m Matura-Online.pl Rozwiązania zadań maturalnych
MCHP-R0-100-2405 • Otwarte krótkie • 1 pkt • Trudność: ★★★☆☆

Zadanie 14

Matura z chemii, maj 2024, poziom rozszerzony

Wymaganie:

Wymagania egzaminacyjne 2024 (zasady oceniania CKE): XII. Wstęp do chemii organicznej — 7) klasyfikuje reakcje związków organicznych ze względu na typ procesu (m.in. eliminacja); wyjaśnia mechanizmy reakcji. XIII. Węglowodory — 4) opisuje właściwości chemiczne alkenów na przykładzie reakcji addycji; przewiduje produkty przyłączenia cząsteczek niesymetrycznych do niesymetrycznych alkenów na podstawie reguły Markownikowa.

Treść zadania

Informacja do zadań 14.–16.: podano wzory półstrukturalne węglowodorów X, Y i Q:

  • związek X: CH₃–CH=CH–CH₂–CH₃
  • związek Y: CH₃–C(CH₃)=CH–CH₃
  • związek Q: CH₂=CH–CH(CH₃)–CH₃

W reakcji związku X z bromowodorem powstaje mieszanina związków A i B. Ogrzewanie związku A w alkoholowym roztworze wodorotlenku potasu prowadzi do otrzymania związku X jako jedynego produktu organicznego reakcji eliminacji.

Napisz nazwę systematyczną związku A i narysuj wzór półstrukturalny (grupowy) związku B.

Źródło: arkusz CKE MCHP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Według zasad oceniania CKE 2024:

  • związek A: 3-bromopentan (CH₃–CH₂–CHBr–CH₂–CH₃)
  • związek B: CH₃–CHBr–CH₂–CH₂–CH₃ (2-bromopentan)

Uzasadnienie: z 3-bromopentanu eliminacja HBr może dać tylko pent-2-en (X), a z 2-bromopentanu powstałby także pent-1-en.

Typowy błąd / pułapka

Zamiana A i B. Oba bromki powstają z pent-2-enu, ale tylko 3-bromopentan daje w eliminacji wyłącznie związek X — 2-bromopentan może dać też pent-1-en.

Strona arkusza CKE z treścia zadania

Zadanie 14 - chemia 2024 PR
Strona arkusza CKE 2024 PR chemia — zadanie 14. Na podstawie: CKE 2024 Oryginalny PDF CKE, str. 16

Po co to umieć

Addycja i eliminacja to reakcje przeciwne: przyłączenie HBr do alkenu daje bromoalkan, a ogrzewanie bromoalkanu z KOH w alkoholu odtwarza wiązanie podwójne. Z budowy bromoalkanu wynika, ile różnych alkenów może powstać w eliminacji.

Podobne zadania

elektrochemia, ogniwa galwaniczne, półogniwa, potencjały redoks, MnO4, Br2, Co3+

Zadanie 14 (3 pkt)

maj 2025 • PR

W trzech standardowych półogniwach A, B i C ustalają się równowagi opisane poniższymi równaniami: - **półogniwo A**: $MnO_4^- + 8\,H^+ + 5\,e^- \rightleftharpoons Mn^{2+} + 4\,H_2O$ - **półogniwo B**: $Br_2 + 2\,e^- \rightleftharpoons 2\,Br^-$ - **półogniwo C**: $Co^{3+} + e^- \rightleftharpoons Co^{2+}$ ### Zadanie 14.1. (0–2) Uzupełnij zdania. Zaznacz jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie. Następnie napisz, z którym półogniwem (B albo C) w warunkach standardowych należy połączyć półogniwo A, aby podczas pracy ogniwa malało pH roztworu w tym półogniwie. Aby podczas pracy ogniwa malało pH roztworu w półogniwie A, stężenie jonów H⁺ musi się (**zwiększać** / **zmniejszać**). Oznacza to, że w tym półogniwie zachodzi proces (**redukcji** / **utleniania**), a drugie półogniwo pełni funkcję (**anody** / **katody**). Opisany warunek spełnia ogniwo zbudowane z półogniwa A połączonego z półogniwem ............ ### Zadanie 14.2. (0–1) Uzupełnij poniższy zapis tak, aby powstał schemat ogniwa galwanicznego zbudowanego z półogniw B oraz C generującego prąd w warunkach standardowych. (−) Pt | ............ || ............ | Pt (+)

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „alkeny, addycja bromowodoru, eliminacja, halogenoalkany” zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl