Zadanie 17
Matura z WOS-u, maj 2025, poziom rozszerzony
Wymaganie: (ZR) XIV. Integracja europejska — traktaty rewizyjne UE, proces decyzyjny w Radzie Unii Europejskiej, systemy głosowania, perspektywy przyszłości Unii Europejskiej.
Treść zadania
Fragment artykułu 9c jednego z traktatów:
4. Od 1 listopada 2014 roku większość kwalifikowana stanowi co najmniej 55% członków Rady, jednak nie mniej niż piętnastu z nich, reprezentujących Państwa Członkowskie, których łączna liczba ludności stanowi co najmniej 65% ludności Unii. Mniejszość blokująca musi obejmować co najmniej czterech członków Rady, w przeciwnym razie uznaje się, że większość kwalifikowana została osiągnięta.
17.2. (0–1) Sformułuj argument do tezy: Przytoczone przepisy prawne przyczyniają się do pogłębiania procesu jednoczenia Europy.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
17.1. B — traktat z Lizbony.
Traktat lizboński (podpisany w 2007 r., wszedł w życie 1 grudnia 2009 r.) wprowadził system podwójnej większości w Radzie Unii Europejskiej, obowiązujący od 1 listopada 2014 r. Data w cytowanym przepisie jest wskazówką rozstrzygającą — wcześniejsze traktaty (Maastricht 1992, Amsterdam 1997, Nicea 2001) nie mogły odwoływać się do tego terminu.
17.2. Argument — jeden z poniższych:
Wariant 1 (łatwiejsze decyzje). Zastąpienie jednomyślności większością kwalifikowaną pozwala podejmować decyzje szybciej i sprawniej — pojedyncze państwo nie może już zablokować wspólnego działania. Ułatwia to przyjmowanie rozwiązań pogłębiających integrację, które wcześniej upadałyby na wecie jednego kraju.
Wariant 2 (przymus budowania koalicji). Wymóg zebrania 55% członków Rady i 65% ludności UE zmusza państwa do negocjowania i budowania szerokich porozumień ponad podziałami. Konieczność szukania sojuszników sprzyja wzajemnemu poznaniu stanowisk i wypracowywaniu kompromisów — a to sam rdzeń procesu jednoczenia.
Wariant 3 (rola mniejszości blokującej). Wymóg, by mniejszość blokująca liczyła co najmniej cztery państwa, chroni przed paraliżem decyzyjnym powodowanym przez jedno lub dwa duże kraje. Jednocześnie samo powstanie takiej mniejszości jest sygnałem, że sprawa wymaga ponownej analizy i wypracowania rozwiązania akceptowalnego dla większej grupy — co również sprzyja spójności Unii.
W 17.1 kusi odpowiedź A (Nicea). Traktat nicejski rzeczywiście zmieniał system głosowania w Radzie — wprowadził ważenie głosów (Polska i Hiszpania po 27 głosów przy 29 dla największych państw). To jednak inny mechanizm; system podwójnej większości pochodzi z Lizbony.
Data „1 listopada 2014" rozstrzyga zadanie. Żaden traktat sprzed Lizbony nie mógł ustanawiać reguły wchodzącej w życie w 2014 r. Warto wyrobić nawyk szukania takich kotwic czasowych w przepisach.
Nie myl większości kwalifikowanej z jednomyślnością. Jednomyślność nadal obowiązuje w sprawach najbardziej wrażliwych: polityka zagraniczna i bezpieczeństwa, podatki, rozszerzenie UE, ramy finansowe, obywatelstwo. Większość kwalifikowana to reguła domyślna w zwykłej procedurze ustawodawczej.
W 17.2 nie wystarczy opisać, jak działa mechanizm. Trzeba wskazać związek z jednoczeniem Europy: łatwiejsze decyzje, przymus budowania koalicji, ochrona przed paraliżem.
Zadanie prosi tylko o argument, nie o kontrargument. Dopisanie kontrargumentu nie szkodzi, ale nie daje punktu — a może rozmyć odpowiedź.
Uwaga na liczbę „piętnastu członków Rady". Przy 27 państwach 55% to 14,85 — dlatego traktat zastrzega minimum 15. Ten drugi warunek chroni mniejsze państwa przed przegłosowaniem przez wąską grupę dużych.
Treść zadania (CKE)
Traktaty Unii Europejskiej
| Traktat | Podpisanie / wejście w życie | Najważniejsze zmiany |
|---|---|---|
| Rzymski | 1957 / 1958 | powstanie EWG i Euratomu |
| Jednolity Akt Europejski | 1986 / 1987 | jednolity rynek |
| z Maastricht | 1992 / 1993 | Unia Europejska, trzy filary, unia walutowa, obywatelstwo UE |
| z Amsterdamu | 1997 / 1999 | wzmocnienie PE, Schengen do prawa UE |
| z Nicei | 2001 / 2003 | przygotowanie do rozszerzenia, ważenie głosów w Radzie |
| z Lizbony | 2007 / 2009 | podwójna większość, osobowość prawna UE, Karta praw podstawowych, przewodniczący Rady Europejskiej |
System podwójnej większości (od 1 XI 2014)
| Warunek | Wymóg |
|---|---|
| liczba państw | co najmniej 55% członków Rady, minimum 15 |
| liczba ludności | państwa te muszą reprezentować co najmniej 65% ludności UE |
| mniejszość blokująca | co najmniej 4 państwa reprezentujące ponad 35% ludności |
Wymóg czterech państw dla mniejszości blokującej ma zapobiec sytuacji, w której trzy najludniejsze kraje (Niemcy, Francja, Włochy — razem ponad 35% ludności UE) mogłyby samodzielnie blokować każdą decyzję.
Nicea a Lizbona — dwa systemy głosowania
| Cecha | Nicea (2003–2014) | Lizbona (od 2014) |
|---|---|---|
| mechanizm | ważenie głosów — każdemu państwu przypisano liczbę głosów | podwójna większość — państwa + ludność |
| Polska | 27 głosów (przy 29 dla największych) | liczy się realna liczba ludności |
| przejrzystość | niska — głosy nie odzwierciedlały ludności | wyższa |
| stanowisko Polski | korzystne | mniej korzystne — stąd spór o „pierwiastek” w 2007 r. |
Kiedy nadal obowiązuje jednomyślność
| Obszar | Przykłady |
|---|---|
| wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa | sankcje, misje wojskowe |
| podatki | harmonizacja podatków bezpośrednich |
| rozszerzenie UE | przyjęcie nowego państwa |
| wieloletnie ramy finansowe | budżet długoterminowy |
| obywatelstwo UE | prawa wyborcze obywateli |
| zabezpieczenie społeczne | koordynacja systemów |
W pozostałych obszarach — czyli w większości spraw objętych zwykłą procedurą ustawodawczą — Rada głosuje większością kwalifikowaną.
Punktacja CKE
- 17.1. 1 pkt — odpowiedź B.
- 17.2. 1 pkt — argument łączący mechanizm większości kwalifikowanej z pogłębianiem integracji (sprawniejsze decyzje, przymus budowania porozumień, ochrona przed paraliżem).
- Razem: 2 pkt.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „traktat lizbonski, wiekszosc kwalifikowana w Radzie UE, podwojna wiekszosc, mniejszosc blokujaca, integracja europejska" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl