożytku publicznego (OPP) ułatwia ich zdobycie, ponieważ daje szereg przywilejów:
- prawo do otrzymywania 1,5% podatku dochodowego od osób fizycznych — stały, przewidywalny dopływ środków bez konieczności organizowania zbiórek;
- zwolnienia podatkowe szersze niż dla zwykłych organizacji pozarządowych: z podatku dochodowego, od nieruchomości (w części działalności nieodpłatnej), od czynności cywilnoprawnych i opłaty skarbowej;
- możliwość nieodpłatnego informowania o swojej działalności w radiu i telewizji publicznej — bezpłatna promocja i łatwiejsze pozyskiwanie darczyńców;
- prawo do użytkowania nieruchomości Skarbu Państwa lub samorządu na preferencyjnych warunkach;
- możliwość korzystania z pracy wolontariuszy i poborowych w służbie zastępczej.
Większe zasoby finansowe i lepsza rozpoznawalność przekładają się wprost na możliwość realizacji celu statutowego — wspierania szkoły.
W 6.1 najczęstszy błąd to odpowiedź „fundacja". Rozstrzygają trzy sygnały z tekstu: członkowie, walne zebranie i komisja rewizyjna. Fundacja nie ma członków — ma fundatora i majątek.
Warto dopisać „rejestrowe". Stowarzyszenie zwykłe nie ma osobowości prawnej i podlega ewidencji starosty, a nie wpisowi do KRS. Tekst mówi wprost o KRS.
W 6.2 nie wystarczy wymienić przywilejów OPP. Polecenie pyta, dlaczego status ten mógłby przyczynić się do osiągnięcia celu — trzeba więc dopiąć wniosek: więcej środków → większe możliwości wspierania szkoły.
Uwaga: odpis wynosi 1,5%, nie 1%. Próg podniesiono od rozliczenia za 2022 rok.
Status OPP nie jest automatyczny. Wymaga m.in. co najmniej dwuletniej działalności pożytku publicznego, jawności sprawozdań finansowych i merytorycznych oraz posiadania organu kontroli wewnętrznej — w tym przypadku komisji rewizyjnej, którą organizacja już ma.
Nie każda organizacja pozarządowa jest OPP. To dwa różne poziomy: pierwszy to forma prawna (stowarzyszenie, fundacja), drugi — dodatkowy status nadawany przez sąd rejestrowy.
Treść zadania (CKE)
Stowarzyszenie a fundacja — jak rozpoznać
| Cecha | Stowarzyszenie | Fundacja |
|---|---|---|
| podstawa | ludzie — członkowie | majątek fundatora |
| kto zakłada | co najmniej 7 osób (rejestrowe) | fundator (osoba fizyczna lub prawna) |
| akt założycielski | statut uchwalony na zebraniu | akt fundacyjny (notarialny) + statut |
| organ najwyższy | walne zebranie członków | rada fundacji / zarząd |
| organ kontroli | komisja rewizyjna | rada fundacji (fakultatywnie) |
| cel | może być zmieniany przez członków | określony przez fundatora, trudny do zmiany |
| rejestracja | KRS | KRS |
Sygnały z tekstu — walne zebranie, komisja rewizyjna, liczba członków — jednoznacznie wskazują na stowarzyszenie.
Stowarzyszenie zwykłe a rejestrowe
| Cecha | Zwykłe | Rejestrowe |
|---|---|---|
| liczba założycieli | 3 | 7 |
| osobowość prawna | nie (ułomna osoba prawna) | tak |
| rejestracja | ewidencja starosty | KRS |
| status OPP | niedostępny | dostępny |
| zbiórki publiczne, dotacje | ograniczone | pełne możliwości |
Warunki uzyskania statusu OPP
- Bycie organizacją pozarządową (lub kościelną osobą prawną prowadzącą działalność pożytku publicznego).
- Prowadzenie działalności pożytku publicznego w sferze zadań publicznych, nieprzerwanie przez co najmniej 2 lata.
- Przeznaczanie całej nadwyżki przychodów nad kosztami na działalność statutową.
- Posiadanie organu kontroli wewnętrznej odrębnego od zarządu (np. komisji rewizyjnej).
- Jawność sprawozdań merytorycznych i finansowych.
- Wpis statusu do KRS i umieszczenie na wykazie prowadzonym przez Narodowy Instytut Wolności.
Przywileje organizacji pożytku publicznego
| Kategoria | Przywilej |
|---|---|
| finansowe | 1,5% podatku PIT, zwolnienia z CIT, podatku od nieruchomości, PCC, opłaty skarbowej |
| promocyjne | nieodpłatne informowanie o działalności w radiu i TV publicznej |
| majątkowe | użytkowanie nieruchomości Skarbu Państwa i samorządu na preferencyjnych warunkach |
| kadrowe | możliwość korzystania z pracy wolontariuszy, w tym w służbie zastępczej |
W zamian OPP przyjmuje obowiązki: coroczne sprawozdania, publikacja danych, nadzór ministra właściwego ds. zabezpieczenia społecznego.
Punktacja CKE
- 6.1. 1 pkt — stowarzyszenie (rejestrowe).
- 6.2. 1 pkt — wyjaśnienie wskazujące na przywilej OPP (najczęściej 1,5% PIT) i jego związek z możliwością realizacji celu organizacji.
- Razem: 2 pkt.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „stowarzyszenie rejestrowe, organizacja pozytku publicznego, KRS, odpis 1,5 procent PIT, trzeci sektor" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl