Zadanie 22
Matura z WOS-u, maj 2018, poziom rozszerzony
Wymaganie: XI.3 - uczen omawia europejski system ochrony praw czlowieka (Rada Europy, EKPC, ETPC).
Treść zadania
Material zrodlowy: fragment dokumentu dotyczacego praw czlowieka (bip.ms.gov.pl): "Rzady Panstw-Sygnatariuszy, [...] zdecydowane jako Rzady panstw europejskich, dzialajacych w tym samym duchu i posiadajacych wspolne dziedzictwo idealow i tradycji politycznych, poszanowania wolnosci i rzadow prawa, podjac pierwsze kroki w celu zbiorowego zagwarantowania niektorych praw wymienionych w Powszechnej Deklaracji, uzgodnily, co nastepuje: [...] Art. 7. [...] 1. Nikt nie moze byc uznany za winnego popelnienia czynu polegajacego na dzialaniu lub zaniechaniu dzialania, ktory wedlug prawa wewnetrznego lub miedzynarodowego nie stanowil w czasie jego popelnienia zagrozonego kara w czasie jego popelnienia. Art. 34. [...] Trybunal moze przyjmowac skargi kazdej osoby, organizacji pozarzadowej lub grupy jednostek, ktora uwaza, ze stala sie ofiara naruszenia przez jedna z Wysokich Ukladajacych sie Stron praw zawartych w [...] niniejszym dokumencie."
Polecenia CKE: 22.1. Zaznacz dwa zdania dotyczace dokumentu, ktorego fragment przytoczono:
- A. Polska ratyfikowala go w 1977 roku.
- B. Zostal on przyjety w ramach systemu Organizacji Narodow Zjednoczonych.
- C. Wskazano w nim mechanizmy dochodzenia praw i wolnosci czlowieka.
- D. Nosi on nazwe Konwencja o ochronie praw czlowieka i podstawowych wolnosci.
- E. Trybunal, ktorego dotyczy art. 34 dokumentu, to Trybunal Sprawiedliwosci UE.
22.2. Podaj nazwe zasady prawa unormowanej w przepisie prawnym przytoczonym w art. 7.1.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-201805. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
22.1. Dwa prawdziwe zdania: C i D.
- C - PRAWDA - art. 34 wprost ustanawia mechanizm skargi indywidualnej do Trybunalu.
- D - PRAWDA - dokument to wlasnie Konwencja o ochronie praw czlowieka i podstawowych wolnosci (Europejska Konwencja Praw Czlowieka, EKPC), Rzym 1950.
Falszywe:
- A FALSZ - Polska ratyfikowala EKPC w 1993 roku (NIE 1977 - to ratyfikacja Paktow Praw Czlowieka ONZ).
- B FALSZ - dokument przyjety w ramach Rady Europy, NIE ONZ.
- E FALSZ - art. 34 dotyczy Europejskiego Trybunalu Praw Czlowieka w Strasburgu (organ Rady Europy), NIE TSUE w Luksemburgu (organ UE).
22.2. Zasada nullum crimen sine lege (nie ma przestepstwa bez ustawy) - lacinski paremia oznaczajaca zakaz karania za czyn, ktory nie byl przestepstwem w czasie jego popelnienia. Pelne brzmienie: nullum crimen, nulla poena sine lege poenali anteriori.
Akceptowalne tez: "zasada lex retro non agit" (zakaz retroaktywnosci ustawy karnej), "zakaz dzialania prawa karnego wstecz".
W 22.1 najczestszy blad: zaznaczenie B (przekonanie, ze wszystkie wazne deklaracje praw czlowieka sa ONZ). Klucz: tekst wprost mowi o "Rzadach panstw europejskich" - to Rada Europy, regionalna organizacja europejska (47 panstw), inna niz UE i ONZ.
Inny blad: zaznaczenie E - mylenie ETPC (Strasburg, Rada Europy) z TSUE (Luksemburg, UE). To dwa rozne sady.
W 22.2 czesty blad: napisanie "zasada legalizmu" lub "zasada praworzadnosci" - to zbyt ogolne. CKE oczekuje precyzyjnej nazwy zasady karnoprawnej: nullum crimen sine lege.
Strona arkusza CKE z trescia zadania
Rozwiazanie
Europejska Konwencja Praw Czlowieka (EKPC) - jeden z najwazniejszych regionalnych dokumentow ochrony praw czlowieka:
- Pelna nazwa: Konwencja o ochronie praw czlowieka i podstawowych wolnosci
- Przyjeta w Rzymie 4 listopada 1950 r., weszla w zycie 3 wrzesnia 1953 r.
- Powstala w ramach Rady Europy (NIE ONZ, NIE UE)
- Polska ratyfikowala 19 stycznia 1993 r. (po przystapieniu do RE w 1991 r.)
- Skarge indywidualna Polska zaakceptowala 1 maja 1993 r.
Europejski Trybunal Praw Czlowieka (ETPC) - Strasburg:
- Powolany na podstawie art. 19 EKPC
- 47 sedziow (po jednym z kazdego panstwa-strony Konwencji)
- Skarga indywidualna - art. 34 EKPC: kazda osoba, NGO, grupa moze skierowac skarge przeciwko panstwu-stronie po wyczerpaniu krajowych srodkow odwolawczych
ETPC vs TSUE - kluczowa roznica:
| ETPC (Strasburg) | TSUE (Luksemburg) | |
|---|---|---|
| Organizacja | Rada Europy | Unia Europejska |
| Liczba panstw | 47 | 27 |
| Co rozstrzyga | naruszenia EKPC przez panstwa | sprawy zwiazane z prawem UE |
Zasada nullum crimen sine lege:
- Powszechnie uznana zasada prawa karnego
- W Polsce: art. 42 ust. 1 Konstytucji RP, art. 1 § 1 k.k.
- W EKPC: art. 7 ust. 1
- W Powszechnej Deklaracji Praw Czlowieka: art. 11 ust. 2
- W Miedzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych: art. 15 ust. 1
Zakaz dzialania prawa karnego wstecz (lex retro non agit) jest scisle z nia powiazany.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „prawa czlowieka, Europejska Konwencja Praw Czlowieka, Rada Europy" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl