Zadanie 11
Matura z WOS-u, maj 2018, poziom rozszerzony
Wymaganie: 11.1: 19. Modele ustrojowe państw demokratycznych. Zdający: 2) charakteryzuje krótko ustroje polityczne Niemiec, Wielkiej Brytanii, Francji, Stanów Zjednoczonych, Szwajcarii, Włoch i Rosji, na podstawie samodzielnie zebranych informacji. 11.2: 20. Władza ustawodawcza w państwie demokratycznym. Zdający: 1) wymienia i ilustruje przykładami funkcje władzy ustawodawczej; 5) przedstawia procedurę tworzenia prawa przez parlament; 24. Parlament Rzeczypospolitej Polskiej. Zdający: 1) wymienia kompetencje Sejmu i Senatu w państwie i przedstawia znaczenie obu izb oraz Zgromadzenia Narodowego w systemie władz Rzeczypospolitej Polskiej.
Treść zadania
Materiał źródłowy: przepisy konstytucji jednego z państw (biblioteka.sejm.gov.pl, tekst uwzględniający zmiany z 23 lipca 2008 r.):
- Art. 9. Prezydent […] przewodniczy Radzie Ministrów.
- Art. 21. Premier kieruje działalnością Rządu.
- Art. 24.1. Parlament uchwala ustawy. Kontroluje działalność Rządu. Ocenia jego politykę. 2. Parlament składa się ze Zgromadzenia Narodowego i Senatu. 3. Deputowani do Zgromadzenia Narodowego […] są wybierani w wyborach bezpośrednich. 4. Senat […] wybierany jest w wyborach pośrednich.
- Art. 39.1. Inicjatywa ustawodawcza przysługuje zarówno Premierowi, jak i członkom Parlamentu. 2. Rządowe projekty ustaw są rozpatrywane przez Radę Ministrów […] i wnoszone do prezydium jednej z izb.
- Art. 45.1. Każdy rządowy lub parlamentarny projekt ustawy jest rozpatrywany kolejno przez obie izby Parlamentu w celu przyjęcia tekstu w tym samym brzmieniu.
11.1. Zaznacz nazwę państwa, z którego ustawy zasadniczej pochodzą przytoczone przepisy prawne.
11.2. Uzupełnij tabelę – w każdym z podanych aspektów podaj rozwiązanie ustrojowe obowiązujące w Rzeczypospolitej Polskiej, które różni się od rozwiązania przedstawionego w przytoczonych przepisach prawnych.
- A. Wybory parlamentarne
- B. Skład Rady Ministrów
- C. Realizacja funkcji kontrolnej przez parlament
- D. Inicjatywa ustawodawcza
- E. Przebieg prac legislacyjnych w parlamencie
Źródło: arkusz CKE MWO-R1_1P-182. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
11.1. C. Republika Francuska (1 p.). Wskazówki: prezydent przewodniczy Radzie Ministrów, parlament składa się ze Zgromadzenia Narodowego i Senatu, Senat jest wybierany w wyborach pośrednich.
11.2. Przykładowa odpowiedź z zasad oceniania CKE:
| Aspekt | Rozwiązanie w RP |
|---|---|
| A. Wybory parlamentarne | W Polsce wybory do izby drugiej parlamentu (Senatu) mają charakter bezpośredni. |
| B. Skład Rady Ministrów | W Polsce prezydent nie wchodzi w skład Rady Ministrów. |
| C. Funkcja kontrolna | W Polsce uprawnienia kontrolne wobec rządu ma tylko izba pierwsza parlamentu – Sejm RP. |
| D. Inicjatywa ustawodawcza | W Polsce inicjatywa ustawodawcza przysługuje posłom, Senatowi, Prezydentowi RP, Radzie Ministrów i grupie co najmniej 100 000 obywateli; premier jej nie ma. |
| E. Prace legislacyjne | W Polsce projekt ustawy zawsze musi być złożony do izby pierwszej – Sejmu RP. |
Punktacja: 3 p. – pięć poprawnych elementów; 2 p. – cztery; 1 p. – dwa; 0 p. – inna odpowiedź.
W 11.2 trzeba podać rozwiązanie polskie, które różni się od przytoczonego. Na przykład w aspekcie D nie wystarczy napisać, że w Polsce inicjatywę mają posłowie – mają ją także członkowie francuskiego parlamentu; różnicą jest katalog podmiotów (m.in. Senat jako całość, Prezydent RP, grupa 100 000 obywateli) i brak inicjatywy premiera.
W aspekcie A: w Polsce obie izby pochodzą z wyborów bezpośrednich.
Strona arkusza CKE z treścią zadania
Rozwiązanie
Identyfikacja państwa – Francja (V Republika):
Cechy ustroju francuskiego widoczne w przepisach:
- System półprezydencki – prezydent ma znaczące kompetencje wykonawcze, m.in. przewodniczy Radzie Ministrów (art. 9 Konstytucji Francji z 1958 r.).
- Premier kieruje działalnością rządu (art. 21).
- Parlament dwuizbowy: Zgromadzenie Narodowe wybierane w wyborach bezpośrednich i Senat wybierany w wyborach pośrednich (art. 24).
- Projekt ustawy rozpatrują kolejno obie izby w celu przyjęcia tekstu w tym samym brzmieniu (art. 45); projekt można wnieść do jednej z izb (art. 39).
Rozwiązania w RP, które się różnią (Konstytucja RP, stan z 2018 r.):
- A. Obie izby – Sejm i Senat – pochodzą z wyborów bezpośrednich (art. 96 ust. 2 i art. 97 ust. 2).
- B. Prezydent RP nie wchodzi w skład Rady Ministrów (art. 147).
- C. Kontrolę nad działalnością Rady Ministrów sprawuje Sejm (art. 95 ust. 2), a nie obie izby.
- D. Inicjatywa ustawodawcza przysługuje posłom, Senatowi, Prezydentowi RP i Radzie Ministrów (art. 118 ust. 1) oraz grupie co najmniej 100 000 obywateli mających prawo wybierania do Sejmu (art. 118 ust. 2); premier nie ma jej samodzielnie.
- E. Projekt ustawy wnosi się zawsze do Sejmu; Senat rozpatruje ustawę uchwaloną przez Sejm i może w ciągu 30 dni ją przyjąć, wprowadzić poprawki albo ją odrzucić, a Sejm może odrzucić stanowisko Senatu bezwzględną większością głosów (art. 121).
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „ustrój Francji, porównanie z ustrojem RP, parlament, Rada Ministrów” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl