Zadanie 11
Matura z WOS-u, maj 2018, poziom rozszerzony
Wymaganie: VI.4 - uczen porownuje ustroje wybranych panstw (Francja, Niemcy, USA, Wielka Brytania, RP).
Treść zadania
Material zrodlowy: fragmenty konstytucji jednego z panstw (biblioteka.sejm.gov.pl, tekst z 23 lipca 2008):
- Art. 9. Prezydent przewodniczy Radzie Ministrow.
- Art. 21. Premier kieruje dzialalnoscia Rzadu.
- Art. 24.1. Parlament uchwala ustawy. Kontroluje dzialalnosc Rzadu. Ocenia jego polityke.
- Parlament sklada sie ze Zgromadzenia Narodowego i Senatu.
- Deputowani do Zgromadzenia Narodowego sa wybierani w wyborach bezposrednich.
- Senat jest wybierany w wyborach posrednich.
- Art. 39.1. Inicjatywa ustawodawcza przysluguje zarowno Premierowi, jak i czlonkom Parlamentu.
- Rzadowe projekty ustaw sa rozpatrywane przez Rade Ministrow i wnoszone do prezydium jednej z izb.
- Art. 45.1. Kazdy rzadowy lub parlamentarny projekt ustawy jest rozpatrywany kolejno przez obie izby Parlamentu w celu przyjecia tekstu w tym samym brzmieniu.
Polecenia CKE: 11.1. Zaznacz nazwe panstwa, z ktorego ustawy zasadniczej pochodza przytoczone przepisy prawne.
11.2. Uzupelnij tabele - w kazdym z podanych aspektow podaj rozwiazanie ustrojowe obowiazujace w Rzeczypospolitej Polskiej, ktore rozni sie od rozwiazania przedstawionego w przytoczonych przepisach.
- A. Wybory parlamentarne
- B. Sklad Rady Ministrow
- C. Realizacja funkcji kontrolnej przez parlament
- D. Inicjatywa ustawodawcza
- E. Przebieg prac legislacyjnych w parlamencie
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-201805. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
11.1. Odpowiedz: C. Republika Francuska.
Wskazniki: (a) Prezydent przewodniczy Radzie Ministrow (typowe dla V Republiki Francuskiej - polprezydencjalizm), (b) Senat wybierany w wyborach posrednich (we Francji Senat wybierany przez kolegium elektorow z samorzadow lokalnych), (c) izby parlamentu: Zgromadzenie Narodowe i Senat (nazewnictwo francuskie - Assemblee Nationale i Senat).
11.2. Polskie rozwiazania ustrojowe (rozne od francuskich):
| Aspekt | Polska |
|---|---|
| A. Wybory parlamentarne | Obie izby (Sejm i Senat) wybierane w wyborach bezposrednich (Sejm proporcjonalnie, Senat wiekszosciowo - 100 jednomandatowych okregow) |
| B. Sklad Rady Ministrow | Rade Ministrow tworzy Prezes Rady Ministrow (premier) i ministrowie - Prezydent NIE przewodniczy RM, jest poza nia |
| C. Funkcja kontrolna parlamentu | W RP Sejm (nie obie izby rownorzednie) sprawuje kontrole nad rzadem; instrumenty: wotum nieufnosci, interpelacje, zapytania, komisje sledcze |
| D. Inicjatywa ustawodawcza | W RP przysluguje: poslom (15), Senatowi, Prezydentowi RP, Radzie Ministrow oraz grupie 100 000 obywateli (inicjatywa obywatelska) - szerszy katalog |
| E. Przebieg prac legislacyjnych | W RP NIE wymaga sie identycznego tekstu w obu izbach: Sejm uchwala ustawe, Senat moze ja przyjac, odrzucic lub wprowadzic poprawki, ale ostatnie slowo ma Sejm (bezwzgledna wiekszosc moze odrzucic stanowisko Senatu) |
W 11.1 czesty blad: wybor Republiki Wloskiej (tez ma dwuizbowy parlament). Klucz - Prezydent przewodniczy Radzie Ministrow + Senat w wyborach posrednich = jednoznacznie Francja. We Wloszech prezydent jest niezalezny od rzadu, premier kieruje. W 11.2 najczestszy blad punkt E: nieznajomosc procedury polskiej - studenci pisza ze "tez musza sie zgadzac obie izby". W RP to NIE jest wymagane.
Strona arkusza CKE z trescia zadania
Rozwiazanie
Identyfikacja panstwa - Francja (V Republika):
Cechy ustroju francuskiego pasujace do tekstu:
- Polprezydencjalizm - prezydent ma znaczace kompetencje wykonawcze, m.in. przewodniczy Radzie Ministrow (art. 9 Konstytucji Francji z 1958 r.)
- Premier kieruje rzadem (Premier Ministre - art. 21 Konstytucji)
- Parlament dwuizbowy asymetryczny: Zgromadzenie Narodowe (Assemblee Nationale, 577 deputowanych, wybierane bezposrednio) + Senat (Senat, 348 senatorow, wybierany posrednio przez kolegium ok. 162 000 elektorow - radnych samorzadowych)
- Procedura “navette” - projekty kraza miedzy izbami az do zgody na identyczny tekst (mozliwa interwencja komisji mieszanej i ostatnie slowo Zgromadzenia Narodowego)
Polski ustroj - kluczowe roznice:
Polski model to parlamentarno-gabinetowy z silna pozycja Sejmu i wyrazna separacja prezydent-rzad:
- Prezydent jest poza RM (art. 126-145 Konstytucji RP)
- Sejm wybierany proporcjonalnie (D’Hondt, 460 mandatow), Senat wiekszosciowo (100 JOW-ow) - oba w wyborach bezposrednich (art. 96-97 Konstytucji RP)
- Sejm dominuje w funkcji kontrolnej (art. 95 ust. 2)
- Inicjatywa ustawodawcza: art. 118 Konstytucji RP - katalog 5 podmiotow + obywatelska inicjatywa ustawodawcza (100 tys. podpisow)
- Proces ustawodawczy: art. 121-122 - Senat ma 30 dni, Sejm moze odrzucic poprawki Senatu bezwzgledna wiekszoscia
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „ustroj polityczny, Republika Wloska, RP, parlament, Rada Ministrow" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl