Zadanie 18

Matura z chemii, maj 2024, poziom rozszerzony

Wymaganie:

XIII.7 — ustala wzór monomeru, z którego został otrzymany polimer o podanej strukturze; pisze odpowiednie równania reakcji.

Treść zadania

Na schemacie zilustrowano dwuetapowy proces otrzymywania PVC — poli(chlorku winylu) — z acetylenu (etynu):

n HC≡CH + n HCl → n CH₂=CHCl → [−CH₂−CHCl−]ₙ

Etyn stosowany w tej reakcji powstaje w wyniku działania wody na acetylenek wapnia, stanowiący główny składnik karbidu.

Zadanie 18. (0–1)

Podczas spalania PVC powstają tlenek węgla(IV), para wodna i bezbarwny gaz o ostrym zapachu, którego cząsteczki są zbudowane z dwóch atomów. Stosunek molowy produktów spalania jest równy $n_{C O_{2}} : n_{H_{2} O} : n_{X} = 2 : 1 : 1$ .

Uzupełnij poniższy schemat, tak aby otrzymać równanie reakcji spalania, w której uczestniczy fragment PVC zbudowany z czterech merów:

$[C H_{2} - C H Cl]_{4} + \dots O_{2} \to \dots$

Źródło: arkusz CKE MCHP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Gaz X to HCl (cząsteczka z 2 atomów, ostry zapach). Mer PVC = C₂H₃Cl, więc fragment z 4 merów = C₈H₁₂Cl₄. Spalanie: $C_{8} H_{12} C l_{4} + 10 O_{2} \to 8 C O_{2} + 4 H_{2} O + 4 H Cl$ . Sprawdzenie stosunku: $n_{C O_{2}} : n_{H_{2} O} : n_{H Cl} = 8 : 4 : 4 = 2 : 1 : 1$ ✓.

Typowy błąd / pułapka

Łatwo pomylić bilans H — w PVC jest 12 H, z których 4 idą do HCl, a 8 do H₂O (4 cząsteczki). Bilans O: 8·2 (CO₂) + 4·1 (H₂O) = 20 atomów O po prawej, więc 10 O₂ po lewej.

Strona arkusza CKE z treścia zadania

Zadanie 18 - chemia 2024 PR — Strona arkusza CKE 2024 PR chemia — zadanie 18 (spalanie PVC). Na podstawie: CKE 2024 Oryginalny PDF CKE, str. 20

Po co to umieć

Spalanie PVC daje HCl — gaz toksyczny i silnie żrący w obecności wilgoci. Bilans takiego równania wymaga uwzględnienia, że chlor z polimeru przechodzi do chlorowodoru.

Podobne zadania

chemia organiczna, areny, p-ksylen, bromowanie, substytucja rodnikowa, elektrofilowa

Zadanie 18 (1 pkt)

maj 2025 • PR

p-Ksylen (1,4-dimetylobenzen) reaguje z bromem w różnych warunkach: - pod wpływem światła (hν) - w obecności żelaza (Fe jako katalizator) ### Zadanie 18. (0–1) Uzupełnij tabelę. Napisz nazwę typu reakcji p-ksylenu z bromem pod wpływem światła i w obecności żelaza (addycja, eliminacja albo substytucja) oraz nazwę mechanizmu (elektrofilowy, nukleofilowy albo rodnikowy), według którego przebiega każda z tych reakcji. | | Reakcja p-ksylenu z bromem pod wpływem światła | Reakcja p-ksylenu z bromem w obecności Fe | |---|---|---| | **Typ reakcji** | ............ | ............ | | **Mechanizm reakcji** | ............ | ............ |

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „chemia organiczna, polimery, PVC, spalanie” zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl